برزو حقشناس، کارشناس بازار سرمایه، در گفتوگو با صدای بورس به بررسی اتفاقات و شرایط بازگشایی بازار سهام پرداخت و گفت: بازگشایی بازار در شرایط کنونی هر لحظه ممکن است دوباره با اختلال یا توقف مواجه شود. بنابراین، وقتی چنین ریسکی وجود دارد، لازم است این موضوع بهطور جدی و نهادی در فرآیند تصمیمگیریها مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: بحث اصلی این نیست که بازار باید حتماً باز شود یا نه، بلکه در کنار موضوع نقدشوندگی که بهطور طبیعی حائز اهمیت است، باید برنامهریزی دقیقی برای سناریوهای احتمالی وجود داشته باشد. بهعنوان مثال، اگر کشور دوباره به شرایط جنگی بازگردد، چه تدابیری برای این وضعیت پیشبینی شده است؟ آیا تنها قرار است بازار باز و بسته شود؟ چنین رویکردی منطقی به نظر نمیرسد و باید از پیش برای این سناریو چارهاندیشی کرد.
حقشناس ادامه داد: نکته مهم دیگر، لزوم شفافسازی جامع از سوی شرکتها درباره برآورد خسارتهای مستقیم و غیرمستقیم ناشی از جنگ است. برخی شرکتها بهطور مستقیم آسیب دیدهاند و برخی دیگر بهدلیل اختلال در زنجیره تأمین دچار مشکلاتی شدهاند. در این شرایط، باید مشخص شود که برنامه شرکتها برای مدیریت این وضعیت چیست و تا چه حد توان جبران کمبودها، از جمله تأمین مواد اولیه از طریق واردات، را دارند. بازگشایی بازار بدون چنین شفافسازیهایی، اقدامی منطقی و هوشمندانه نخواهد بود.
کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد: نمیتوان بهطور قطعی گفت که بازگشایی سریع بازار به نفع سرمایهگذاران و بازار سرمایه است. اگرچه کاهش نقدشوندگی قابل انکار نیست، اما نباید تنها این شاخص ملاک تصمیمگیری قرار گیرد. اگر نقدشوندگی تنها معیار بود، اصولاً بازار نباید متوقف میشد. بنابراین، لازم است که سایر الزامات نیز بهطور همزمان در نظر گرفته شوند.
وی به دیگر محدودیتها اشاره کرد و گفت: محدودیتهایی نیز وجود دارد؛ برای مثال، ممکن است نهادهای بالادستی بهدلیل ملاحظات امنیتی با انتشار کامل اطلاعات مربوط به میزان خسارتها موافق نباشند که این موضوع تا حدی قابل درک است. با این حال، سرمایهگذاران نیاز دارند تصویری روشن از وضعیت شرکتها داشته باشند تا بتوانند تصمیمات خود را بهدرستی اتخاذ کنند. در غیاب این اطلاعات، ارزیابی دقیق ریسک و بازده امکانپذیر نخواهد بود.
حقشناس در پایان تاکید کرد: باید توجه داشت که بازگشایی یا عدم بازگشایی بازار، هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند. اگر معیار توقف بازار ریسک بوده، این ریسک همچنان پابرجاست و وضعیت فعلی بهنوعی آتشبس شکننده به شمار میرود. بنابراین، اگر قرار است تصمیم جدیدی اتخاذ شود، بهتر است با صبر و دقت و در نظر گرفتن تمامی جوانب صورت گیرد.
وی افزود: ایده بازگشایی مرحلهای بازار میتواند یکی از نادرستترین رویکردها باشد، چراکه موجب ایجاد ابهام در عملکرد انواع صندوقها، از جمله صندوقهای سهامی، اهرمی، مختلط و حتی درآمد ثابت، خواهد شد. بازار نیازمند شفافیت است و ایجاد شرایط مبهم از طریق بازگشایی تدریجی، میتواند به بیاعتمادی و اختلال بیشتر منجر شود. به همین دلیل، پیشنهاد بازگشایی با تأخیر برای برخی ابزارها، مانند صندوقهای اهرمی یا سهامی، نیز راهکار مناسبی به نظر نمیرسد.