ابرتورم و تنشهای سیاسی نظامی، دو متغیری هستند که این روزها بیش از هر عامل دیگری رفتار سرمایهگذاران را تحت تأثیر قرار دادهاند. نتیجه این همزمانی، جابهجایی محسوس سرمایه از بازار سهام به سمت داراییهایی است که امنتر تلقی میشوند؛ از طلا و ارز گرفته تا خروج سرمایه در مقیاس کلان.
در شرایط ابرتورمی، حتی اگر بازار سهام بازدهی ایجاد کند، مقایسه آن با سودی که میتوان در بازارهای موازی و همسو با تورم به دست آورد، معادله تصمیمگیری را تغییر میدهد. سرمایهگذار زمانی که بازده اسمی بورس را در کنار رشد داراییهای مبتنی بر تورم میگذارد، طبیعی است که به دنبال بازاری برود که بتواند قدرت خرید او را همپای تورم حفظ کند.
در کنار این متغیر اقتصادی، سطح تنشهای سیاسی و نظامی نیز بهعنوان عامل دوم اثرگذار مطرح است. در فضایی که ریسکهای سیستماتیک افزایش مییابد، توجه به ارزندگی داراییها کمرنگتر میشود و اولویت با امنیت سرمایه است. همان گزاره شناختهشده که «سرمایه ترسو است» در چنین بزنگاههایی عینیت پیدا میکند؛ هر جا تنش و ریسک بالاست، سرمایه تمایل به خروج دارد. این خروج میتواند در دو سطح رخ دهد: در سطح کلان، به شکل خروج سرمایه از کشور؛ و در سطح خرد، به صورت جابهجایی از بازارهای ریالی به بازارهای دلاری. سرمایهگذاری که امکان انتقال دارایی به خارج از کشور را ندارد، به خرید طلا و ارز روی میآورد تا دارایی خود را به مقیاس بینالمللی نزدیکتر کند و از منظر خود، امنیت بیشتری برای آن فراهم سازد. این رویکرد در ماههای اخیر نهتنها پررنگ شده، بلکه بهشدت تبلیغ و به یک «ترند» غالب در فضای عمومی تبدیل شده و توجه گسترده مردم را جلب کرده است.
در چنین بستری، نسبت قیمت به سود (P/E) نیز بهعنوان یکی از شاخصهای مهم ارزندگی بازار مورد توجه قرار میگیرد. درباره P/E واقعی کل اقتصاد ایران، در حال حاضر عدد مشخصی قابل ارائه نیست و این موضوع نیازمند مطالعه دقیقتر است. با این حال، اگر صرفاً بازار سرمایه را مبنا قرار دهیم، نسبت P/E فعلی در محدوده ۷ و در کانال ۷.۵ برآورد میشود. همچنین با در نظر گرفتن آینده و مفروضات فعلی، این نسبت میتواند در بازه ۴ تا ۵ قرار گیرد.
مجموع این عوامل نشان میدهد که رفتار امروز سرمایهگذاران بیش از آنکه تابع محاسبات کلاسیک ارزندگی باشد، تحت تأثیر انتظارات تورمی و ارزیابی ریسکهای سیاسی قرار دارد؛ فضایی که در آن، اولویت نخست نه بیشینهسازی سود، بلکه صیانت از سرمایه است.
-
مهدی دولت - کارشناس بازار سرمایه
- شماره ۶۲۸ هفته نامه اطلاعات بورس