بازگشایی بازار سهام فرآیندی حساس و چندبعدی است که موفقیت آن به کیفیت سیاست‌گذاری، شفافیت اطلاعات و کارایی سازوکارهای نقدشوندگی وابسته است.

بازگشایی بازار سرمایه پس از یک دوره توقف، نقطه‌ای حساس در مسیر کوتاه‌مدت بازار است که می‌تواند به تثبیت یا تشدید نوسانات منجر شود. در این مقطع، کیفیت سیاست‌گذاری، سطح شفافیت اطلاعات و کارایی ابزارهای نقدشوندگی، نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت رفتار سرمایه‌گذاران دارند. تجربه بازارها نشان می‌دهد موفقیت بازگشایی، نه به زمان آن، بلکه به اعلام و اجرای هم‌زمان یک بسته سیاستی جامع وابسته است.

۱. بازگشایی به‌مثابه نقطه بازتنظیم

توقف معاملات سهام در دوره‌های اختلال، اگرچه در کوتاه‌مدت می‌تواند از تشدید رفتارهای هیجانی جلوگیری کند، اما در صورت تداوم، به انباشت عدم‌اطمینان، تضعیف نقدشوندگی و اختلال در کشف قیمت می‌انجامد. از این‌رو، بازگشایی بازار اجتناب‌ناپذیر است، اما باید به‌عنوان یک «نقطه بازتنظیم» طراحی شود؛ نقطه‌ای که در آن، اطلاعات، نقدینگی و انتظارات به‌صورت هم‌زمان بازآرایی می‌شوند.

۲. معماری بسته حمایتی هم‌زمان با بازگشایی

‌۲-۱. راهبرد اطلاع‌رسانی و مدیریت انتظارات: اعلام هم‌زمان و شفاف حمایت‌های لازم، به‌ویژه از سوی صندوق‌های تثبیت و توسعه، پیش‌شرط شکل‌گیری انتظارات باثبات است. اطلاعات ارائه‌ شده باید قابل اتکا، قابل سنجش و عاری از ابهام باشد تا بتواند اثر روانی لازم را در بازار ایجاد کند.

۲-۲. گزارش‌دهی شرکت‌ها به‌خصوص شرکت‌های آسیب دیده با رعایت کامل موارد امنیتی در این دوره زمانی خاص: زیرا گزارشگری شرکت‌ها به ابزار اصلی کاهش عدم‌تقارن اطلاعاتی تبدیل می‌شود. ضروری است شرکت‌ها وضعیت عملیاتی جاری و میزان تأثیر اختلالات را به‌صورت دقیق تشریح کنند البته رعایت نکات و ملاحظات میزان افشا در این شرایط حتما خیلی مهم است.
شرکت‌ها به‌خصوص شرکت‌های آسیب دیده لازم است برنامه‌های تداوم فعالیت و بازسازی را ارائه دهند. چشم‌انداز عملکرد را در قالب سناریوهای مختلف و با لحاظ عدم‌قطعیت‌ها بیان کنند و در عین حال، رعایت دقیق ملاحظات افشا، دقت در زمان‌بندی انتشار اطلاعات و پرهیز از گزارش‌دهی ناقص یا شتاب‌زده برای حفظ اعتماد بازار ضروری است.

۲-۳. برنامه ریزی در بازار بدهی و تأمین مالی: طراحی بسته های تأمین مالی برای شرکت‌های آسیب دیده با انعطاف در مقررات، لازم است با هدف برنامه ریزی جامع حمایت از بازار انجام و به درستی در قالب یک بسته جامع در ابتدای روزهای بازگشایی بازار افشا شود. بر این اساس، انتشار اوراق با نرخ‌های منطقی و متناسب با شرایط اقتصادی انجام شود. و چارچوب و برنامه انتشار اوراق به‌صورت شفاف اعلام شود.
عرضه اوراق، به‌ویژه از سوی پیمانکاران، با نظم و پیش‌بینی‌پذیری بالاتر نسبت به دوره‌های قبل اجرا شود، این اقدامات از بروز جابه‌جایی‌های ناگهانی نقدینگی و اختلال در سایر بخش‌های بازار جلوگیری می‌کند.

