بازارهای برنده و بازنده امسال

به گزارش صدای بورس،سال ۱۴۰۴ یکی از سال‌های پرنوسان برای بازار سرمایه بود. بورس تهران در این مدت با دو تهاجم نظامی مستقیم از سوی ائتلاف آمریکایی،صهیونیستی علیه کشورمان مواجه شد. اتفاقی که در تاریخ بازار سرمایه، سابقه نداشته‌است.

بازار سهام امسال به‌دلیل وقوع جنگ، از ۶ اسفندماه به استقبال تعطیلات پایان سال‌رفت. برآیند عملکرد بازار نشان می‌دهد؛ شاخص‌کل در سال ۱۴۰۴ موفق به‌ثبت بازدهی تنها ۳۷ درصدی شده‌است که در مقایسه با سایر بازارهای مالی و دارایی، بازدهی کمتری است.از سویی شاخص هموزن نیز عملکردی ضعیف‌تر را به نمایش گذاشت و با رشد ۱۹ درصدی امسال را به پایان رساند، با این‌حال در میانه درگیری‌های نظامی اخیر صندوق‌های طلا و درآمد ثابت بازگشایی شدند.

ETF‌های طلایی بازار سرمایه در سال ۱۴۰۴ به‌طور متوسط بازدهی بیش از ۱۰۰ درصد را تجربه کردند. همچنین صندوق‌های درآمد ثابت در این مدت، سود بدون‌ریسک ۳۷.۴ درصد را برای اهالی بازار به ارمغان آوردند.با وجود اصلاحات ارزی و حرکت سیاستگذار اقتصادی در مسیر تک نرخی شدن قیمت دلار، به‌نظر می‌رسد همچنان «ریسک‌های سیستماتیک» نقش مهمی را در عملکرد بازار سهام ایفا می‌کند. کارشناسان می‌گویند؛ این ریسک‌ها وزنه مهم تصمیم‌گیری سهامداران را تشکیل می‌دهند و بورس در برابر رقبا عقب خواهد نشست.

روایتی از یک سال‌عجیب

با وجود آنکه بورس تهران، سال ۱۴۰۴ را با اخبار مثبت از مذاکرات هسته‌ای میان ایران و آمریکا آغاز کرد، اما تحولات سیاسی و اقتصادی، مسیر بازار سهام را برای ثبت یک بازدهی مطلوب ناهموار کرد. بورس برای نخستین‌بار در یک سال‌با دو جنگ مواجه شد.

میانه خرداد امسال، درحالی که اهالی بورس، بازار سهام را با چشم انداز به‌ثمر رسیدن مذاکرات میان ایران و آمریکا، قیمت‌گذاری می‌کردند، تهاجم نظامی اسرائیل به ایران آغاز شد. شاخص‌کل بورس که با ثبت سقف جدید در ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۴ در محدوده ۳ میلیون ۲۵۰ هزار واحدی قرار داشت، پس از پایان این درگیری ۱۲ روزه و بازگشایی مجدد بازار تا ۲ میلیون و ۳۹۵ هزار واحد در ۸ شهریورماه کاهش‌یافت. این افت ۲۶ درصدی ضمن تقویت ارزندگی بازار و کاهش نسبت P/E به سطح ۵ واحد، با برخی از تحولات سیاسی و تقویت قیمت قیمت دلار عجین شد.

بازار سهام در میانه تابستان با فعال شدن مکانیسم موسوم به ماشه، دست‌وپنجه نرم کرد. این موضوع سبب شد تا قیمت دلار وارد فازصعودی شود. بازار سهام نیز از ۸ شهریور همپای قیمت دلار از کف ۲ میلیون و ۳۹۵ هزارواحدی وارد یک روند جدید شد، به‌طوری‌که در اواخر پاییز همزمان با اصلاح نظام ارزی و سیاست تک نرخی شدن دلار، این روند صعودی شدت گرفت، تاجایی‌که در ۲۹ دی ماه امسال شاخص اصلی بورس تا ۴ میلیون و ۴۹۱ هزار واحد پیشروی کرد و دومین سقف جدید سال‌ را به‌ثبت رساند.

بازدهی بیش از ۸۸ درصدی نماگر اصلی از کف شهریور، امیدها را به شاگرد ممتازشدن بورس در رقابت بازارها تقویت کرد، چراکه بازدهی شاخص بورس از ابتدای سال‌نیز به بیش از ۶۵ درصد رسیده بود و با فرض تداوم خوش‌بینی‌ها رتبه یک‌شدن بازار سهام در دسترس بود.

اما پس از دی ماه ورق به نفع سایر بازارها برگشت. ناآرامی‌های داخلی در اواسط دی و افزایش احتمال درگیری میان ایران و آمریکا شرایطی را رقم زد که بازار سهام دچار تلاطم‌هایی شود. با وجود آغاز دوباره مذاکرات هسته‌ای میان تهران و واشنگتن در قلب زمستان، بازار سهام چندان به نتیجه دیپلماسی خوش بین نبود. در نهایت بورس تا ۶ اسفند دوام آورد و خیلی زود به استقبال تعطیلات نوروز رفت. همزمان با آغاز معاملات بازار سهام در روز شنبه ۹ اسفندماه، آمریکا و اسرائیل دوباره به ایران حمله کردند که موجب ابطال معاملات آن روز شد. در نهایت شاخص بورس در سال‌۱۴۰۴ تعطیلی ۲۳ روزه را به‌دلیل جنگ تجربه کرد و در سطح ۳ میلیون و ۳۷۱ هزار واحد متوقف شد.

