به گزارش صدای بورس، بازارهای جهانی نفت با شوکهای قیمتی فزاینده و مکرری روبهرو هستند، زیرا تنشهای ژئوپلیتیکی، ذخیرهسازی مبهم و تشدید تحریمهای غرب، بسیاری از معاملهگران را در بیخبری قرار داده است.
نفوذ فزاینده نیروهای خارجی و غیرقابل پیشبینی بر بزرگترین و نقدشوندهترین بازار کالای جهان، تردیدهایی را در مورد چگونگی انعکاس دقیق قیمتها از عوامل بنیادی فیزیکی ایجاد میکند.
در واقع، به نظر میرسد بازار جهانی نفت برای مدیریت تعادل عرضه و تقاضای پایه خود با مشکل مواجه است. آژانس بینالمللی انرژی انتظار دارد تولید نفت امسال ۳.۷ میلیون بشکه در روز از تقاضا فراتر رود که بیش از ۳درصد از مصرف جهانی است.
با این حال، قیمتها داستان متفاوتی را روایت میکنند. در حالی که قیمت نفت خام برنت در هفتههای اخیر نوسان داشته است، اما همچنان بالای ۶۵دلار در هر بشکه باقی مانده است.
در چند هفته گذشته، عدم قطعیت در مورد وقایع خاورمیانه نقش مهمی در بازار نفت داشته است. خطر حمله نظامی ایالات متحده به ایران، با احتمال سرایت درگیری به سراسر منطقه، به افزایش قیمت نفت به سمت ۷۰ دلار در هر بشکه کمک کرده و در بحبوحه تیترهای خبری مختلف، شاخص نوسانات نفت خام CBOE به بالاترین سطح خود از زمان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و ایران در ژوئن گذشته رسیده است.
تنشهای آمریکا و ایران در نهایت یک عامل کوتاهمدت هستند، مگر اینکه درگیری واقعاً تشدید شود، اما سایر روندهای بلندمدت هستند که تصویر عرضه و تقاضا را برای ماهها مبهم میکنند.
در این بین یکی از نشانههای بازار اشباعشده معمولاً افزایش ذخیرهسازی است و ذخایر جهانی در حال افزایش است. اما چندپارگی ژئوپلیتیکی باعث ایجاد واگراییهای منطقهای میشود که این معادله ساده را پیچیده میکند.
مورگان استنلی تخمین میزند که ذخایر جهانی نفت خام در سال ۲۰۲۵ به میزان ۵۲۰ میلیون بشکه یا حدود ۷ درصد افزایش یافته و در مسیر افزایش ۷۳۰ میلیون بشکهای دیگر در سال جاری است.
طبق برآوردها، بیشتر این افزایش ذخایر در چین رخ داده است که طی سال گذشته تقریباً ۸۰۰ هزار بشکه در روز در ذخایر خود ذخیره کرده است. این رقم به معنای افزایش بیش از ۳۰۰ میلیون بشکه در سال ۲۰۲۵ است که سهم بزرگی از مازاد عرضه را تشکیل میدهد.
اما میزان دقیق ذخایر نفت خام و ظرفیت ذخیرهسازی چین همچنان نامشخص است. بخش بزرگی از ذخایر استراتژیک این کشور در سایتهای زیرزمینی قرار دارد که فراتر از نظارت ماهوارهای است و همین امر، امکان مشاهده میزان واقعی ذخیرهسازی چین و میزان قابل افزایش آن را محدود میکند.
عدم قطعیت همچنین استراتژی خرید چین را احاطه کرده است. پکن معمولاً وقتی قیمتها افزایش مییابد، خرید را کاهش میدهد، بنابراین ممکن است پس از افزایش اخیر قیمتها به ۷۰ دلار در هر بشکه، ذخیرهسازی را کند کرده باشد. اما، باز هم، بازار نمیداند.
این ابهام به یک نقطه کور بزرگ برای بازار نفت تبدیل شده و نحوه تفسیر افزایش سطح ذخیرهسازی را تغییر داده است.
از نظر تاریخی، قیمت نفت از نزدیک تغییرات موجودی در کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، به ویژه ایالات متحده و اروپا، که مدتها بر تقاضای جهانی تسلط داشتند، را دنبال کرده است. افزایش ذخیرهسازی معمولاً منفی تلقی میشد.
با این حال، به گفته مارتین رتس، تحلیلگر مورگان استنلی، افزایش ذخایر چین در حال حاضر صعودی تلقی میشود، که نشانهای از تقاضای قوی است که سیگنالهای منفی قیمت ناشی از افزایش ذخایر قابل مشاهده کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی را جبران میکند.
در این میان طبق گزارش کپلر، چین، هند و ترکیه در سالهای اخیر بیشترین نفت خام تحریمشده روسیه، ایران و ونزوئلا را جذب کردهاند و در سال ۲۰۲۵ حدود ۳.۵ میلیون بشکه در روز وارد میکنند.
اما این تصویر پس از ممنوعیت واردات سوختهای پالایششده از نفت خام روسیه توسط اتحادیه اروپا که از ۲۱ ژانویه به اجرا درآمد و فشار فزاینده دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بر هند برای محدود کردن خرید نفت روسیه، در حال تغییر است.
هند پیش از این واردات نفت خام روسیه را در سال جاری به حدود یک میلیون بشکه در روز کاهش داده است که نسبت به ۱.۶ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته و طبق گفته ترامپ، قول داده است که خریدها را بیشتر کاهش دهد. این تغییرات، بازار را مجبور به تعدیلهای گستردهتری میکند. محدودیتهای غرب، تقاضا برای بشکههای غیرتحریمی و نفتکشهای منطبق با تحریمها را افزایش داده و هزینههای پالایشگاهها را، بهویژه در آسیا که به دلیل تولید محدود محلی، به شدت به نفت خام دریایی وابسته است، بالا برده است.
این محدودیتها منجر به انباشت نفت خام تحریمشده در دریا شده است، زیرا فروشندگان برای یافتن خریدار با مشکل مواجه هستند. روسیه، ایران و ونزوئلا حدود ۳۰ درصد از ۱.۳ میلیارد بشکه نفت خام در حال ترانزیت فعلی را تشکیل میدهند - که بسیار بیشتر از سهم صادرات آنهاست - که نشان دهنده کندتر شدن نرخ تخلیه نفت است زیرا تاجران برای قرار دادن بشکهها در جای خود با مشکل مواجه هستند.
شماره ۶۲۸ هفته نامه اطلاعات بورس