به گزارش صدای بورس در تیرماه امسال ۸۴ طرح از طریق سکوهای تأمین مالی جمعی، در مجموع ۲۱ هزار و ۱۶۴ میلیارد ریال منابع جذب کردهاند. این در حالی است که در خردادماه، ۱۲۵ طرح به ارزش ۳۰ هزار و ۸۵۹ میلیارد ریال تأمین مالی شده بود. بنابراین، ارزش تأمین مالی جمعی در تیر نسبت به خرداد حدود ۳۱.۴ درصد کاهش یافته و تعداد طرحهای تأمین مالیشده نیز با افت ۳۲.۸ درصدی از ۱۲۵ طرح به ۸۴ طرح رسیده است.
افت تیر؛ کاهش تعداد طرحها
در نگاه نخست، افت همزمان تعداد طرحها و مبلغ تأمین مالی میتواند نشانهای از کاهش تحرک بازار در تیرماه باشد، اما بررسی متوسط تأمین مالی هر طرح تصویر متفاوتی ارائه میکند.
در خرداد، بهطور متوسط برای هر طرح حدود ۲۴۶.۹ میلیارد ریال منابع تأمین شده بود. این عدد در تیر به حدود ۲۵۲ میلیارد ریال رسیده است؛ یعنی متوسط اندازه هر تأمین مالی نهتنها کاهش نیافته، بلکه حدود ۲.۱ درصد افزایش داشته است.
به بیان دیگر، عقبنشینی بازار در تیر عمدتاً از محل کاهش تعداد طرحهای واردشده به فرآیند تأمین مالی و نه کاهش اندازه تأمین مالی هر طرح اتفاق افتاده است.
این موضوع از منظر تحلیل روند اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کاهش مبلغ کل در شرایطی که متوسط ارزش هر پروژه حفظ شده بیشتر میتواند بیانگر افت جریان ورود پروژهها در یک ماه باشد. این موضوع کوچکشدن تقاضای تأمین مالی بنگاهها را نشان نمیدهد.
چهار ماه، ۳۵۷ طرح و بیش از ۸.۴ همت تأمین مالی
از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا پایان تیرماه در مجموع ۳۵۷ طرح از طریق سکوهای تأمین مالی جمعی موفق به جذب ۸۴ هزار و ۴۶۳ میلیارد ریال منابع شدهاند. متوسط تأمین مالی هر طرح در چهار ماه نخست سال نیز به حدود ۲۳۶.۶ میلیارد ریال، معادل ۲۳.۷ میلیارد تومان میرسد. بنابراین متوسط اندازه پروژههای تأمین مالیشده در تیر حدود ۶.۵ درصد بیشتر از میانگین چهارماهه بوده است.
مسیر چهار ماه نخست سال نیز نوسان قابل توجهی داشته است. ارقام نشان میدهد بازار پس از شروع نسبتا آرام در فروردین، در اردیبهشت و خرداد با شتاب زیادی بزرگ شده و در خرداد به اوج چهارماهه رسیده است. تیرماه بخشی از این جهش را پس گرفته، اما همچنان بهتنهایی ۲۵.۱ درصد از کل مبلغ تأمین مالی چهار ماه ابتدایی سال را به خود اختصاص داده است. سهم تیر از تعداد طرحهای چهارماهه نیز حدود ۲۳.۵ درصد بوده است.
تیر امسال در برابر تیر پارسال؛ مبلغ تأمین مالی بیش از دو برابر شد
اما شاید مهمترین نکته دادهها زمانی آشکار شود که عملکرد تیرماه ۱۴۰۵ با تیر سال قبل مقایسه شود.
در تیر ۱۴۰۴، تعداد طرحهای تأمین مالیشده ۵۵ طرح و ارزش تأمین مالی حدود ۹ هزار و ۸۴۳ میلیارد ریال بود. یک سال بعد، تعداد طرحها به ۸۴ و مبلغ تأمین مالی به ۲۱ هزار و ۱۶۴ میلیارد ریال رسیده است.
بنابراین طی یک سال:
- ارزش تأمین مالی جمعی در تیرماه حدود ۱۱۵ درصد رشد کرده و بیش از دو برابر شده است.
