نرخ ارز و نرخ بهره، دو متغیر کلیدی و در عین حال پاشنه آشیل اقتصاد ایران هستند. متغیرهایی که هرگونه بیثباتی در آنها میتواند کل ساختار اقتصادی را تحت فشار قرار دهد. اخیراً نیز با افزایش نرخ ارز و رکوردهایی باورنکردنی و فراتر از نوسانات روزمره قبلی که ریشه در ساختارهای پولی، سیاستهای مالی و نحوه تنظیم بازار دارد که ناشی از تحریمهای طولانی مدت و فرسایشی است، میطلبد تا جهت جلوگیری هر چه بیشتر از کاهش قدرت خرید (PPP) و سایر اختلالات اقتصادی فکری اساسی و سیاستی متناسب با وضعیت کنونی اتخاذ گرد. لنگر ارزی Currency Peg بهعنوان یک سیاستی است که بانکهای مرکزی کشورها برای مهار نوسان ارز و تثبیت انتظارات تورمی بهکار میگیرند. در این نظام، نرخ ارز به ارز ذخیره قدرتمند مثل دلار یا سبدی از ارزها متصل و مدیریت میشود.
مزایای کلیدی بکارگیری این ابزار برای اقتصاد عبارت ست از:
کاهش ریسک نرخ ارز و امکان برنامهریزی مالی پایدار برای شرکتها
رشد تجارت و سرمایهگذاری خارجی از مسیر کاهش عدمقطعیت
مهار انتظارات تورمی و کاهش احتمال شکلگیری مارپیچ تورم - ارز
کاهش هزینه سرمایه در پروژههای ارزی و بینالمللی
در منطقه خلیج فارس، Peg ارزی بخشی از زیرساخت جذب سرمایه خارجی و کاهش ریسک سیستماتیک بوده است. به عنوان نمونه کشور عربستان از سال ۱۹۸۶، امارات از سال ۱۹۹۷ و قطر از سال ۲۰۰۱، هنگ کنگ و... از این سیستم و روش استفاده کرده است. اما ریال ایران از ۱۹۷۹ تاکنون لنگر ارزی پایدار نداشته و نرخ ارز به یکی از بزرگترین منابع ریسک سیستماتیک در بازار سرمایه ایران تبدیل شده است. هر چند انجام این روش مستلزم این است که بانکهای مرکزی بایستی بهطور مداوم برای حفظ نرخ مداخله کنند که میتواند منابع اقتصادی را تحت فشار قرار دهد، از طرفی نیز این سیاست بهتنهایی نمیتواند تمام مشکلات را حل کند، اما قطعا عدم اجرای موثر این روش میتواند به صورت کلی شامل پیامدهایی مستقیم و غیرمستقیم در اقتصاد باشد که این بیثباتی در بازار سرمایه به شکل زیر بروز و ظهور خواهد داشت:
افت مزمن ارزش ریال و افزایش شدید نرخ ارز
دشواری در پیشبینی درآمد، هزینه و سود شرکتها
افزایش نرخ بازده مورد انتظار سهام و رشد Equity Risk Premium
افزایش خطای ارزشگذاری داراییها و نرخ تنزیل در مدلهای DCF
رشد هزینه تأمین مالی و کاهش جذابیت سرمایهگذاری خارجی
-
حسن ناصر - کارشناس بازار سرمایه
- شماره ۶۲۴ هفته نامه اطلاعات بورس