ارزش معاملات بازار سرمایه در تیرماه دو برابر شد

به گزارش صدای بورس،‌ بازار سرمایه ایران در تیرماه ۱۴۰۵ شاهد جهش قابل توجه ارزش معاملات بود؛ به‌طوری که مجموع ارزش معاملات بورس تهران، فرابورس ایران، بورس کالا و بورس انرژی به ۲۰۰ هزار و ۶ میلیارد و ۴۳۱ میلیون ریال رسید؛ رقمی که در مقایسه با ۱۰۳ هزار و ۹۶۹ میلیارد و ۵۹۵ میلیون ریال ثبت‌شده در خردادماه، تقریباً دو برابر شده است.

بر اساس گزارش رسمی وضعیت بازار سرمایه در تیر ماه ۱۴۰۵ که توسط مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی سازمان بورس و اوراق بهادار منتشر شده، میانگین روزانه ارزش معاملات در این ماه به ۳ هزار و ۲۲۱ میلیارد و ۴۵۶ میلیون ریال رسید. این افزایش در حالی رقم خورد که بازار سرمایه در ماه‌های گذشته با نوسانات قابل توجهی در حجم و ارزش فعالیت‌های معاملاتی مواجه بود.

رشد ۱۰۴ درصدی ارزش تجمعی معاملات

بررسی روند یک‌ساله بازار نشان می‌دهد ارزش تجمعی معاملات از ابتدای سال تا پایان تیرماه ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۰۴.۷۳ درصد افزایش داشته است. در این میان، بورس تهران با ارزش تجمعی ۸ هزار و ۱۹ میلیارد و ۹۸۱ میلیون ریال، فرابورس ایران با ۵۲ هزار و ۸۲۳ میلیارد و ۸۳۲ میلیون ریال، بورس کالا با ۵ هزار و ۳۳۱ میلیارد و ۶۱ میلیون ریال و بورس انرژی با یک هزار و ۱۸۷ میلیارد و ۸۱۰ میلیون ریال، بخش عمده فعالیت معاملاتی بازار را به خود اختصاص داده‌اند.

در مقایسه با تیرماه سال ۱۴۰۴، ارزش معاملات بورس تهران ۱۶۹.۱۲ درصد، فرابورس ایران ۹۴.۲۳ درصد، بورس کالا ۱۰۴.۵۵ درصد و بورس انرژی ۳۳۷.۰۵ درصد افزایش یافته است. به این ترتیب، بیشترین نرخ رشد در میان چهار بورس مورد بررسی به بورس انرژی اختصاص داشته است.

سهم ۴۳ درصدی ETFها از معاملات

ترکیب معاملات تیرماه نیز از نکات قابل توجه گزارش سازمان بورس است. بر اساس این گزارش، ETFها با سهم ۴۲.۹۱ درصدی، بزرگ‌ترین بخش ارزش معاملات را به خود اختصاص داده‌اند.

پس از صندوق‌های قابل معامله، بازار سهام با سهم ۱۹.۱۱ درصدی قرار گرفته و اوراق بدهی، به استثنای عملیات بازار باز، ۱۸.۵۵ درصد از ارزش معاملات را تشکیل داده‌اند. همچنین بازارهای فیزیکی بورس کالا و بورس انرژی نیز سهمی معادل ۱۹.۴۳ درصد از کل معاملات داشته‌اند.

این ترکیب نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از گردش نقدینگی در بازار سرمایه طی تیرماه نه مستقیماً در معاملات سهام، بلکه در ابزارهای قابل معامله و بازارهای کالایی و انرژی جریان داشته است.

جهش ۳۲۲ درصدی معاملات مشتقه

در بخش معاملات ابزارهای مشتقه نیز تیرماه با افزایش قابل توجه فعالیت‌ها همراه بود. ارزش مفهومی معاملات پوشش ریسک اوراق مشتقه در این ماه به ۴ میلیون و ۳۹۹ هزار و ۲۰۰ میلیارد ریال رسید.

این رقم نسبت به خردادماه ۸ درصد افزایش داشته و در مقایسه با سال ۱۴۰۴، رشد ۳۲۲ درصدی را نشان می‌دهد. بر اساس گزارش، نسبت اهرمی معاملات مشتقه، یعنی نسبت ارزش مفهومی معاملات به ارزش واقعی معامله، حدود ۲۰ برابر بوده است.