عقب نشینی بورس

بازار سهام در پایان معاملات سال ۱۴۰۴ با یک درگیری نظامی تمام عیار مواجه شد. در نهایت شاخص‌کل بورس با رشد ۳۷ درصدی به‌کار خود پایان داد. نماگر هموزن نیز بازدهی ۱۹ درصدی را در این مدت تجربه کرد. شاخص فرابورس هم ۲۴ درصد بالاتر از سطحی که پایان سال‌قبل در آن قرار داشت، به‌کار خود پایان داد. ریسک‌های سیاسی به‌عنوان بازیگر اصلی نوسانات بورس نقش مهمی را در گردش پول میان بازارها در سال ۱۴۰۴ ایفا کردند، به‌طوری‌که امسال بیش از ۶۰ همت توسط حقیقی‌ها از بازار سهام خارج شد.

این درحالی است که دیگر ابزارهای رقیب بازار سهام، میزبان خوبی برای جریان نقدینگی بودند. صندوق‌های طلا موفق شدند تا بیش از ۴۰ همت پول حقیقی را به خود جذب کنند. این‌ETF‌ها با بازدهی بیش از ۱۰۰ درصدی سال‌۱۴۰۴ را پشت‌سر گذاشتند. صندوق‌های درآمد ثابت نیز میزبان حدود ۷۰ همت از پول افراد حقیقی شدند.

درحالی شاخص بورس با بازدهی ۳۷ درصدی به‌کار خود پایان داد که همچنان از سایر رقبای خود عقب مانده‌است. علاوه‌بر آن بررسی‌ها نشان می‌دهد عملکرد برخی از صندوق‌های درآمد ثابت بهتر از شاخص‌های سهامی بوده‌است.

در رالی بازارها، گواهی‌سپرده نقره با بازدهی بیش از ۳۰۰ درصدی شاگرد ممتاز شد. گواهی‌سپرده شمش طلا و طلای ۱۸ عیار با بازدهی حدود ۱۲۰ درصدی در رتبه‌های بعدی قرار دارند. تشدید ریسک‌ها همچنان ابزارهای طلایی را صدرنشین نگه داشته‌است، در حالی‌که شاخص‌های بورسی همانند سال‌گذشته، امسال نیز در قعر جدول بازدهی‌ها قرار دارند. حتی بازدهی سالانه صندوق‌های درآمد ثابت بهتر از بازار سهام بوده‌است. به رغم تقویت بیش از ۱۰۰ درصدی قیمت دلار توافقی به‌عنوان قیمت ارز موثر بر درآمد شرکت‌های بورسی، ریسک‌های سیاسی مانع از آن شد که بورس دربرابر سایر بازارها قدرت نمایی کند.

در اسفندماه، اما شاخص بورس به‌دلیل تعطیلات ناشی مربوط به آغاز جنگ از رتبه آخرشدن در امان ماند. نماگر اصلی در آخرین ماه امسال با کاهش ۲.۴ درصدی ارتفاع، کار خود را به پایان رساند. این درحالی است که طلا و سکه بازدهی به‌مراتب ضعیف‌تر را به نمایش گذاشتند. علاوه‌بر آن نماگر اصلی با افت ۴.۷۳ درصدی و شاخص هموزن با کاهش ارتفاع ۱۱.۸۶ درصدی به‌کار خود در آخرین فصل سال‌پایان داد.

آخرین روز معاملاتی بورس

در آخرین روز معاملاتی بازار سرمایه، همچنان بازار سهام در تعطیلی به‌سر می‌برد. صندوق‌های درآمد ثابت دیروز موفق شدند تا میزبان بیش از ۳ هزار و ۵۰۰ میلیاردتومان پول حقیقی باشند که از ابتدای بازگشایی پس از جنگ سابقه نداشته‌است. در مجموع برآیند معاملات ۸ روز اخیر حکایت از آن دارد که تراز تغییر مالکیت حقیقی درآمد ثابت‌ها در حال متعادل‌شدن است، به‌طوری‌که تقریبا تمام جریان پولی که در روزهای ابتدایی توسط حقیقی‌ها خارج‌شده، در چند روز اخیر مجددا به صندوق‌های درآمد ثابت بازگشته است.

طلایی‌های بورس نیز برای دومین روز متوالی سبزپوش شد و برخی از آنها در مرز صف خریدشدن قرارگرفتند. این صندوق‌ها با خروج ۸۰۰ میلیاردتومانی پول مواجه شدند. در مجموع طی ۴ روزاخیر پس از بازگشایی بازار، حدود ۴.۳ همت از ETF‌های طلایی خارج شده‌است. صندوق‌های نقره برای سومین روز متوالی با ورود پول همراه شدند. برآیند تغییر مالکیت حقیقی از زمان بازگشایی نشان می‌دهد؛ نزدیک به ۶۰۰ میلیاردتومان از صندوق‌های نقره کوچ کرده‌اند.