دهک‌بندی یارانه‌ها تغییر کرد؟

به گزارش صدای بورس، همزمان با افزایش هزینه‌های معیشتی و تأکید دولت بر هدفمندتر شدن نظام پرداخت یارانه‌ها، فرآیند بازنگری در دهک‌بندی اقتصادی خانوارها همچنان ادامه دارد. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با استفاده از اطلاعات ثبت‌شده در پایگاه رفاه ایرانیان، به‌صورت مستمر وضعیت درآمد، دارایی و شاخص‌های اقتصادی خانوارها را بررسی می‌کند تا یارانه نقدی و سایر حمایت‌های معیشتی به شکل دقیق‌تری به افراد واجد شرایط اختصاص یابد. همین موضوع باعث شده است که در ماه‌های اخیر، تغییر دهک خانوارها به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های یارانه‌بگیران تبدیل شود؛ چراکه هرگونه تغییر در وضعیت اقتصادی خانوار می‌تواند بر ادامه دریافت یارانه یا حذف آن تأثیر بگذارد.

دهک‌بندی خانوارها تغییر می‌کند؟

دهک‌بندی خانوارها یک فرآیند ثابت و دائمی نیست و با هر مرحله از به‌روزرسانی اطلاعات اقتصادی، امکان جابه‌جایی خانوارها میان دهک‌های مختلف وجود دارد. دولت برای تعیین دهک اقتصادی خانوارها، مجموعه‌ای از اطلاعات از جمله میزان درآمد، حقوق و دستمزد، دارایی‌های منقول و غیرمنقول، مالکیت خودرو، گردش حساب‌های بانکی، سرمایه‌گذاری‌ها و سایر شاخص‌های مالی را مورد ارزیابی قرار می‌دهد.

بر همین اساس، ممکن است خانواری که در ماه‌های گذشته در دهک‌های پایین‌تر قرار داشته و یارانه دریافت کرده است، پس از بررسی اطلاعات جدید به دهک بالاتر منتقل شود. در مقابل، خانوارهایی که شرایط اقتصادی آنها تضعیف شده یا اطلاعات جدید نشان‌دهنده کاهش توان مالی آنها باشد، امکان انتقال به دهک‌های پایین‌تر و برخورداری از حمایت‌های بیشتر را خواهند داشت. در واقع، هدف از این بازنگری‌ها آن است که منابع یارانه‌ای با دقت بیشتری میان خانوارهای نیازمند توزیع شود و پرداخت یارانه به افراد پردرآمد به حداقل برسد.

جزئیات تغییر دهک‌های خانوارها در تیر ۱۴۰۵

با واریز یارانه نقدی دهک‌های اول تا سوم در تیرماه ۱۴۰۵، آمارهای منتشرشده از سوی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها از افزایش تعداد مشمولان این دهک‌ها حکایت دارد. بر اساس این گزارش، در مرحله پرداخت خردادماه مبلغ ۱۱۲ هزار و ۶۷۵ میلیارد ریال به حساب ۱۰ میلیون و ۳۵۶ هزار و ۷۲۷ نفر واریز شده بود، در حالی که در مرحله پرداخت تیرماه مبلغ ۱۱۲ هزار و ۶۶۱ میلیارد ریال به حساب ۱۰ میلیون و ۳۶۷ هزار و ۸۹۸ نفر واریز شد.

همچنین جمعیت افراد قرارگرفته در دهک‌های اول تا سوم از ۲۸ میلیون و ۱۶۵ هزار و ۷۸۷ نفر به ۲۸ میلیون و ۱۶۸ هزار و ۹۱۹ نفر افزایش یافته است. مقایسه این دو آمار نشان می‌دهد ۱۱ هزار و ۱۷۱ نفر به جمع سرپرستان خانوارهای دریافت‌کننده یارانه این سه دهک اضافه شده‌اند؛ موضوعی که می‌تواند ناشی از بازنگری در دهک‌بندی خانوارها و انتقال برخی افراد از دهک‌های بالاتر به دهک‌های پایین‌تر باشد.

این آمار نشان می‌دهد فرآیند اصلاح دهک‌بندی همچنان ادامه دارد و اطلاعات اقتصادی خانوارها به‌صورت مستمر مورد بازبینی قرار می‌گیرد. به همین دلیل، امکان تغییر دهک برای برخی خانوارها در ماه‌های آینده نیز وجود خواهد داشت.

حذف یارانه تیر ۱۴۰۵ برای کدام دهک‌ها جدی‌تر شد؟

بررسی‌ها نشان می‌دهد دولت در تیرماه امسال تمرکز بیشتری بر پالایش فهرست یارانه‌بگیران داشته و هدف اصلی، شناسایی خانوارهایی است که بر اساس شاخص‌های اقتصادی در گروه‌های پردرآمد قرار می‌گیرند. به همین دلیل، دهک‌های هشتم، نهم و دهم بیش از سایر گروه‌ها در معرض حذف یارانه یا جابه‌جایی قرار دارند.

مبنای این بازبینی اطلاعات ثبت‌شده در پایگاه رفاه ایرانیان است؛ سامانه‌ای که اطلاعات اقتصادی خانوارها را از دستگاه‌های مختلف تجمیع و تحلیل می‌کند. بنابراین اگر اطلاعات جدید نشان دهد که درآمد یا دارایی یک خانوار افزایش یافته است، احتمال انتقال آن به دهک‌های بالاتر و در نتیجه حذف یارانه وجود دارد.

البته قرار گرفتن در دهک‌های هشتم تا دهم به معنای حذف قطعی یارانه نیست و تصمیم نهایی براساس مجموع شاخص‌های اقتصادی هر خانوار اتخاذ می‌شود. با این حال، خانوارهایی که در ماه‌های اخیر تغییرات مالی قابل‌توجهی داشته‌اند، بهتر است وضعیت دهک خود را بررسی کنند.

دلیل تغییر ناگهانی در دهک‌بندی خانوارها چیست؟

یکی از مهم‌ترین دلایل تغییر دهک خانوار، به‌روزرسانی مستمر اطلاعات اقتصادی در پایگاه رفاه ایرانیان است. این اطلاعات از طریق دستگاه‌های مختلف جمع‌آوری می‌شود و هرگونه تغییر در وضعیت مالی خانوار می‌تواند در نتیجه نهایی دهک‌بندی اثرگذار باشد.ثبت تراکنش‌های بانکی با مبالغ بالا، خرید یا فروش ملک، خرید خودرو، افزایش درآمد، دریافت سودهای قابل‌توجه، تغییر در دارایی‌های خانوار یا اصلاح اطلاعات ثبت‌شده، از جمله عواملی است که ممکن است باعث جابه‌جایی دهک شود.
به همین دلیل ممکن است خانواری که تا ماه گذشته در یکی از دهک‌های میانی قرار داشته، در بازبینی جدید به دهک بالاتر منتقل شود یا برعکس، در صورت کاهش شاخص‌های اقتصادی، در دهک پایین‌تری قرار گیرد و مشمول حمایت‌های بیشتری شود.