سقوط یارانه دولتی؛ از ۴۴ به ۶ دلار

به گزارش صدای بورس،ارزش کالابرگ یک میلیون تومانی در کمتر از دو ماه ۱۵ درصد کاهش یافت و حالا به حدود شش دلار رسیده؛ این در حالی است که ارزش یارانه ۳۰۰ هزار تومانی دولت ابراهیم رئیسی ظرف حدود دو سال نصف شد و ارزش یارانه نقدی ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی دولت محمود احمدی‌نژاد معادل حدود ۴۴ دلار بود و نزدیک هفت سال بعد حدود سه‌چهارم ارزش خود را از دست داد و به ۱۰ دلار رسید. این موضوع نشان می‌دهد که از دهه ۸۰ خورشیدی تاکنون شیب سقوط ارزش پول ملی تندتر شده و رشد تورم سرعت قابل توجه گرفته است.

سال ۱۳۸۹ بود که محمود احمدی‌نژاد خبر داد که قصد دارد دست به اصلاحات بنیادین اقتصادی بزند و با طرحی موسوم به هدفمندی یارانه‌ها، اقدام به حذف یارانه انرژی و اقلام کالایی مانند شیر کند و در ازای آن به هر نفر ماهانه ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان یارانه نقدی بپردازد.

دیری نپایید که نقدها درباره طرح هدفمندی یارانه‌ها بالا گرفت؛ از فشاری که یارانه‌های نقدی بر دوش دولت گذاشته و سبب رشد نقدینگی شده تا پرداخت یارانه به ثروتمندان و تضعیف بنگاه‌های تولیدی و کاهش قدرت خرید مردم، انتقاداتی بود که بارها و بارها به این طرح وارد شد.

قیمت دلار در سال پرداخت یارانه نقدی ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی حدود هزار و ۳۷ تومان بود و ارزش یارانه نقدی تقریبا معادل ۴۴ دلار در ماه می‌شد. ارزش یارانه نقدی ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی هفت سال بعد در سال ۱۳۹۶ به حدود ۱۰ دلار رسید و تقریبا ۸۰ درصد ارزش اولیه خود را از دست داد.

در دولت دوم حسن روحانی و پس از خروج آمریکا از برجام، دوباره ریزش ارزش پول در اقتصاد به شدت نفتی کشور سرعت گرفت و دولت تصمیم گرفت این بار یارانه دیگری را به‌صورت دلار ارزان به واردکنندگان کالا بپردازد.

در بهار سال ۱۳۹۷ دولت اعلام کرد که برای مهار قیمت کالاهای اساسی، دلار را با نرخ ثابت چهار هزار و ۲۰۰ تومان به تمام واردکنندگان می‌پردازد. از اردیبهشت ۱۳۹۷ تا مهر ۱۴۰۰ چیزی نزدیک به ۴۶ میلیارد دلار پول نفت ایران به‌صورت دلار یارانه‌ای در اختیار واردکنندگان قرار گرفت اما این شیوه پرداخت یارانه هم فساد سنگینی به بار آورد.

در اسفند سال ۱۴۰۰ مجلس با پیشنهاد دولت ابراهیم رئیسی برای حذف ارز ترجیحی در بودجه ۱۴۰۱ موافقت کرد و در اردیبهشت سال ۱۴۰۱ ارز چهار هزار و ۲۰۰ تومانی حذف و با ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی جایگزین شد.

دولت در ازای افزایش قیمت ارز ترجیحی، مبلغ یارانه نقدی را به ۳۰۰ و ۴۰۰ هزار تومان رساند. بهای دلار در سال ۱۴۰۱ حدود ۴۱ هزار تومان بود و ارزش یارانه نقدی آن سال فقط حدود هفت دلار بود. میانگین بهای دلار در سال ۱۴۰۳ به حدود ۸۸ هزار تومان رسید و ارزش یارانه نقدی به حدود ۳.۵ دلار رسید.

در دی ماه سال ۱۴۰۴ دولت مسعود پزشکیان تصمیم گرفت ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی را حذف کند و در ازای آن کالابرگ یک میلیون تومانی به مردم بپردازد. زمان حذف ارز ترجیحی بهای دلار حدود ۱۴۰ هزار تومان بود و ارزش کالابرگ معادل هفت دلار بود اما حالا بهای دلار به حدود ۱۶۵ هزار تومان رسیده و ارزش کالابرگ یک میلیون تومانی معادل شش دلار است.