بازار سهام در تراز ارزندگی

نسبت P/E یا "Price to Earnings Ratio" (نسبت قیمت به سود) یکی از معیارهای مالی است که برای ارزیابی ارزش سهام یک شرکت استفاده می‌شود.
نرخ P/E (Price to Earnings Ratio) واقعی اقتصاد ایران به عوامل مختلفی بستگی دارد و ممکن است به طور دقیق قابل تعیین نباشد. این نسبت معمولاً برای ارزیابی ارزش سهام شرکت‌ها در بازار بورس استفاده می‌شود و به نسبت قیمت هر سهم به سود هر سهم اشاره دارد. برای به دست آوردن P/E واقعی اقتصاد ایران، باید به داده‌های مالی شرکت‌های بورسی و همچنین وضعیت اقتصادی کلی کشور توجه کرد. عواملی مانند نرخ تورم، نرخ ارز، رشد اقتصادی و سیاست‌های مالی نیز بر این نسبت تأثیر می‌گذارند.
نسبت P/E به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا ببینند آیا یک سهم به طور نسبی گران یا ارزان است. نسبت P/E بالا ممکن است نشان‌دهنده انتظارات بالای بازار از رشد آینده باشد، در حالی که نسبت پایین ممکن است نشان‌دهنده عدم اعتماد به رشد آینده یا مشکلات مالی باشد. این نسبت می‌تواند برای مقایسه شرکت‌های مشابه در یک صنعت خاص استفاده ‌شود. سرمایه‌گذاران می‌توانند نسبت P/E یک شرکت را در طول زمان بررسی کنند تا روندهای تاریخی و تغییرات در ارزیابی بازار را مشاهده کنند.
نسبت P/E تنها یکی از ابزارهای تحلیل مالی است و نباید به تنهایی برای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاری استفاده شود. عوامل اقتصادی، صنعتی و شرکت خاص می‌توانند بر نسبت P/E تأثیر بگذارند، بنابراین تحلیل جامع‌تری لازم است.
در حال حاضر به طور کلی P/E بخش عمده‌ای از سهام در محدوده ۳ تا ۶ واحد معامله می‌شوند که در محدوده تعادلی قرار دارد. البته این نسبت صنعت به صنعت متفاوت است. بانک، سرمایه‌گذاری و بیمه کمترین و فلزات اساسی، سیمان، غذایی، شیمیایی متعادل و کاغذی، برخی نمادهای فناوری و منسوجات بیشترین P/E را دارند. لذا از این منظر حباب به هیچ وجه در بازار دیده نمی شود. اما این نسبت عموماً گذشته نگر باشد. P/E فوروارد یا آینده نگر قطعاً اعداد کمتری است. یکی از دلایل کمتر بودن P/E فوروارد در این است که هنوز اثرات حذف ارز ترجیحی و نیمایی و انتقال آنها به تالار دوم در سودآوری بسیاری از شرکتها دیده نشده است. بنابراین از این منظر بازار در سطوح ارزندگی قرار دارد اما به دلیل ریسکهای سیاسی بازار خریدار ضعیفی دارد. نرخ بهره و تورم هر دو می‌توانند تأثیر قابل توجهی بر نسبت P/E (نسبت قیمت به سود) داشته باشند. وقتی نرخ بهره افزایش می‌یابد، هزینه استقراض برای شرکت‌ها افزایش می‌یابد. این می‌تواند منجر به کاهش سودآوری شرکت‌ها شود، زیرا هزینه‌های مالی آنها بیشتر می‌شود. همچنین، سرمایه‌گذاران ممکن است به سمت دارایی‌های با درآمد ثابت مانند اوراق قرضه جذب شوند، زیرا بازدهی آنها افزایش می‌یابد. این موضوع ممکن است باعث کاهش تقاضا برای سهام و در نتیجه کاهش قیمت سهام شود. در نتیجه، با کاهش قیمت سهام و یا کاهش سود، نسبت P/E ممکن است کاهش یابد.
در شرایط تورم بالا، هزینه‌های عملیاتی شرکت‌ها افزایش می‌یابد که ممکن است منجر به کاهش حاشیه سود شود. این موضوع می‌تواند بر سود هر سهم (EPS) تأثیر منفی بگذارد. همچنین، اگر تورم باعث افزایش نرخ بهره شود، تأثیرات مشابهی با آنچه در بالا ذکر شد، خواهد داشت. در نتیجه، افزایش تورم ممکن است منجر به کاهش نسبت P/E شود. لذا یکی از دلایلی که P/E در اقتصاد ایران عموماً کمتر از اقتصاد غرب است همین عامل است، چرا که کشور ایران سالهاست درگیر تورم‌های بالاست.
در کل، نرخ بهره و تورم هر دو عوامل مهمی هستند که می‌توانند بر نسبت P/E تأثیر بگذارند. تغییرات در این عوامل اقتصادی می‌تواند به تغییرات در ارزیابی بازار و تصمیمات سرمایه‌گذاری منجر شود. بنابراین، تحلیلگران مالی معمولاً این عوامل را در ارزیابی‌های خود مد نظر قرار می‌دهند.

• احسان خاتونی دریانی- کارشناس بازار سرمایه

• شماره ۶۲۸ هفته نامه اطلاعات بورس