به گزارش صدای بورس، بازار سرمایه ایران سرانجام پس از پشت سر گذاشتن یک دوره جنگ تحمیلی و وقفهای ۵۲ روز کاری که در مجموع حدود ۸۰ روز تقویمی به طول انجامید از ۲۹ اردیبهشتماه سال جاری فعالیت مجدد خود را آغاز کرد. این بازگشایی، نه یک فرآیند عادی معاملاتی، بلکه بهمثابه یک کشف قیمت ثانویه در ابعادی کلان بود.
بازاری که تا زمان تنظیم این گزارش در ۱۷ تیرماه به فعالیت هفتگی خود خاتمه داد، با ترازنامهای روبهروست که نشان میدهد برخی از نمادها نه تنها از شوکهای سیستماتیک عبور کردهاند، بلکه توانستهاند بازدهیهای شگفتانگیز بالای ۱۲۰ درصد را در بازهای کوتاه به ثبت برسانند. این جهش قیمتی در شرایطی رخ داد که متغیرهای کلان اقتصادی تحت تأثیر ریسکهای ژئوپلیتیک با تغییرات بنیادین روبهرو شده بودند و نرخ تنزیل در ذهن معاملهگران به کلی بازتعریف گشته بود.
بررسی دقیق دادههای معاملاتی نشان میدهد که این رشد انفجاری، صرفاً یک رالی هیجانی نبوده، بلکه حاصل تلاقی تقاضای انباشته، محدودیت عرضه در نمادهای خاص و بازتنظیم ارزش جایگزینی داراییها در صنایع منتخب است. نمادهایی که در این گزارش مورد بررسی قرار گرفتهاند، خطشکنانی هستند که توانستند سقفهای روانی را درهمشکسته و بازدهیهایی را ثبت کنند که در شرایط عادی بازار، دستیابی به آنها ماهها به طول میانجامد.
استیلای گروههای تدافعی؛ پیشتازی دارو و بیمه در نقشه بازدهی
در صدر فهرست خیرهکننده بازدهیها، نماد دالبر متعلق به شرکت البرز دارو با ثبت عدد ۱۳۹.۷۷ درصد خودنمایی میکند. دالبر با بهرهگیری از زیرساختهای تولیدی گسترده و احتمالا خوشبینی بازار، توانست بیشترین بهره را از بازگشایی بازار ببرد.
در کنار آن، نماد هجرت مربوط به پخش هجرت با بازدهی ۱۳۳.۳۰ درصد، تکمیلکننده زنجیره ارزش این صنعت در فهرست برترینهاست. توزیع و پخش دارو به دلیل جریان نقدینگی سریع و گردش عملیاتی بالا، در دوران بازگشایی به شدت مورد توجه قرار گرفت. علاوه بر این دو، حضور نمادهای دجابر «داروسازی جابربن حیان» با ۱۲۳.۰۵ درصد و دزهراوی «داروسازی زهراوی» با ۱۲۲.۸۱ درصد نشان میدهد که یک چرخش بخشی آگاهانه به سمت گروه دارویی رخ داده است. معاملهگران با درک این نکته که نیازهای دارویی کشور تحت تأثیر نوسانات سیاسی قرار نمیگیرد، نقدینگی خود را به سمت این نمادها گسیل داشتند تا علاوه بر حفظ ارزش پول، از رشد قیمتی ناشی از عقبماندگی تاریخی این صنعت نیز بهرهمند شوند.
اما شاید شگفتیساز بزرگ این دوره، نماد بتهران «بیمه اتکایی تهران رواک» باشد که با بازدهی ۱۳۴.۲۹ درصد در رتبه دوم ایستاده است. صنعت بیمه، بهویژه در بخش اتکایی، مستقیماً با مدیریت ریسک کلان در ارتباط است. بازدهی سهرقمی بتهران نشاندهنده اعتماد بازار به ساختار مالی این شرکت و احتمالاً پیشبینی سودآوری ناشی از سرمایهگذاریهای ذخایر بیمهای در بازارهای موازی است.
این نماد توانست با جذب حجم مشکوک معاملات در روزهای نخست بازگشایی، به سرعت از سطوح مقاومتی عبور کرده و خود را به عنوان یکی از لیدرهای جدید بازدهی معرفی کند. موفقیت بتهران ثابت کرد که در دوران پساجنگ، نهادهای مالی که توانایی مدیریت ریسک و تطبیق با شرایط جدید را دارند، سریعتر از صنایع سنگین به مدار رشد بازمیگردند.
رشد این نماد در کنار داروییها و بیمهایها نشان میدهد که بازار پس از بازگشایی، بهطور همزمان در حال قیمتگذاری مجدد صنایع مختلف بوده و صرفاً به یک موتور رشد واحد تکیه نکرده است. در چنین فضایی، نمادهایی که از لحاظ بنیادی یا ساختار معاملاتی در موقعیت خاصتری قرار داشتند، توانستند بازدهیهای چشمگیری ثبت کنند و توجه معاملهگران کوتاهمدت و میانمدت را به خود جلب کنند.
زنجیره تأمین و فناوری؛ انعطافپذیری در برابر شوکهای سیستماتیک
بخش دیگری از فهرست برترینهای بازار به صنایعی اختصاص دارد که مستقیماً با معیشت و زیرساختهای فناورانه گره خوردهاند. صنعت سایر محصولات غذایی با سه نماینده قدرتمند یعنی غبشهر «صنعتی بهشهر» با ۱۲۸.۸۲ درصد، غپونه «نوش پونه مشهد» با ۱۲۸.۵۸ درصد و غدانه «پنبه و دانههای روغنی خراسان» با ۱۲۳.۳۶ درصد، سهم عمدهای از کیک بازدهیهای بالای ۱۲۰ درصد را به خود اختصاص داده است.
