اینترنت قطع، بحران امنیتی جدید

به گزارش صدای بورس، قطعی اینترنت، سیاستی که با هدف کنترل شرایط اتخاذ می‌شود، حالا بیش از هر زمان دیگری به ضد خود تبدیل شده است. از خسارت‌های سنگین اقتصادی گرفته تا تشدید نارضایتی اجتماعی، تضعیف اعتماد عمومی و افزایش مهاجرت نخبگان، پیامدهایی است که کارشناسان و مسئولان نسبت به ادامه آن هشدار می‌دهند؛ پیامدهایی که به گفته بسیاری، می‌تواند خود به یک بحران جدید امنیتی منجر شود.

ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی، با تأکید بر حق مردم در دسترسی به خدمات پایدار ارتباطی می‌گوید: «وقتی مردم با امری بلا ضرورت روبه‌رو می‌شوند که به معیشت و زیست روزمره‌شان آسیب می‌زند، طبیعی است که خشمگین شوند. این حق مردم است که حکومت خدمات پایدار ارائه دهد و وظیفه دولت است که مانع ایجاد مضیقه در زندگی آنها شود.»

او معتقد است هر زمان که تشخیص داده شود مشکلات امنیتی وجود ندارد، باید هرچه سریع‌تر مسیر ادامه فعالیت اقتصاد دیجیتال و بازگشت اعتماد به خدمات فضای مجازی هموار شود و سرعت بازگشت اینترنت افزایش یابد.

اقتصاد دیجیتال در آستانه فرسودگی

آمارهای رسمی نشان می‌دهد قطعی‌های اخیر اینترنت، روزانه حدود ۵۰۰ میلیارد تومان به هسته اقتصاد دیجیتال و نزدیک به ۵ هزار میلیارد تومان به اقتصاد کلان کشور خسارت وارد کرده است. سید ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، با اشاره به این برآوردها توضیح داده است که این خسارت‌ها تنها محدود به اپراتورها نیست و لایه‌های دوم و سوم اقتصاد دیجیتال را نیز دربرمی‌گیرد.

به گفته او، حدود ۱۰ میلیون نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم در این حوزه اشتغال دارند و ادامه این وضعیت می‌تواند تبعات اجتماعی و حتی امنیتی به همراه داشته باشد. هاشمی هشدار می‌دهد که میانگین تاب‌آوری کسب‌وکارهای اینترنتی حدود ۲۰ روز است و کشور به سرعت در حال نزدیک شدن به این نقطه بحرانی است.

۳۴ هزار میلیارد تومان خسارت در ۱۷ روز

ابعاد اقتصادی قطعی اینترنت در روزهای گذشته، به گفته مسئولان وزارت ارتباطات، «فاجعه‌بار» بوده است. احسان چیت‌ساز، معاون وزیر ارتباطات، اعلام کرده است که تنها در ۱۷ روز نخست، ۳۴ هزار میلیارد تومان خسارت و عدم‌النفع در بخش هسته و پلتفرم‌های اقتصاد دیجیتال ثبت شده است.

بر اساس این آمار، ایرانسل حدود ۸۵ درصد درآمد خود (نزدیک به ۲ هزار میلیارد تومان) و همراه اول حدود ۵۰ درصد درآمدش (حدود هزار میلیارد تومان) را تنها در یک بازه ۱۰ روزه از دست داده‌اند. پلتفرم‌هایی مانند دیجی‌کالا در روزهای ابتدایی تقریباً تمام ترافیک خود را از دست داده و سپس با افت ۵۰ درصدی فعالیت مواجه شده‌اند. شرکت ملی پست نیز با کاهش ۴۰ درصدی مرسولات، حدود ۵۰۰ میلیارد تومان افت درآمد را تجربه کرده است.

افزایش مهاجرت نخبگان

علی حکیم‌جوادی، رئیس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور (نصر)، معتقد است خسارت واقعی قطع اینترنت فراتر از اعداد و ارقام مالی است. او می‌گوید: «با تداوم این وضعیت، تنها در ۱۰ روز، حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان سرمایه از چرخه اقتصاد کشور خارج می‌شود، اما آسیب اصلی، نابودی اعتماد کاربران و تشدید مهاجرت نخبگان است؛ آسیب‌هایی که به‌راحتی در هیچ ترازنامه‌ای ثبت نمی‌شوند.»

به گفته او، اعتمادی که طی سال‌ها میان مردم و سرویس‌های آنلاین شکل گرفته، بزرگ‌ترین دارایی بخش خصوصی است و هر بار قطع اینترنت، این سرمایه را فرسوده‌تر می‌کند.

ایجاد نارضایتی بیشتر

در کنار تبعات اقتصادی، جامعه‌شناسان نیز نسبت به پیامدهای اجتماعی این تصمیم هشدار می‌دهند. سیمین کاظمی، جامعه‌شناس، می‌گوید: «محروم کردن انسان‌ها از امکاناتی که می‌توانند داشته باشند، خشم و نارضایتی را افزایش می‌دهد. قطع اینترنت نه‌تنها راه‌حل مشکلات کشور نیست، بلکه می‌تواند خشم انباشته‌شده را تشدید کند؛ خشمی که اگر پاسخی نگیرد، ممکن است به شکل رادیکال‌تری بروز کند.»

او تأکید می‌کند که مشکلات عمیق‌تر از آن است که با محدودسازی اینترنت حل شود و تنها تغییر رفتار ملموس و واقعی می‌تواند راه‌گشا باشد.

اینترنت قطع، بحران امنیتی جدید

سید محمدعلی ابطحی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب، نیز معتقد است ادامه قطعی و فیلترینگ اینترنت، آن هم در شرایطی که کشور در وضعیت حاد امنیتی قرار ندارد، می‌تواند خود به یک بحران تازه امنیتی تبدیل شود. او با اشاره به نگرانی خانواده‌ها می‌گوید: «این روزها اینترنت قطع است و بسیاری از والدین ترجیح می‌دهند فرزندانشان در خانه بمانند. روان نسل جدید بیش از سیاست و اقتصاد، در ارتباطات شکل گرفته و تداوم این وضعیت می‌تواند ناامیدی عمیقی ایجاد کند.»

کسب‌وکارهای کوچک؛ قربانیان خاموش

پیامدهای قطع اینترنت تنها دامان شرکت‌های بزرگ را نگرفته است. لی‌لی گلستان، مدیر گالری گلستان، می‌گوید: «بعد از کرونا گالری را به طور کامل به فضای مجازی منتقل کردیم، اما حالا با بیش از دو هفته قطعی اینترنت، عملاً درِ گالری آنلاین هم بسته است.»

او با اشاره به لغو نمایشگاه‌ها و نبود امکان تبلیغات می‌افزاید: «حدود سه هفته است هیچ درآمدی نداریم. البته در میان کسب‌وکارهای تجاری، شاید ضرر ما کمتر باشد، اما برای ما هم این وضعیت فلج‌کننده است.»

مجموع این شواهد نشان می‌دهد قطع اینترنت، نه‌تنها راه‌حلی برای مدیریت بحران‌ها نیست، بلکه خود به عاملی برای تعمیق بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و حتی امنیتی تبدیل شده است؛ سیاستی که به منجر به ایجاد نارضایتی شده و اعتماد جامعه را به سیاست‌گذاران خدشه‌دار می‌کند.