به گزارش صدای بورس ،این روزها بازار ارز روزهای عجیبی را سپری میکند. قیمت اسکناس آمریکایی در نیمه تیرماه ۱۴۰۵ در محدوده ۱۷۵ هزار تومان نوسان دارد و نوعی بیحسی معاملاتی پس از جهش مجدد قیمتهایی که با اخبار توافق کاهش یافته بودند بر فضای بازار سایه انداخته است.
اما آیا این آرامش نسبی و رکود فعلی پایدار خواهد ماند؟ برای پاسخ دقیق به این پرسش کلیدی باید متغیرهای کلان اقتصادی، ریسکهای سیستماتیک منطقه و البته چالشهای بنیادین تولید را زیر ذرهبین قرار داد و سه سناریوی محتمل را برای آینده نرخ دلار تا پایان شهریور بررسی کرد.
سناریوی اول: تداوم وضع موجود و فشار خاموش ناترازیها
در این سناریو که محتملترین گزینه به نظر میرسد، شرایط اقتصاد کلان تغییر شگرفی نخواهد کرد. با این حال، بحران ناترازی انرژی و قطعی مکرر برق صنایع، به ویژه در بخشهای استراتژیک و ارزآوری نظیر فولاد و معادن(که البته فولادیها همچنان درگیر خسارات ناشی از جنگ هستند)، نقش ترمز را برای درآمدهای ارزی دولت ایفا میکند.
توقف یا کاهش ظرفیت تولید در واحدهای صنعتی و ذوب فلزات در طول ماههای گرم تابستان، مستقیما به کاهش صادرات و افت چشمگیر عرضه ارز منجر خواهد شد. در چنین شرایطی، سیاستگذار تمام تلاش خود را میکند تا با مدیریت تقاضا، نرخ دلار را در کانال ۱۷۵ تا ۱۸۰ هزار تومان تثبیت کند. در واقع، کاهش قدرت خرید عمومی اجازه جهشهای ناگهانی را نمیدهد اما شیب صعودی اجتناب ناپذیر است.
سناریوی دوم: تشدید تنشهای ژئوپلیتیک و بیداری تقاضای هیجانی
بازار ارز ایران همواره به تحولات سیاسی و اخبار خاورمیانه به شدت حساس بوده است. در صورت شعلهور شدن مجدد درگیریهای منطقهای یا بن بست کامل در دیپلماسی خارجی انتظارات تورمی جامعه به سرعت تعدیل صعودی خواهند داشت. در این حالت ترسناک، سرمایههای سرگردان برای حفظ ارزش ریال به سمت داراییهای امن سرازیر شده و اگر بازارساز نتواند با تزریق بهموقع این تقاضا را پوشش دهد فنر فشرده ارز رها شده و عبور دلار از مرز ۱۹۰ هزار تومان تا پایان تابستان محتمل خواهد بود.
سناریوی سوم: گشایشهای دیپلماتیک و تزریق خوشبینی به اقتصاد
این سناریو شاید خوشبینانهترین حالت ممکن باشد. هرگونه توافق جدید، آزادسازی منابع ارزی بلوکه شده یا اخبار مثبت از مذاکرات میتواند همانند گذشته شوک نزولی شدیدی به بازار وارد کند. در این بستر، حباب انتظارات تورمی تخلیه شده و احتمال عقبنشینی دلار به کانال ۱۵۰ تا ۱۶۰ هزار تومان و تثبیت در آن محدوده کاملا وجود دارد. فارغ از اینکه در نهایت کدام سناریو محقق شود، نباید فراموش کرد که پاشنه آشیل اقتصاد ایران در تابستان جاری، بحران تامین انرژی برای بخش مولد است. زمانی که چرخ کارخانجات بزرگ فولادی و تجارت نفت از حرکت میایستد، جریان حیاتی ورود ارز به کشور کند میشود. تا زمانی که این چالشهای زیرساختی اقتصاد برطرف نشوند، ثبات در بازار ارز صرفا یک مُسکن موقت است و نمیتواند تضمینکننده آرامش پایدار باشد. سیاستگذاران باید نگاه ویژهای به رفع موانع تولید و تقویت عرضه داشته باشند تا کشور از شوکهای ارزی در امان بماند.
-
محمدعلی ایروانیان - خبرنگار
- شماره ۶۳۵ هفته نامه اطلاعات بورس