- تعداد طرحهای تأمین مالیشده حدود ۵۲.۷ درصد افزایش یافته است.
- متوسط تأمین مالی هر پروژه نیز حدود ۴۰.۸ درصد بزرگتر شده است.
زیما در صدر؛ اما هیچ سکویی بازار را در اختیار ندارد
بررسی عملکرد سکوها از ابتدای سال تا پایان تیر نیز تصویری از یک بازار نسبتاً پراکنده و رقابتی ارائه میکند.
زیما با تأمین مالی ۳۶ طرح به ارزش ۸ هزار و ۳۳۰ میلیارد ریال در صدر سکوهای نامبردهشده قرار گرفته و ۹.۸۶ درصد از کل مبلغ تأمین مالی بازار را در اختیار داشته است.
پس از آن ایساتیس کراد با ۳۳ طرح و ۷ هزار و ۴۳۸ میلیارد ریال تأمین مالی، سهم ۸.۸۱ درصدی دارد. پولسار نیز اگرچه تنها ۱۸ طرح داشته، با تأمین مالی ۵ هزار و ۷۵۰ میلیارد ریالی در جایگاه سوم قرار گرفته و ۶.۸۱ درصد از بازار را به خود اختصاص داده است.
در ادامه، یکتا کراد با ۴ هزار و ۷۸۰ میلیارد ریال، همآفرین با ۴ هزار و ۲۳۰ میلیارد ریال، حلال فاند با ۴ هزار و ۲۲۱ میلیارد ریال، همآشنا با ۴ هزار و ۹۵ میلیارد ریال، نوین کراد با ۳ هزار و ۷۷۰ میلیارد ریال و کاریزما کراد با ۳ هزار و ۶۱۶ میلیارد ریال قرار گرفتهاند.
نکته قابل توجه این است که سهم بزرگترین سکوی بازار نیز هنوز به ۱۰ درصد نمیرسد. حتی سه سکوی نخست رویهم تنها حدود ۲۵.۵ درصد از کل مبلغ تأمین مالی را در اختیار دارند.
از سوی دیگر، گروه «سایر سکوها» با ۱۶۴ طرح و ۳۸ هزار و ۲۳۳ میلیارد ریال تأمین مالی، ۴۵.۲۷ درصد کل بازار را تشکیل داده است. چنین توزیعی نشان میدهد برخلاف بسیاری از بازارهای پلتفرمی که چند بازیگر بزرگ به سرعت سهم عمده بازار را در اختیار میگیرند، تأمین مالی جمعی در ایران فعلاً از پراکندگی نسبتاً بالای سهم بین سکوها برخوردار است.
پولسار؛ پروژه کمتر، تأمین مالی بزرگتر
رتبهبندی سکوها صرفاً براساس مبلغ کل، یک بخش جالب دیگر از تصویر بازار را پنهان میکند. اگر متوسط تأمین مالی به ازای هر پروژه محاسبه شود، جایگاه برخی سکوها تغییر میکند.
پولسار با ۱۸ پروژه و ۵ هزار و ۷۵۰ میلیارد ریال تأمین مالی، بهطور متوسط برای هر طرح حدود ۳۱۹ میلیارد ریال، معادل نزدیک به ۳۱.۹ میلیارد تومان منابع جذب کرده است؛ بالاترین متوسط در میان سکوهای نامبردهشده در جدول.
پس از آن کاریزما کراد با متوسط حدود ۲۷.۸ میلیارد تومان برای هر طرح قرار میگیرد. متوسط تأمین مالی هر پروژه در زیما حدود ۲۳.۱ میلیارد تومان و در ایساتیس کراد حدود ۲۲.۵ میلیارد تومان بوده است.
این تفاوت نشان میدهد برای ارزیابی عملکرد سکوها، صرفاً تعداد پروژه یا حجم کل تأمین مالی کافی نیست؛ برخی سکوها ممکن است پروژههای کمتری پذیرش کنند، اما متوسط اندازه پروژههای آنها به شکل محسوسی بزرگتر باشد.