سامانه نظارتی پلتفرم‌های طلا هنوز در انتظار تائید!

به‌گزارش صدای‌بورس، در سال‌های اخیر به ویژه طی دو سال گذشته، گسترش فعالیت پلتفرم‌های آنلاین خرید و فروش طلا و تبلیغات گسترده آن‌ها در رسانه‌های رسمی و فضای شهری، توجه افکار عمومی و فعالان صنفی را به خود جلب کرده اما همزمان، نگرانی‌هایی جدی درباره نبود پشتوانه واقعی طلا، خالی‌فروشی، نبود شفافیت در قیمت‌گذاری و تاثیر این فعالیت‌ها بر بازار رسمی معاملات طلای کشور و همچنین نگرانی‌هایی درباره سرمایه مردم و تولید صنایع طلا مطرح می‌شود.

نمونه دو جنگ ۱۲ روزه و جنگ اخیر (رمضان) تنها طی یک سال اخیر، باعث شده تا رفتار پلفترم‌های آنلاین خرید و فروش طلا با انتقاداتی روبرو شود و بسیاری از مردم از کاهش ارزش سرمایه‌گذاری خود سخن می‌گویند که باعث برخی نگرانی‌ها در بخش از گروه‌های سرمایه گذار در این حوزه شده و قیمت گذاری‌ها توسط این پلتفرم‌ها در ساعات مختلف شبانه روز، در زمانی که بازار کشور خارج از زمان معاملات است، تب خرید و فروش در میان مردم را افزایش دهد و همین موضوع نیز به بازار رسمی طلای کشور سیگنال دهی کرده و با آغاز فعالیت رسمی بازار ناگهان شاهد هیجان خرید و فروش باشیم.

اما موضوع مهم‌تر به قاعده قیمتگذاری پلفترم‌ها باز می‌گردد و با نحوه قیمت گذاری این سکوهای معاملاتی، این روزها شاهد بازار دوم و حتی بازار سومی در معاملات طلا در کشور هستیم و نه تنها طی ساعاتی قیمت طلا در برخی از پلتفرم‌ها با نرخ رسمی اتحادیه طلا تفاوت دارد؛ بلکه حتی نرخ و قیمت طلا در میان پلتفرم‌ها نیز متفاوت است.

عملکرد پلتفرم‌ها چگونه بود؟

در این رابطه، سید حجت شفائی، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا، جواهر، نقره و سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی ایران گفت: در رابطه با نحوه رفتار پلتفرهای خرید طلا در ایام اخیر گفت: موضوع رفتار پلتفرم‌های آنلاین خرید و فروش طلا، همچنان یکی از مشکلاتی است که در اقتصاد ایران چالش‌زا است و تا امروز نه ضوابط مربوط به ساماندهی آن عملیاتی شده و نه سامانه نظارتی آن ایجاد شده است.

وی افزود: در زمان جنگ اخیر مجددا شاهد تکرار رفتارهایی بودیم که این پلتفرم‌ها در جنگ ۱۲ روزه داشتند و علاوه بر آن در جنگ اخیر حتی قیمت‌سازی‌های متفاوتی در برخی از پلتفرم‌ها ایجاد شد. برای مثال طی روزهایی از جنگ اخیر، تعدادی از پلتفرم‌ها، طلا را با قیمت بالاتری از قیمت فروش خود، از مردم خریداری می‌کردند که نشان می‌دهد این رفتار خارج از قاعده بازار و حتی مولفه‌های اقتصادی است و این احتمال وجود داشت که دلیلی پشت این قیمت گذاری‌ها باشد، چراکه تا به حال تجربه نشده بود که فروشنده یا پلتفرم، در یک زمان واحد، طلا را با قیمت بالاتری از نرخ فروش خود از مردم خریداری کند.

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا، جواهر، نقره و سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی ایران تاکید کرد: سوال این بود که چرا برخی از این پلتفرم‌ها در روزهای جنگ، طلا را ارزان‌تر فروخته و گرانتر می‌خریدند. به طور کلی در شرایط جنگی مردم و خانواده‌ها به علت نیاز به نقدینگی بیشتر فروشنده طلا هستند تا خریدار آن و کسی که از پلتفرم خریداری می‌کند، تنها می‌توانند طلا را به همان پلتفرم بفروشد و طی این ایام تقریبا اکثر مردم فروشنده بودند و تنها تعداد کمی از مردم خریدار طلا بودند.

وقتی طلا نیمه‌شب گران یا ارزان می‌شود/ هشدار نسبت به قیمت‌گذاری کاذب پلتفرم‌ها

شفائی ادامه داد: علت این مسئله آن بود که پیش بینی افزایش قیمت طلا در ایام پس از جنگ را داشتند و با این روش که طلا را از مردم خریداری کنند، قیمت آن را بیشتر از قیمت فروش خود اعلام می‌کردند تا طلای خریداری شده توسط مردم را جمع آوری کنند چراکه طی این ایام قیمت طلا به شدت پایین بود و برای روزهای پس از جنگ پیش بینی افزایش قیمت طلا را داشتند.

وی خاطرنشان کرد: مسئله این بود که با اعلام قیمت بالاتر خرید طلا از مردم، طلای ارزان قیمت در زمان جنگ را جمع آوری کردند تا در زمان آتش بس و یا پس از جنگ که بازار طلا از رکود خارج می‌شود و نقدینگی به سمت بازار جریان پیدا می‌کند، طلا را با قیمت بالاتری به فروش برسانند و این مسئله نشان می‌دهد که برخی از این پلتفرم‌ها نه تنها سکو و ابزاری برای معاملات و سرمایه گذاری مردم نیستند، بلکه با سرمایه و پس انداز مردم نوسان گیری می‌کنند و خود نیز به بازار ساز بدل شده‌اند.

