ارزش‌گذاری رمزارزها (قسمت اول)

به گزارش صدای بورس، کتاب «ارزش‌گذاری رمزارزها» با ترجمه دکتر سیدفرهنگ حسینی و دکتر امیر وفایی توسط انتشارات چالش به عنوان یک مرجع برای روش‌های علمی ارزش‌گذاری به چاپ رسیده است.

فصل نخست کتاب با عنوان «مقدمه‌ای بر رمزارزها» به تبیین مفاهیم بنیادین دارایی‌های دیجیتال اختصاص دارد. دارایی‌های دیجیتال به‌عنوان طبقه‌ای نوظهور از سرمایه‌گذاری معرفی می‌شوند که فرآیند ایجاد، ذخیره‌سازی و انتقال آنها به‌طور کامل در بستر الکترونیکی انجام می‌شود.

نگاهی به فصل اول کتاب
با گسترش فناوری‌های دیجیتال، مفهوم پول و شیوه‌های سرمایه‌گذاری نیز وارد مرحله‌ای تازه شده‌اند؛ مرحله‌ای که در آن دارایی‌ها دیگر الزاماً شکل فیزیکی ندارند و اعتماد، انتقال ارزش و مالکیت به‌واسطه فناوری بازتعریف می‌شود. دارایی‌های دیجیتال به‌تدریج جای خود را در سبد سرمایه‌گذاران باز کرده‌اند و نگاه‌ها را به ماهیت ارزش، ریسک و بازده دگرگون ساخته‌اند. درک این تغییرات، پیش‌نیاز ورود آگاهانه به دنیای رمزارزها و فناوری بلاکچین است؛ مسیری که کتاب «ارزش‌گذاری رمزارزها» تلاش می‌کند با زبانی تحلیلی و ساختارمند آن را برای مخاطب روشن کند. در عصر دیجیتال، مرز میان «پول»، «دارایی» و «ارزش» دستخوش تغییر شده است. ظهور بیت‌کوین در سال ۲۰۰۹ جرقه‌ای برای بازتعریف بنیان‌های اقتصاد و سرمایه‌گذاری بوده است بااین‌حال، در میانه این تحول یک پرسش اساسی همچنان بی‌پاسخ مانده است: ارزش یک رمزارز چگونه تعیین می‌شود و چه عواملی در ارزش‌گذاری آن نقش دارند؟
این دارایی‌ها شامل طیفی از ارزهای دیجیتال، توکن‌ها و کلکسیون‌های دیجیتال هستند و همگی بر فناوری بلاکچین و سازکارهای رمزنگاری متکی‌اند. در این معرفی تأکید می‌شود که ارزهای دیجیتال عموماً دارای بلاکچین مستقل هستند، در حالی که توکن‌ها روی شبکه‌های موجود ساخته می‌شوند که ظهور بیت‌کوین در سال ۲۰۰۹ نقطه آغاز و گسترش این بازار محسوب می‌شود.

فناوری دفتر کل توزیع‌شده
بخش مهمی از فصل اول به تشریح فناوری دفتر کل توزیع‌شده اختصاص دارد؛ فناوری‌ که پایه و اساس فعالیت بلاکچین‌ها و اغلب دارایی‌های دیجیتال کنونی به شمار می‌رود. دفتر کل توزیع‌شده نوعی پایگاه داده اشتراکی است که بدون وابستگی به یک نهاد مرکزی اداره می‌شود و تمامی تراکنش‌ها در آن به‌صورت شفاف و غیرقابل‌دستکاری ثبت می‌شوند.
استفاده از رمزنگاری، سازکارهای اجماع و ساختار غیرمتمرکز موجب می‌شود تا این فناوری از امنیت و قابلیت اعتماد بالایی برخوردار باشد. حذف واسطه‌ها در مدیریت تراکنش‌ها، افزایش سرعت و دقت ثبت اطلاعات و امکان اجرای خودکار تعهدات قراردادی از طریق قراردادهای هوشمند از مهم‌ترین مزایای این فناوری معرفی شده است.

بلاکچین
در ادامه فصل اول به بلاکچین به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مصادیق دفتر کل توزیع‌شده پرداخته می‌شود. بلاکچین ساختاری زنجیره‌وار از بلوک‌هایی است که هر یک شامل مجموعه‌ای از تراکنش‌های ثبت‌شده و تأییدشده است. این بلوک‌ها با استفاده از روش‌های رمزنگاری به یکدیگر متصل شده و زنجیره‌ای غیرقابل‌تغییر از سوابق مالی ایجاد می‌کنند؛ این ویژگی بلاکچین را به زیرساختی مناسب برای تراکنش‌های غیرمتمرکز تبدیل کرده و امکان تعامل میان کاربران را بدون نیاز به اعتماد مستقیم فراهم می‌کند. در بخش بعدی به معرفی دو مکانیسم اصلی اجماع برای تأیید تراکنش‌ها یعنی «پروتکل اثبات کار» و «پروتکل اثبات سهم» اشاره می‌شود.

