بحران جهانی FDI

به گزارش صدای بورس، حجم سرمایه‌گذاری مستقیم جهانی در سال ۲۰۲۴ با ۱۱ درصد کاهش به ۱.۵ تریلیون دلار رسید. این دومین سالی است که جریان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی با کاهش روبه‌رو می‌شود.

بر پایه این گزارش، با وجود این افت، همه مناطق با شرایط یکسانی مواجه نبودند. به بیان دیگر، سال گذشته برخی مناطق شاهد هجوم سرمایه‌های خارجی بوده‌اند. در گزارش آنکتاد، جهان به دو منطقه اقتصادهای توسعه‌یافته و اقتصادهای در حال توسعه تقسیم شده‌اند. در سال ۲۰۲۴ حجم سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در اقتصادهای توسعه‌یافته با ۲۲ درصد کاهش از ۸۰۷ میلیارد دلار به ۶۲۶ میلیارد دلار رسید. اما سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در اقتصادهای در حال توسعه با رشد ۰.۲ درصدی روبه‌رو شد و از ۸۶۵ میلیارد دلار به ۸۶۷ میلیارد دلار افزایش یافت.

در تقسیم‌بندی داخلی اقتصادهای توسعه‌یافته، منطقه اروپا با افت ۵۸ درصدی سرمایه‌گذاری خارجی مواجه شد، در حالی که منطقه آمریکای شمالی شاهد رشد ۲۳ درصدی بود. در سال گذشته حجم سرمایه‌های وارد شده به این دو منطقه به ترتیب معادل ۱۸۲ میلیارد دلار و ۳۴۳ میلیارد دلار بود. اقتصادهای در حال توسعه نیز به ۳ منطقه آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین تقسیم می‌شوند که تنها منطقه آفریقا شاهد رشد سرمایه‌گذاری خارجی بوده است. سال گذشته، حجم سرمایه‌گذاری‌های خارجی در آفریقا با ۷۵ درصد رشد به رقم ۹۷ میلیارد دلار رسید. در منطقه آسیا این رقم با ۳ درصد افت به ۶۰۵ میلیارد دلار و در منطقه آمریکای لاتین با ۱۲ درصد افت به ۱۶۴ میلیارد دلار رسید.

اقتصادهای برتر

در گزارش آنکتاد کشورهای برتر در حوزه سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (سرمایه‌گذار و سرمایه‌پذیر) معرفی شده‌اند. در این گزارش آمده است: آمریکا همچنان بزرگترین مبدأ و مقصد سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی جهان است. نکته جالب توجه اینکه در گزارش جدید، ۵ اقتصاد آسیایی در میان ۱۰ اقتصاد برتر مبدأ سرمایه‌گذاری خارجی حضور دارند. این موضوع نشان‌دهنده نقش کلیدی این منطقه به عنوان سرمایه‌گذار جهانی است. در همین حال، ۳ کشور آسیایی و دو کشور عربی (امارات و مصر) در میان ۱۰ سرمایه‌پذیر برتر جهان در سال ۲۰۲۴ جای گرفته‌اند. آمارهای مربوط به برترین اقتصادهای سرمایه‌گذار و سرمایه‌پذیر جهان در سال ۲۰۲۴ را در نمودارهای زیر مشاهده می‌کنید.

اقتصاد دیجیتال

در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری در حوزه اقتصاد دیجیتال با رشد سریعی روبه‌رو بوده و به میانگین سالانه ۱۲۲ میلیارد دلار رسیده است. در فاصله بین سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۳ این بخش به طور میانگین ۸.۳ درصد از حجم سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی جهان را به خود اختصاص داده است. این رقم ۵.۵ درصد بیشتر از آمارهای سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ است. افزایش سرمایه‌گذاری در این صنعت مدیون توسعه خدمات دیجیتال، رشد تقاضا برای راه‌حل‌های نرم‌افزاری و ظهور اکوسیستم‌های استارتاپی بوده است. سرمایه‌گذاری در اقتصاد دیجیتال مزیت‌های زیادی به همراه داشته است که بهبود زیرساخت‌ها، مشاغل تخصصی، انتقال فناوری و اکوسیستم‌های نوآوری پویاتر از مهمترین آنها به شمار می‌روند. اما بسیاری از کشورهای کم‌درآمد همچنان هیج بهره‌ای از این روند ندارند. در این دسته از کشورها کمبود زیرساخت‌ها، ریسک بالای سرمایه‌گذاری و چارچوب مقرراتی ضعیف موجب فرار سرمایه‌ها از این بخش می‌شوند. در فاصله بین سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۴ کشورهای هند، مالزی، سنگاپور، اندونزی، ویتنام، مکزیک، چین، عربستان سعودی، برزیل و تایلند به ترتیب بیشترین سهم را از سرمایه‌گذاری جهانی در حوزه اقتصاد دیجیتال به خود اختصاص دادند.

ضرورت تغییر

گزارش سرمایه‌گذاری جهان ۲۰۲۵ بر یک نکته مهم تاکید دارد و آن، ضرورت تغییر بنیادی مسیر سرمایه‌گذاری است. گرچه افزایش جریان سرمایه‌گذاری اهمیت دارد، اما تغییر مسیر آن به بخش‌های تولیدی، پذیرش دیجیتال، انرژی تجدیدپذیر و زیرساخت‌های پایدار و تاب‌آور نیز اهمیت زیادی دارد. برای این موضوع، آنکتاد ۶ اولویت اصلی را به شرح زیر مشخص کرده است:

اصلاح نظام مالی بین‌المللی

بسیج سرمایه‌ها در مقیاس بزرگ

گنجاندن اهداف توسعه در استراتژی مالی

از بین بردن شکاف سرمایه‌گذاری در اقتصاد دیجیتال

اصلاح سیاست‌های سرمایه‌گذاری

بهبود قوانین سرمایه‌گذاری جهانی