دلیل فنی این جهش را میتوان در اهرم عملیاتی این شرکتها جستوجو کرد. شرکتهای غذایی به دلیل برخورداری از موجودی کالا با نرخهای قبلی و توانایی تعدیل نرخ فروش متناسب با تورم انتظاری، در دورههای بازگشایی پس از وقفه، همواره با استقبال شدید روبهرو میشوند.
غبشهر و غدانه به عنوان بازیگران کلیدی زنجیره روغن نباتی و دانههای روغنی، در واقع به عنوان سپری در برابر کاهش ارزش پول ملی عمل کردند. سرمایهگذاران با هجوم به این نمادها، در تلاش بودند تا از جاماندگی قیمت محصولات این شرکتها نسبت به نرخهای بازار آزاد بهرهبرداری کنند، که منجر به ایجاد صفهای خرید پایدار و رشد بیوقفه قیمتی شد.
در این میان، ظهور نماد فنافزار «توسعه فنافزار توسن» با بازدهی ۱۲۸.۷۷ درصد در گروه نرمافزار و خدمات، حکایت از تغییر ذائقه بازار به سمت «داراییهای نامشهود» دارد. در دنیای پساجنگ، زیرساختهای پرداخت الکترونیک و خدمات نرمافزاری نه تنها اهمیت خود را از دست ندادند، بلکه به دلیل نیاز به نوسازی سیستمهای مالی، با تقاضای فزایندهای روبهرو شدند.
بازدهی خیرهکننده این نماد نشاندهنده این واقعیت است که هوشمندی بازار در شناسایی شرکتهای با مقیاسپذیری بالا افزایش یافته است. در کنار آن، نماد ولملت «واسپاری ملت» با بازدهی ۱۲۵.۶۱ درصد، نشان داد که بخش لیزینگ و واسپاری به دلیل افزایش تقاضا برای خرید اعتباری در دوران پس از بحران، از پتانسیل بالایی برای رشد برخوردار است.
بازخوانی متغیرهای بنیادین؛ از کشاورزی تا صنعت فولاد
یکی از جالبتریت نکات در دادهها، حضور نماد زفجر «کشاورزی و دامپروری فجر اصفهان» با بازدهی ۱۲۴.۱۹ درصد است.
حضور این نماد نشان میدهد که بازار در دوره بازگشایی، به شرکتهای مرتبط با تولیدات اولیه و زنجیره تأمین غذایی نیز توجه داشته است. از آنجا که این گروهها معمولاً با متغیرهایی مانند قیمت نهادهها، نرخ فروش محصولات و شرایط عرضه در بازار داخلی گره خوردهاند، هرگونه تغییر در انتظارات تورمی یا فضای معاملاتی میتواند به افزایش محسوس تقاضا برای سهام آنها منجر شود.
در نهایت، انتهای این فهرست طلایی به نماد فسازان «غلتکسازان سپاهان» با بازدهی ۱۲۱.۹۶ درصد میرسد. حضور یک شرکت از گروه فلزات اساسی در جمع برترینهای بازدهی سهرقمی، بسیار حائز اهمیت است.
پیام بازدهیهای ۱۲۰ درصدی برای بازار؛ هیجان بازگشایی یا ترمیم قیمت؟
در مجموع، بررسی این ۱۲ نماد پیشتاز که همگی مرز ۱۲۰ درصد بازدهی را در نوردیدهاند، تصویری از یک بازار فرصتطلب و تحلیلگر را ترسیم میکند. بازاری که پس از وقفه ۵۲ روزه کاری، با ولع بسیار به دنبال جبران زمان از دست رفته بود.
آنچه از این فهرست بیش از هر چیز به چشم میآید، صرفاً اعداد بزرگ بازدهی نیست، بلکه ماهیت رفتار بازار در نخستین هفتههای بازگشایی است. وقتی چندین نماد در بازهای کوتاه به بازدهیهای بالاتر از ۱۲۰ درصد میرسند، میتوان این نتیجه را گرفت که بازار در فاز عادی و آرام قرار نداشته، بلکه در حال جبران وقفه معاملاتی و انجام یک کشف قیمت فشرده بوده است. به بیان دیگر، آنچه رخ داده فقط رشد ساده قیمتها نیست، بلکه نوعی بازتنظیم ارزش سهام پس از توقفی بلندمدت بوده است؛ توقفی که موجب انباشته شدن انتظارات، محدود شدن عرضه و افزایش فشار تقاضا در اولین روزهای معاملاتی شد.
بررسی جدول بازدهی نمادها نشان میدهد که موج تقاضا در بازگشایی، تنها محدود به چند صنعت خاص نبوده و از گروههای دارویی و بیمهای گرفته تا غذایی، لیزینگ، نرمافزار و حتی فولاد را دربر گرفته است. این تنوع صنعتی، از یکسو نشانهای از جستوجوی سرمایهگذاران برای یافتن فرصت در نمادهای کمعرضه و بنیادی بوده و از سوی دیگر، بازتابی از واکنش سریع بازار به شرایط پساجنگ و تلاش برای قیمتگذاری مجدد داراییها پس از یک دوره توقف طولانی به شمار میرود.
-
سپهر طاهری - خبـرنگار
- شماره ۶۳۵ هفته نامه اطلاعات بورس