او اظهار کرد: برای مثال تصور کنید، شخصی یک خودرو را از شما با قیمت دو میلیارد تومان خریداری کند و همان خودرو را در همان لحظه به شما با قیمت ۱.۵ میلیارد تومان به فروش برساند که نشان می‌دهد هیچ توجیح و منطق اقتصادی در آن وجود ندارد و دلایل دیگری پشت این موضوع نهفته که به آن اشاره شد.

این رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا ایران گفت: ما همیشه به مردم توصیه می‌کنیم که اگر قصد خرید و معامله طلا دارند، حتما طلای فیزیکی ساخته شده، خریداری کنند که هم عیار و هم تولید کننده آن مشخص است و هم اینکه طلای فیزیکی در هر زمان و مکانی امکان خرید و فروش دارد و قدرت نقدشوندگی آن بالا است.

شفائی بیان کرد: حتی اگر مردم قصد خرید طلای آبشده دارند، حتما از واحدی که مجوز رسمی از اتحادیه طلا دارد، خریداری کنند؛ اما متاسفانه بسیاری از مردم به این موضوعات توجه نمی‌کنند و در بیشتر مواقع سرمایه آنها دستخوش نوسان در پلتفرم‌ها می‌شود.

وی افزود: تا پیش از جنگ قیمت هر گرم طلا تا ۲۲ میلیون تومان نیز رسیده بود اما مردم در زمان جنگ به علت نیاز به پول و نقدینگی، مجبور شدند که طلای خریداری شده خود را با قیمت‌هایی بین ۱۶ تا ۱۷ میلیون تومان بفروشند و نکته مهمتر اینکه حتی سرمایه آنها به صورت محدود به حسابشان واریز می‌شود و سوال مهم دیگری که در اینجا مطرح می‌شود این است که چطور می‌شود که قابلیت شارژ کیف پول افراد در پلتفرم‌ها تا ۲۰۰ میلیون تومان به صورت روزانه است اما نمی‌توانستند همین مبلغ را از کیف پول خود در پلتفرم برداشت کنند و به نوعی سرمایه آنها بلوکه شده بود و اعمال محدودیت در برداشت پولی که سرمایه خود مردم است، قانونی نیست.

این رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا، جواهر، نقره و سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی ایران، درباره آخرین وضعیت قانون و دستورالعمل ساماندهی پلتفرم‌های انلاین طلا گفت: قرار بود ضوابط و دستورالعملی که در هیئت اقتصادی ریاست جمهوری توسط هیئت دولت تدوین و ابلاغ شد، تنظیم شود که منوط به آن بود سامانه عملیاتی و نظارتی آن توسط بانک مرکزی ایجاد شود که هنوز این کار انجام نشده است.

شفائی در این رابطه توضیح داد: کمیسون (ستاد) اقتصادی دولت سال گذشته یک دستور العمل را برای نظارت بر عملکرد پلتفرم‌ها و ساماندهی آن نوشت که براساس آن مقرر شد که هر پلتفرم باید به شخصه سرمایه داشته باشد و آن را در قالب شمش استاندارد طلا نزد بانک (کارگشایی) نگهداری کند و به همان میزان طلایی که در اختیار دارد بتواند اقدام به معامله و خرید و فروش طلا کند و در آن دستورالعمل دو شرط مطرح شد که مطابق آن قرار بود ضوابط عملکردی این پلتفرم‌ها توسط هیئت مقررات زدایی در وزارت اقتصاد تنظیم شود و سامانه عملیاتی و نظارتی آن نیز توسط بانک مرکزی ایجاد شود که در آن زمان (پاییز ۱۴۰۴) این موضوع با اصرار بانک مرکزی بود و این بانک تاکید داشت که باید سامانه نظارتی توسط بانک مرکزی نوشته شود و حتی عنوان شد که پلتفرمی هم که قصد دریافت مجوز فعالیت دارد باید توسط بانک مرکزی تایید شود.

بازی پلتفرم‌های طلا با سرمایه مردم در شرایط نوسان بازار!

وی ادامه داد: در نهایت ضوابط مربوط به ساماندهی پلتفرم‌های طلا در هیئت مقررات زدایی تنظیم و پس از آن مقرر شد که سامانه عملیاتی و نظارتی آن در بانک مرکزی تدوین و ایجاد شود و مجددا به هیئت مقررات زدایی ارسال تا در آنجا نیز تایید و مصوب و برای عملیاتی شدن ابلاغ شود که متاسفانه پیش از آغاز جنگ اخیر، در جلسه کمیسیون اقتصادی ریاست جمهوی، بانک مرکزی اعلام کرد که به دلایلی قصد نگارش این سامانه را ندارد.

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا، جواهر، نقره و سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی ایران گفت: خوشبختانه کمیسیون اقتصادی ریاست جمهوری این مسئله را نپذیرفت و مجددا نگارش و ایجاد سامانه مذکور را به بانک مرکزی ارجاع داد اما این سامانه تا امروز و هنوز ایجاد نشده و نبود همین سامانه نظارتی بر عملکرد پلفترم‌ها هر روز فرصتی است که برخی از آنها با انجام تخلفات هم با سرمایه مردم بازی کنند و هم خود به عنوان بازیگر در بازار اقدام به بازار سازی و نوسان گیری در شرایط التهاب بازار داشته باشند.

شفائی در پایان هشدار داد: بنابراین پلتفرم‌ها طبق روال گذشته و در سایه نبود هیچ سامانه نظارتی عمل می‌کنند و به فعالیت خود بدون نظارت ادامه می‌دهند و لازم است که هرچه زودتر دستورالعمل ساماندهی پلتفرم‌ها اجرایی و عملیاتی شود.