بازار سرمایه در مدار تاب‌آوری

به گزارش صدای بورس،علی جبل‌عاملی قائم مقام گروه مالی کارآمد در یادداشتی نوشت:جنگ تحمیلی اخیر، آزمونی جدی برای ارزیابی میزان آمادگی نهادهای مالی، بورسها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و نهاد ناظر در مدیریت شرایط غیرعادی و حفظ ثبات عملیاتی بازار بود. رخدادهای پیش‌بینی‌نشده و فشارهایی که بر زیرساخت‌های مالی، شبکه بانکی و فعالیت صنایع وارد شد، شرایطی کم‌سابقه ایجاد کرد، اما تجربه‌های گذشته و درس‌هایی که از دوره‌های بحرانی پیشین از جمله جنگ ۱۲روزه اخی به‌دست آمده بود، زمینه را برای واکنشی هماهنگ، سریع و هدفمند فراهم کرد. رویکرد اصلی تمام بازیگران بازار سرمایه در این دوره، حفظ نقدشوندگی، جلوگیری از بروز رفتارهای هیجانی و صیانت از دارایی سرمایه‌گذاران بود هدفی که با وجود چالش‌ها، به‌صورت مؤثر دنبال شد.

در روزهای ابتدایی و هم‌زمان با محدودیت‌های ایجادشده در شبکه بانکی، فرآیندهای صدور و ابطال برخی صندوق‌ها با اختلال روبه‌رو شد، اما با بازگشایی تدریجی سیستم بانکی، فعالیت صندوق‌ها نیز به سرعت بازیابی شد. مدیران صندوق‌ها با بهره‌گیری از سازوکارهای نظارتی و تعیین حدود مشخص برای جذب منابع، مدیریت جریان ورودی و خروجی سرمایه را در شرایط حساس بر عهده گرفتند. این تصمیمات مانع از شکل‌گیری فشار ناگهانی بر بازار شد و به سرمایه‌گذاران امکان داد نقدینگی خود را در فضای اطمینان‌بخش‌تری مدیریت کنند. توقف موقت فعالیت بازار سهام نیز علیرغم تعهد به حفظ نقدشوندگی ابزارها ، با توجه به شرایط خاص و غیرمنتظره از جمله تهاجم ناجوانمردانه به صنایع و زیرساختها و به‌منظور جلوگیری از آسیب به سرمایه‌گذاران، اقدامی منطقی و ضروری ارزیابی شد.

در صندوق‌های قابل معامله (ETF)، افزایش جابه‌جایی دارایی‌ها در روزهای نخست طبیعی بود. با وجود نوسان‌های ابتدایی، بازارگردانی منسجم و نظارت مداوم باعث شد تعادل نسبی در مدت کوتاهی برقرار شود و نقدشوندگی این صندوق‌ها تداوم پیدا کندو از روز سوم شاهد ورود قابل توجه نقدینگی به این صندوقها باشیم . در صندوق‌های کالایی نیز تغییرات نرخ ارز و نوسان قیمت دارایی‌های پایه موجب حرکت‌های موقت شد، اما بازار به‌سرعت به ثبات بازگشت و صندوق‌های مبتنی بر دارایی‌های واقعی همچنان نقش پوشش‌دهنده ریسک برای سرمایه‌گذاران ایفا کردند.

بازار فیزیکی نیز با وجود تمام محدودیت‌ها، عملکرد قابل توجهی داشت. تداوم عرضه، پیگیری فرایندهای تحویل و تلاش برای حفظ ثبات زنجیره تأمین، نقطه روشنی در این دوره به شمار می‌آید و نشان داد زیرساخت‌های بازار حتی در شرایط فشار نیز کارآمد باقی مانده‌اند.

در کنار این موارد، تأمین مالی قابل توجه چند همتی شرکت‌ها در روزهای پایانی سال ۱۴۰۴ با همراهی بورس‌ها، سازمان بورس، نهادهای مالی و سرمایه‌پذیران یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تاب‌آوری بازار سرمایه بود. این اقدام نشان داد حتی در اوج نوسانات، توان تجهیز منابع و حمایت از بنگاه‌های اقتصادی حفظ شده است.

مجموعه اقداماتی مانند تداوم امکان صدور و ابطال در ساعات محدود، انتشار و معامله ابزارهای مختلف مالی، تنظیم دقیق سقف جذب منابع در صندوق‌ها، حضور فعال بازارگردان‌ها و نظارت لحظه‌ای بر جریان نقدینگی، همگی در کنار تجربه‌های پیشین به‌ویژه جنگ ۱۲روزه، به مدیریت کارآمد این دوره کمک کرد. عملکرد یکپارچه بازار سرمایه نشان داد سازوکارهای کنونی توانایی مقاومت در برابر شرایط پرتنش را دارند و می‌توانند از دارایی میلیون‌ها سهامدار صیانت کنند.

پیشنهادهایی برای بهبود مدیریت دوره‌های پرنوسان آینده

ارتقای ظرفیت سامانه‌های صدور و ابطال برای شرایط محدودیت بانکی • طراحی سازوکارهای انعطاف‌پذیرتر برای مدیریت سقف جذب منابع • تقویت مدل‌های پیش‌بینی جریان نقدینگی و سنجش ریسک • توسعه هماهنگی میان سازمان بورس، بانک‌ها و نهادهای مالی در سناریوهای بحران • افزایش شفافیت با انتشار گزارش‌های منظم وضعیت صندوق‌ها • توسعه برنامه‌های آموزشی برای آشنایی سرمایه‌گذاران با ابزارهای مدیریت ریسک

تجربه اخیر نشان داد بازار سرمایه، با تکیه بر دانش حرفه‌ای نهادهای مالی، سیاستگذاری صحیح ، هماهنگی مدیریتی و زیرساخت‌های پایدار، قادر است حتی در سخت‌ترین شرایط نیز پیام اطمینان، ثبات و تاب‌آوری را به فعالان اقتصادی منتقل کند.