شیوه جدید و عجیب عرضه مجازی بنزین سوپر وارداتی

به گزاش صدای بورس، بنزین سوپر وارداتی که با قیمت تمام شده در تهران و برخی شهرهای دیگر عرضه می‌شود، حالا شیوه‌ی تازه‌ای برای فروش را تجربه می‌کند . کافی است سری به کانال‌های تلگرامی و واتس‌اپی و ... بزنید تا با انبوهی از این کانال‌ها مواجه شوید که نسبت به عرضه‌ی بنزین وارداتی در گالن اقدام می‌کنند. شیوه‌ی کار به این صورت است که فرد در گروه نسبت به سفارش میزان بنزین مورد نیاز خوداقدام می‌کند و با پرداخت وجه بنزین و کارمزد در کنار هزینه‌ی تحویل ، درب منزل بنزین مورد نیاز خود را دریافت می‌کند.

قیمت این سوخت در تهران در روزهای اخیر به حدود ۱۳۰ هزار تومان برای هر لیتر رسیده است؛ قیمتی که بنزین سوپر وارداتی را به یکی از گران‌ترین سوخت‌های قابل دسترس برای مصرف‌کنندگان عادی تبدیل کرده است.

اما پرسش اصلی این است که بنزینی که در فضای مجازی با عنوان «سوپر وارداتی» فروخته می‌شود، از کجا می‌آید و واسطه‌ها چگونه به آن دسترسی پیدا می‌کنند؟

بنزین سوپر از کجا می‌آید؟

اغلب عرضه‌کنندگان پاسخی به این سئوال مهم نمی‌دهند که بنزین سوپر را از کجا تامین می‌کنند. اما جستجوها نشان می‌دهد مسیر رسمی عرضه بنزین سوپر وارداتی با ورود بخش خصوصی و عرضه این فرآورده در بورس انرژی شکل گرفته است. بر اساس سازوکار تعیین‌شده، واردکنندگان و توزیع‌کنندگان می‌توانند بنزین سوپر وارداتی را در بورس انرژی عرضه و قیمت آن را بر اساس مکانیسم بازار تعیین کنند.

لازم به توضیح است در مرحله نخست عرضه در تهران، توزیع بنزین سوپر وارداتی با مجوز شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی و از طریق خودروهای سوخت‌رسان سیار انجام شد. پنج خودروی سیار در نقاط مختلف تهران مستقر شدند و با رنگ بدنه سبز و برچسب E+۹۵ برای عرضه این سوخت قابل شناسایی بودند. کنترل‌های کمی و کیفی نیز طبق اطلاعیه عرضه، بر عهده توزیع‌کننده و شرکت‌های ذی‌صلاح طرف قرارداد با سازمان ملی استاندارد قرار گرفت.

واسطه‌ها بنزین را از کجا تهیه می‌کنند؟

مسیر رسمی بنزین سوپر وارداتی ابتدا عرضه در بورس انرژی و سپس خرید توسط توزیع‌کننده لست. انتقال به شبکه‌ی عرضه و فروش به مصرف‌کننده مراحل بعدی در این مسیر هستند . واسطه‌ها اما در این میان حلقه‌ای به این حلقه اضافه کرده و لابه‌لای مرحله‌ی خرید توسط توزیع‌کننده و انتقال به شبکه‌ی عرضه قرار گرفته‌اند.

در مورد فروشندگان فعال در فضای مجازی نمی‌توان یک پاسخ واحد داد. بخشی از این بازار ممکن است به واسطه‌هایی مربوط باشد که بنزین را از شبکه رسمی عرضه خریداری و سپس با دریافت هزینه حمل و حاشیه سود، آن را به مصرف‌کننده تحویل می‌دهند.

برای مثال، در مدل عرضه سیار، خودروی سوخت‌رسان مستقیماً بنزین را در اختیار مصرف‌کننده قرار می‌دهد. در چنین شرایطی، ایجاد یک لایه واسطه برای رساندن سوخت از محل عرضه به محل مشتری، از نظر اقتصادی چندان دور از انتظار نیست.

با این حال، نمی‌توان درباره همه فروشندگان مجازی گفت که بنزین خود را مستقیماً از بورس انرژی خریداری می‌کنند. اطلاعات عمومی منتشرشده درباره بسیاری از کانال‌ها و صفحات فروش، منشأ دقیق سوخت، مجوز فعالیت یا ارتباط آنها با توزیع‌کنندگان رسمی را مشخص نمی‌کند.

به همین دلیل، میان «فروش رسمی بنزین سوپر» و «آگهی فروش بنزین سوپر در فضای مجازی» باید تفاوت گذاشت.

چرا مشتری حاضر است بنزین را گران‌تر و آنلاین بخرد؟

بخشی از تقاضا برای بنزین سوپر به خودروهای وارداتی، توربوشارژ و خودروهایی مربوط است که سازنده برای آنها سوخت با اکتان بالاتر را توصیه کرده است. بنزین E+۹۵ نیز با هدف تأمین سوخت با کیفیت و اکتان بالاتر برای چنین خودروهایی عرضه می‌شود.

