تأمین مالی از بازار سرمایه؛ مسیری پرهزینه و محدود برای تولید

فرشید شکرخدایی، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تأمین مالی اتاق بازرگانی ایران، در گفت‌وگو با صدای بورس با اشاره به فشارهای سنگین مالی بر واحدهای تولیدی، یکی از مهم‌ترین راهبردهای بقا در این شرایط را «مدیریت صحیح دارایی‌ها و حفظ مواد اولیه» دانست و گفت:امروز بسیاری از تولیدکنندگان می‌دانند که اگر مواد اولیه یا تجهیزات مصرفی خود را بفروشند، در خرید مجدد باید آن‌ها را با دو برابر قیمت تهیه کنند؛ آن هم در شرایطی که مصرف‌کننده توان پذیرش افزایش قیمت را ندارد.

به گفته وی، همین شکاف میان رشد هزینه‌ها و محدودیت قیمت فروش، موجب شده است که نگهداری مواد اولیه در انبار، به‌نوعی جایگزین تأمین مالی کوتاه‌مدت برای بنگاه‌ها شود. در شرایطی که تولیدکننده اگر بفروشد مجبور است دوباره با قرض و تسهیلات گران‌قیمت مواد اولیه بخرد، طبیعی است که حفظ موجودی انبار به یک استراتژی حیاتی تبدیل شود.

رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری اتاق ایران در ادامه با انتقاد از وضعیت تأمین مالی بانکی در کشور تصریح کرد:تأمین مالی در ایران هم بسیار گران شده و هم کوتاه‌مدت. امروز بانک‌ها عمدتاً تسهیلات سرمایه در گردش ۹۰ روزه ارائه می‌دهند، در حالی که طی همین سه ماه، با تورم‌های نقطه‌به‌نقطه‌ای مواجه هستیم که در برخی صنایع غذایی و کالاهای مصرفی به ۶۰ تا ۹۰ درصد رسیده است.

شکرخدایی در پاسخ به پرسشی درباره امکان تأمین مالی از طریق بازار سرمایه، این مسیر را بسیار بروکراتیک، زمان‌بر و محدود توصیف کرد و گفت:بازار سرمایه برای همه بنگاه‌ها قابل استفاده نیست. این مسیر نیازمند زیرساخت‌هایی مانند شفافیت مالی، حسابرسی توسط حسابرس معتمد بورس، سرمایه ثبت‌شده بالا و تک‌دفتره بودن است؛ الزاماتی که بخش بزرگی از بنگاه‌های خصوصی کشور برای آن آماده نیستند.

وی با اشاره به محدودیت‌های انتشار اوراق بدهی افزود:سقف انتشار اوراق به سرمایه ثبت‌شده شرکت‌ها وابسته است. ممکن است شرکتی فروش چند هزار میلیارد تومانی داشته باشد، اما به دلیل سرمایه ثبت‌شده پایین، امکان انتشار اوراق متناسب با اندازه فعالیت خود را نداشته باشد. از سوی دیگر، افزایش سرمایه نیز حساسیت نهادهای مالیاتی را بالا می‌برد.

به گفته شکرخدایی، آمارهایی مانند انتشار ۲۰۰ همت اوراق بدهی در بازار سرمایه، اگرچه در ظاهر رقم بزرگی است، اما در عمل تنها به نفع تعداد محدودی از بنگاه‌ها تمام می‌شود.
ما حدود ۴۰۰ هزار بنگاه اقتصادی در کشور داریم، اما این حجم از تأمین مالی فقط برای حدود ۱۲۰ تا ۲۰۰ بنگاه انجام می‌شود. بنابراین بازار سرمایه ابزار خوبی است، اما نه برای همه.

رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری اتاق ایران همچنین به طولانی بودن فرآیندهای تأمین مالی اشاره کرد و گفت:اگرچه در موارد معدودی فرآیند انتشار اوراق در دو یا سه ماه انجام شده، اما به طور متوسط این فرآیند بین ۸ تا ۹ ماه زمان می‌برد. دلیل اصلی هم نبود مستندات و آماده نبودن اسناد در بنگاه‌هاست. در چنین شرایطی حتی اگر منابع مالی هم وجود داشته باشد، جذابیت خود را برای فعال بخش خصوصی از دست می‌دهد.

وی ریشه اصلی مشکلات تأمین مالی و کاهش جذابیت تولید را تورم دانست و تأکید کرد:تا زمانی که تورم کنترل نشود، تولید جذاب نخواهد شد. امروز صندوق‌های درآمد ثابت بدون ریسک و بدون مالیات، سود ۳۸ تا حتی ۴۰ درصدی می‌دهند. طبیعی است که سرمایه‌گذار در چنین شرایطی، تولید با حاشیه سود ۲۰ یا ۳۰ درصدی را انتخاب نکند.

شکرخدایی اظهارداشت:تورم باعث شده اولویت سرمایه‌داران از تولید به سمت دارایی‌هایی مانند طلا، ارز و حتی سهام سوق پیدا کند، بدون آنکه خودشان وارد سرمایه‌گذاری مستقیم در تولید شوند.

به اعتقاد رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری اتاق بازرگانی ایران، بالا بودن نرخ بهره و فروش اوراق دولتی با نرخ‌های ۳۵ درصدی، خود عاملی برای تداوم این چرخه است.دولت برای تأمین مالی از بازار سرمایه، نرخ‌ها را بالا نگه می‌دارد و همین موضوع پایه نرخ بهره را افزایش می‌دهد. امیدواریم با کنترل تورم، شرایطی فراهم شود که تولید دوباره به گزینه اول سرمایه‌گذاری در کشور تبدیل شود.