پروتکل اثبات کار
در مدل اثبات کار، ماینرها با حل مسائل پیچیده ریاضی، بلوکی از تراکنش‌ها را تأیید و به زنجیره اضافه می‌کنند. این فرآیند به توان محاسباتی و مصرف انرژی بالا نیاز دارد؛ اما مزیت اصلی آن مقاومت در برابر دست‌کاری سوابق تاریخی است. ساختار اثبات کار به‌عنوان نخستین مدل اجماع در بلاکچین، در بیت‌کوین و نسخه‌های اولیه اتریوم به‌کار گرفته شده است.

پروتکل اثبات سهم
سازکار اثبات سهم بر مبنای قفل‌کردن یا سهام‌گذاری دارایی‌های دیجیتال توسط مشارکت‌کنندگان شبکه شکل گرفته است. در این روش، کاربران با قفل‌کردن بخشی از دارایی خود در شبکه، به‌عنوان اعتبارسنج انتخاب می‌شوند و در ازای مشارکت در تأیید تراکنش‌ها پاداش دریافت می‌کنند. این روش مصرف انرژی بسیار کمتری دارد و از نظر مقیاس‌پذیری کارآمدتر است.
کتاب در ادامه شبکه‌های بلاکچین را بر اساس داشتن یا نداشتن مجوز تقسیم می‌کند، در شبکه‌های بدون مجوز مانند بیت‌کوین، هر شخصی می‌تواند در فرآیند تأیید تراکنش‌ها مشارکت کند و به سابقه کامل داده‌ها دسترسی داشته باشد. این شبکه‌ها باز، شفاف و غیرمتمرکز هستند. در مقابل، شبکه‌های دارای مجوز مشارکت کاربران را محدود می‌کنند و بیشتر در کاربردهای سازمانی و محیط‌های تجاری مورد استفاده قرار می‌گیرند.

انواع دارایی‌های دیجیتال
در ادامه فصل نخست، انواع دارایی‌های دیجیتال معرفی می‌شوند. در این میان، رمزارزها به‌عنوان مهم‌ترین زیرگروه این دارایی‌ها، صرفاً در قالب رکوردهای الکترونیکی وجود دارند و فاقد پشتوانه فیزیکی یا حمایت مستقیم بانک‌های مرکزی‌اند. بیت‌کوین، آلت‌کوین‌ها و استیبل‌کوین‌ها نیز به‌عنوان اصلی‌ترین گونه‌های رمزارز شناخته می‌شوند. آلت‌کوین‌هایی مانند اتریوم، امکان اجرای قراردادهای هوشمند و توسعه برنامه‌های غیرمتمرکز را فراهم می‌کنند، در حالی که استیبل‌کوین‌ها با هدف حفظ ثبات ارزش و کاهش نوسانات قیمتی طراحی شده‌اند. علاوه بر این، گروهی از رمزارزها تحت عنوان میم‌کوین‌ها شناخته می‌شوند که اغلب با الهام از شوخی‌ها و فرهنگ اینترنتی ایجاد شده و رشد آنها بیش از آنکه مبتنی بر مبانی اقتصادی باشد، متأثر از هیجانات بازار است.
در بخش‌های بعدی کتاب به اشکال مختلف سرمایه‌گذاری دیجیتال در دارایی غیر دیجیتالی پرداخته می‌شود که عمدتاً از طریق توکن‌های دارای پشتوانه انجام می‌شوند؛ توکن‌هایی که نماینده دیجیتال مالکیت دارایی‌هایی مانند طلا، نفت، املاک و سهام هستند و ارزش خود را مستقیماً از دارایی پایه می‌گیرند. این توکن‌ها با امکان مالکیت جزئی دارایی‌های گران‌قیمت، نقدشوندگی را افزایش داده و با ثبت تغییرناپذیر مالکیت روی بلاکچین، شفافیت و کارایی معاملات را بهبود می‌بخشند و هزینه‌ها و واسطه‌ها را کاهش می‌دهند. از آنجا که این توکن‌ها معادل مالکیت دارایی پایه تلقی می‌شوند، معمولاً به‌عنوان اوراق بهادار تنظیم‌گری می‌شوند و اغلب بر بستر پلتفرم‌هایی مانند اتریوم و قراردادهای هوشمند صادر می‌گردند.