از سوی دیگر، عرضه این سوخت در مقایسه با بنزین معمولی محدودتر و پراکنده‌تر است. بنابراین برای مالک خودرویی که به دنبال بنزین سوپر است، پیدا کردن جایگاه عرضه‌کننده می‌تواند به‌اندازه قیمت سوخت اهمیت داشته باشد.

در چنین شرایطی، فروشنده‌ای که وعده می‌دهد سوخت را به محل مشتری برساند، عملاً بخشی از هزینه و زمان جست‌وجوی مشتری را حذف می‌کند؛ هزینه‌ای که در نهایت می‌تواند به شکل کارمزد، هزینه حمل یا افزایش قیمت هر لیتر دریافت شود.

فاصله قیمت بورس تا مصرف‌کننده

افزایش قیمت بنزین سوپر وارداتی نیز به جذابیت این بازار برای واسطه‌ها افزوده است. در معاملات اخیر بورس انرژی، ۲۴۰ هزار لیتر بنزین ویژه با قیمت پایه ۸۴ هزار و ۶۰۰ تومان برای هر لیتر عرضه شد؛ در حالی که گزارش‌های بازار تهران قیمت مصرف‌کننده را حدود ۱۳۰ هزار تومان اعلام می‌کنند.

این فاصله البته الزاماً به معنای سود مستقیم واسطه نیست؛ هزینه‌های واردات، مالیات و عوارض، انتقال، ذخیره‌سازی، توزیع و سایر هزینه‌های زنجیره عرضه نیز باید در قیمت نهایی لحاظ شود. با این حال، فاصله میان قیمت کشف‌شده در بورس و قیمت مصرف‌کننده نشان می‌دهد که بنزین سوپر وارداتی دیگر یک فرآورده با قیمت یارانه‌ای نیست و با منطق بازار آزاد عرضه می‌شود.

بازار مجازی؛ حلقه‌ای میان جایگاه و مشتری

آنچه در فضای مجازی در حال شکل‌گیری است، در واقع نوعی بازار خدمات پیرامون بنزین سوپر است؛ بازاری که در آن فروشنده علاوه بر خود سوخت، دسترسی آسان و تحویل در محل را نیز می‌فروشد.

برخی فروشندگان حتی سفارش را برای محل مورد نظر مشتری می‌پذیرند و هزینه حمل را جداگانه دریافت می‌کنند. بنابراین مشتری به جای آنکه چند جایگاه را برای پیدا کردن بنزین سوپر جست‌وجو کند، هزینه بیشتری می‌پردازد تا سوخت به محل خودرو برسد. لازم به توضیح است برخی عرضه‌کنندگان میران موجودی بنزین سوپر در شهر محل حضورشان را نیز به طور روزانه اعلام می‌کنند. در حال حاضر جز تهران در بسیاری از شهرهای بزرگ این نوع بنزین رعضه می‌شود. هر چه هست بازار خرید و فروش بنزین سوپر وارداتی در این شکل بازاری مبهم است که کمتر فروشنده و خریداری حاضر به صحبت شفاف در مورد ان است. اما همین نقطه، مهم‌ترین ابهام بازار مجازی است: آیا تمام سوختی که با عنوان بنزین سوپر وارداتی فروخته می‌شود، واقعاً همان فرآورده رسمی E+۹۵ است؟

پاسخ این پرسش درباره فروشندگان مختلف یکسان نیست و صرف انتشار آگهی در شبکه‌های اجتماعی نمی‌تواند اصالت سوخت یا مجوز فروشنده را ثابت کند.

از پنج خودروی سیار تا بازار تحویل در محل

عرضه اولیه رسمی بنزین سوپر وارداتی در تهران با پنج خودروی سوخت‌رسان سیار انجام شد؛ خودروهایی که برای شناسایی، رنگ سبز و نشان E+۹۵ داشتند.

اکنون اما در کنار شبکه رسمی، فضای مجازی نیز به محلی برای پیدا کردن این سوخت تبدیل شده است. اتفاقی که نشان می‌دهد محدودیت عرضه و تقاضای شکل‌گرفته برای سوخت با اکتان بالاتر، یک بازار واسطه‌ای جدید ایجاد کرده است.

در این بازار، پرسش فقط این نیست که «بنزین سوپر چند است؟»؛ بلکه سؤال مهم‌تر این است که «این بنزین از کجا آمده و چه کسی مسئول کیفیت و اصالت آن است؟»

تا زمانی که پاسخ روشنی برای این پرسش درباره تمام فروشندگان مجازی وجود نداشته باشد، خرید از صفحات و کانال‌های ناشناس می‌تواند برای مصرف‌کننده با ریسک همراه باشد؛ به‌خصوص آنکه ظاهر و عنوان «سوپر وارداتی» به‌تنهایی تضمینی برای کیفیت یا منشأ سوخت نیست.