رشد قابل توجه این بخش می‌تواند نشانه افزایش استفاده از ابزارهای مشتقه برای مدیریت ریسک و پوشش نوسانات قیمت در بازار سرمایه باشد.

بیش از ۶۴ درصد معاملات غیربرخط بود

در بخش شیوه انجام معاملات نیز سهم معاملات غیربرخط از حجم معاملات تیرماه به ۶۴.۷ درصد رسید، در حالی که معاملات برخط ۳۵.۳ درصد از حجم معاملات را به خود اختصاص دادند.

به این ترتیب، تقریباً دو سوم حجم معاملات در این ماه از مسیر معاملات غیربرخط انجام شده است؛ موضوعی که بیانگر سهم بالای معاملات خارج از بستر معاملات آنلاین در ساختار معاملاتی بازار سرمایه است.

غلبه حقوقی‌ها در فرابورس

بررسی رفتار سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی نیز نشان می‌دهد حقوقی‌ها همچنان نقش پررنگی در معاملات فرابورس ایران داشته‌اند. ارزش خرید حقوقی‌ها در فرابورس در تیرماه به ۴۴ هزار و ۸۳۵ میلیارد و ۹۶۹ میلیون ریال رسید.

این رقم نشان‌دهنده حضور قابل توجه سرمایه‌گذاران حقوقی در سمت خرید معاملات فرابورس و نقش این گروه در گردش نقدینگی این بازار است.

بورس انرژی؛ صدرنشین رشد معاملات

در میان چهار بورس اصلی، بورس انرژی بیشترین رشد ارزش معاملات را به ثبت رسانده است. ارزش معاملات این بورس با افزایش ۳۳۷.۰۵ درصدی نسبت به تیرماه سال گذشته به یک هزار و ۱۸۷ میلیارد و ۸۱۰ میلیون ریال رسید.

پس از آن، بورس تهران با رشد ۱۶۹.۱۲ درصدی، بورس کالا با رشد ۱۰۴.۵۵ درصدی و فرابورس ایران با افزایش ۹۴.۲۳ درصدی قرار گرفتند.

بورس کالا نیز با ثبت ارزش معاملاتی ۵ هزار و ۳۳۱ میلیارد و ۶۱ میلیون ریال و رشد بیش از ۱۰۴ درصدی، یکی از بخش‌های مهم بازار در تیرماه بود.

تصویری از بازگشت رونق به معاملات

مجموع این ارقام نشان می‌دهد تیرماه ۱۴۰۵ برای بازار سرمایه ماهی متفاوت از نظر حجم و ارزش فعالیت‌های معاملاتی بوده است. دو برابر شدن ارزش معاملات نسبت به خردادماه، رشد ۱۰۴.۷۳ درصدی ارزش تجمعی معاملات، افزایش ۳۲۲ درصدی ارزش مفهومی معاملات مشتقه و جهش ۳۳۷ درصدی ارزش معاملات بورس انرژی، همگی از افزایش سطح فعالیت در بازار سرمایه حکایت دارند.

با این حال، ترکیب معاملات نیز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چرا که بیش از ۴۲ درصد ارزش معاملات در ETFها و حدود ۱۹ درصد در بازارهای فیزیکی کالا و انرژی رقم خورده است. بنابراین رشد ارزش معاملات تیرماه را نمی‌توان صرفاً به افزایش دادوستد سهام نسبت داد و بخش قابل توجهی از این رشد به توسعه فعالیت در سایر ابزارها و بازارهای سرمایه بازمی‌گردد.

بر اساس گزارش وضعیت بازار سرمایه در تیر ماه ۱۴۰۵ سازمان بورس و اوراق بهادار، این آمار تصویری از افزایش قابل توجه گردش معاملات در بازار سرمایه ایران در نخستین ماه‌های سال ارائه می‌کند؛ روندی که باید در ماه‌های آینده از منظر تداوم ارزش معاملات، ترکیب ابزارهای مورد استفاده و سهم سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی مورد ارزیابی قرار گیرد.