بازگشایی بازار سرمایه در شرایط فعلی اقتصاد ایران، بهعنوان یک ضرورت اجتنابناپذیر مطرح است؛ ضرورتی که ریشه در نیاز فزاینده فعالان اقتصادی به نقدینگی و تداوم جریان معاملات دارد. سازمان بورس به عنوان نهاد تصمیمساز در نقطه حساسی قرار گرفته و باید میان دو وظیفه مهم خود؛ یعنی صیانت از دارایی سرمایهگذاران و ایجاد نقدشوندگی، تعادل ایجاد کند؛ چراکه ادامه تعطیلی بازار، علاوه بر ایجاد فضای روانی منفی، باعث تشدید نااطمینانی و فشار بر سایر ابزارهای قابل معامله میشود.
دو سناریوی بازگشایی بازار سهام
در دو سناریوی ادامه جنگ یا ادامه آتشبس، شرایط متفاوتی برای بازار سرمایه شکل خواهد گرفت. قاعدتا در شرایط ادامه جنگ که دشمن متجاوز خط قرمزی برای ضربه به زیرساختها نداشته، میتوان انتظار داشت شرکتهایی که تاکنون دچار آسیب نشدهاند تحت فشار قرار گیرند که ارزیابی ابعاد آن نامشخص است. همین موضوع موجب تردید بدنه بازار سرمایه نسبت به زمان مناسب و نحوه مناسب بازگشایی سهام، صندوقهای سهامی و اهرمی و... شده است.
نشانههایی وجود دارد که سازمان بورس تصمیم دارد بازگشایی را پس از آتشبس دو هفتهای و تقریبا همزمان با پایان فروردین انجام دهد؛ البته با این قید که بازگشایی با احتیاط، افشای حداکثری اطلاعات و تجهیز منابع حمایتی همراه باشد. تصمیمسازی برای بازگشایی در شرایط تشدید تنش دشوار است اما در شرایط مدیریت تنش و یا آتش بس، حداقل به دو نوع آمادگی نیاز دارد.
ضرورت حمایت حقوقیها از تالار شیشه ای
نخست حمایت مالی است که نهادهای دولتی و بخشی از بدنه حقوقی بازار باید آن را فراهم کنند؛ هر چند به صورت واقع بینانه این امر مانع از شکلگیری موج فروش در ابتدای امر نخواهد شد، اما نباید به دید هدررفت منابع به آن نگاه کرد. یکی از راهکارهای مفید برای مدیریت فشار فروش، فعالسازی بازار جبرانی است تا فروشندگان مصر، چه حقیقی و چه حقوقی، بتوانند بخشی از دارایی خود را بدون تأثیر بر قیمت پایانی معامله کنند که این امر نیاز به تدوین دستورالعمل بازار جبرانی از سوی سازمان دارد. همچنین میتوان به جای بازگشایی یکباره، از الگوی بازگشایی طبقهبندیشده استفاده کرد؛ به این معنا که ابتدا گروههایی مانند صنایع غذایی، معادن و دامپروری که وابستگی کمی به شرایط جنگی دارند با محدودیتهای قیمتی قابل معامله شوند و سایر صنایع بهتدریج وارد چرخه معاملات شوند؛ این رویکرد با وجود داشتن نقاط ضعفی، اجازه میدهد بازار با وقفه و کنترل بیشتری به شرایط عادی بازگردد.
شفافیت بورس؛ اولویت نخست
دومین سطح، آمادگی ذهنی و تحلیلی سرمایهگذاران است که وابسته به شفافیت شرکتها و کیفیت گزارشدهی و تحلیلهاست. هرچه فعالان بازار درک دقیقتری از اثر جنگ بر عملکرد شرکتها داشته باشند، رفتار معاملاتی آنها منطقیتر و قابل پیشبینیتر خواهد بود. سازمان بورس و بدنه تحلیلی بازار باید تلاش کنند در چارچوب ملاحظات امنیتی، بیشترین سطح شفافیت ممکن را برای سهامداران فراهم کنند تا فضای روانی لازم برای بازگشت به معاملات شکل بگیرد. در این بین قید ملاحظات امنیتی شرایط را برای شفاف سازی حداکثری محدود خواهد کرد، اما تعمیق فضای تحلیلی بدنه بازار باید به جبران آن برآید.
-
امیرمحمد رحیمی - مدیرعامل گروه مالی و سرمایه گذاری سینا
-
هفته نامه اطلاعات بورس۶۳۰