فرار پول از بورس؛ بازگشت سبز در دل خروج نقدینگی

به گزارش صدای بورس، در پی افزایش مجدد تنش‌های سیاسی و تهدیدهای اخیر آمریکا مبنی بر اعمال تحریم‌های جدید علیه ایران، بازار سرمایه روز گذشته با یکی از سنگین‌ترین خروج‌های نقدینگی در هفته‌های اخیر مواجه شد؛ روندی که نه‌تنها سهام، بلکه صندوق‌های درآمد ثابت و حتی صندوق‌های طلا را نیز دربر گرفت و نگرانی‌های جدی درباره جهت حرکت پول در بازار ایجاد کرد. بررسی روند معاملات نشان می‌دهد بازار که در ابتدای معاملات روز گذشته با تقاضای مثبت همراه بود، به‌طور ناگهانی تغییر مسیر داد و با افزایش عرضه‌ها، شاهد خروج قابل‌توجه سرمایه حقیقی شد. این تغییر فاز ناگهانی، همزمان با تشدید فضای ابهام در حوزه سیاست خارجی رخ داد.

امیر سیدی، کارشناس بازار سرمایه ریشه این رفتار را در افزایش سطح نااطمینانی و واکنش طبیعی فعالان بازار به ابهامات سیاسی ارزیابی می‌کند.

وی گفت: بازار طی دو تا سه ماه اخیر رشد قابل توجهی را تجربه کرده و در چنین شرایطی، انتشار اخباری که سطح ابهام را بالا می‌برد مانند احتمال اعمال تحریم‌های جدید یا نامشخص بودن واکنش ایران باعث می‌شود بخشی از سرمایه‌گذاران به‌صورت تکنیکی اقدام به شناسایی سود کنند یا ترجیح دهند موقتاً نقد بمانند تا چشم‌انداز روشن‌تر شود.

پول‌های خارج‌شده کجا رفتند؟

یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها پس از این ریزش، مقصد نقدینگی خارج‌شده از بازار بود. برخلاف تصور عمومی، این پول الزاماً به بازارهای موازی سرازیر نشده است.

به گفته سیدی، بخشی از این خروج، صرفاً به معنای توقف موقت در نقدینگی است. او گفت: سرعت رشد قیمت در بازارهایی مثل طلا و ارز طی روزهای اخیر بسیار بالا بوده و همین موضوع باعث شده جذابیت خرید در سطوح فعلی کاهش پیدا کند. بنابراین، بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح داده‌اند فعلاً در موقعیت نقد باقی بمانند تا پس از مشخص شدن شرایط، تصمیم‌گیری کنند. به بیان دیگر، بازار در حال تجربه یک فاز انتظار است؛ جایی که پول نه لزوماً از بازار سرمایه خارج شده، بلکه در حالت تعلیق قرار گرفته است.

بازگشت نسبی بازار؛ اما نه برای همه

در معاملات امروز، شاخص‌ها تا حدی به مدار مثبت بازگشتند؛ اما این به معنای بازگشت کامل اعتماد به بازار نیست. داده‌ها نشان می‌دهد که همچنان خروج پول از بخش قابل‌توجهی از بازار ادامه دارد و تنها در برخی ابزارها، به‌ویژه صندوق‌های اهرمی و بخشی از سهام، ورود نقدینگی مشاهده شده است. این رفتار دوگانه نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران به‌صورت گزینشی عمل می‌کنند و تمایل دارند در ابزارهای پرریسک‌تر اما با پتانسیل بازدهی بالاتر، حضور محدودتری داشته باشند.

چشم‌انداز بازار؛ تورم تعیین‌کننده اصلی

با وجود نوسانات کوتاه‌مدت، تحلیلگران معتقدند که روند کلی بازار همچنان تحت تأثیر یک عامل کلیدی قرار دارد: تورم.

سیدی در این خصوص تأکید کرد: ما با یک چشم‌انداز تورمی کم‌سابقه مواجه هستیم؛ به‌طوری که در ماه‌های اخیر نرخ‌های ماهانه حتی به حدود ۷ تا ۸ درصد هم رسیده است. در چنین شرایطی، بازار سرمایه به‌طور طبیعی تمایل به رشد دارد، چراکه باید این تورم را جبران کند.

او همچنین به اهمیت تحلیل دلاری بازار اشاره کرد و افزود: اگر بازار را بر اساس ارزش دلاری یا معادل طلا بررسی کنیم، هنوز فاصله‌ای با سطوح تاریخی خود دارد. بنابراین، انتظار می‌رود که کف‌های قیمتی حفظ شود و در مقیاس ریالی، با تداوم کاهش ارزش پول ملی، روند کلی بازار همچنان صعودی باقی بماند.

آیا خطر تعطیلی بازار وجود دارد؟

یکی دیگر از دغدغه‌های فعالان بازار، احتمال بسته شدن مجدد بورس در صورت تشدید تنش‌هاست؛ موضوعی که تجربه آن در دوره‌های گذشته وجود داشته است.

اما این کارشناس بازار سرمایه احتمال تکرار چنین سناریویی را پایین می‌داند: با توجه به تجربیات قبلی، به نظر می‌رسد احتمال بسته شدن بازار کاهش یافته است، مگر اینکه با یک جنگ تمام‌عیار مواجه شویم. در شرایط فعلی که تنش‌ها بیشتر ماهیت اقتصادی و تحریمی دارند، بعید است بازار تعطیل شود.

جمع‌بندی

آنچه این روزها در بازار سرمایه جریان دارد، بیش از هر چیز بازتابی از تقابل دو نیروی مهم است: از یک سو، ابهامات سیاسی و ریسک‌های بیرونی که منجر به رفتارهای احتیاطی و خروج موقت نقدینگی می‌شود؛ و از سوی دیگر، تورم ساختاری و کاهش ارزش پول ملی که همچنان موتور محرک رشد بازار به شمار می‌رود. در چنین فضایی، به نظر می‌رسد مسیر کوتاه‌مدت بازار با نوسانات و رفتارهای هیجانی همراه باشد، اما در افق میان‌مدت، همچنان متغیرهای بنیادی به نفع تداوم روند صعودی عمل خواهند کرد البته به شرط آنکه سطح تنش‌های سیاسی از کنترل خارج نشود.