۲-۴. تقویت زیرساخت نقدشوندگی از طریق بازارگردانی: برای نمادهایی که شرکت آن‌ها مستقیم یا غیر مستقیم در جنگ آسیب دیده‌، لازم است، استقرار هم‌زمان چند بازارگردان با کفایت سرمایه مناسب و انعطاف در دامنه نوسان و مظنه در نظر گرفته و در قالب بسته پیشنهادی که در متن به دفعات مطرح شد، اعلام شود. این اقدام باید با تعریف مشوق‌های اقتصادی مؤثر ایجاد انعطاف در دامنه مظنه و دامنه نوسان برای ایفای نقش کارآمد بازارگردان‌ها و تعیین شاخص‌های ارزیابی عملکرد همراه شود تا پیوستگی معاملات و تعادل عرضه و تقاضا حفظ شود.

۲-۵. استفاده از اوراق تبعی به‌عنوان ابزار تثبیت: اوراق تبعی می‌تواند با ایجاد بازده مورد انتظار مناسب، انگیزه نگهداری دارایی را افزایش داده و از فشار فروش کوتاه‌مدت کم کند. طراحی این ابزار باید متناسب با شرایط هر شرکت و در چارچوب یک برنامه حمایتی منسجم انجام شود.

۲-۶. نقش سرمایه‌گذاران نهادی: سرمایه‌گذاران حقوقی می‌توانند به‌عنوان عامل تعادل‌بخش در بازار عمل کنند. ارائه مشوق‌های هدفمند برای نگهداری دارایی‌ها، در کنار تسهیل فرآیندهای اجرایی، می‌تواند به کاهش نوسانات کمک کند، مشروط بر آن‌که این اقدامات با شفافیت کامل و بدون ایجاد عدم‌تقارن اطلاعاتی انجام شود.

۲-۷. حمایت‌های بنگاهی و حفظ اشتغال: برای جلوگیری از تعمیق آثار اختلال در سطح بنگاه‌ها، مشوق‌های مالیاتی برای شرکت‌های آسیب‌دیده باید به‌صورت شفاف اعلام شود و بسته‌های حمایتی برای تأمین هزینه‌های نیروی انسانی و حفظ اشتغال طراحی و اجرا گردد. این اقدامات به تداوم فعالیت شرکت‌ها و جلوگیری از گسترش آثار منفی در سایر بخش‌های اقتصادی کمک می‌کند.

۲-۸. توسعه همکاری با بورس‌های منطقه‌ای: در افق میان‌مدت، گسترش همکاری با بورس‌های کشورهای منطقه که در دوره جنگ با کشورمان همراهی داشته‌اند می‌تواند به‌عنوان یک مسیر مکمل تأمین مالی مورد توجه قرار گیرد. این همکاری‌ها می‌تواند شامل انتشار اوراق ارزی در بازارهای هدف پذیرش و عرضه بخشی از زنجیره شرکت‌ها در بورس‌های منطقه‌ای توسعه ابزارهای مشترک مالی باشد و به تنوع‌ بخشی منابع مالی و تسریع فرآیند بازسازی کمک کند. ضمنا موضوعی است که سال‌ها علاقمند به آن بودیم و در دوره جنگ همراهی خوبی بعضی از این کشورها را شاهد بودیم.

جمع‌بندی

در نهایت، بازگشایی بازار سرمایه در شرایط فعلی، یک فرآیند چندبعدی است که موفقیت آن به هماهنگی لازم را نیاز دارد. اعلام هم‌زمان بسته حمایتی در روزهای ابتدایی بازگشایی با همه مواردی که در مورد صندوق های تثبیت، توسعه، ابزارهای تامین مالی، نظم بازارگردانی، مشوق‌های مالی، ارتقای کیفیت افشا، اطلاعات و تنظیم هوشمندانه بازار بدهی، تقویت بازارگردانی و توسعه همکاری‌های منطقه‌ای، از مهم‌ترین الزامات این فرآیند به‌شمار می‌روند.
در صورت تحقق این شرایط، بازگشایی بازار می‌تواند به‌جای ایجاد نوسان، به نقطه‌ای برای بازسازی اعتماد، کاهش نا اطمینانی و حرکت تدریجی به سمت تعادل پایدار تبدیل شود.

مونا حاجی‌علی اصغر کارشناس بازار سرمایه

منبع: سنا