گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس چالش‌ صنعت برق

به گزارش صدای بورس، این گزارش نشان می‌دهد با وجود اضافه شدن ۲,۱۸۸ مگاوات ظرفیت جدید به شبکه، فاصله میان تولید و مصرف برق در تابستان ۱۴۰۳ نسبت به سال قبل بیشتر شده و چشم‌انداز رسیدن به اهداف تعیین‌شده با چالش‌هایی روبه‌رو است.

مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی تازه‌ترین گزارش خود را با عنوان «پایش شاخص‌های کلان بخش برق سال ۱۴۰۳» منتشر کرد. این گزارش که به بررسی وضعیت تولید، مصرف و اقتصاد صنعت برق در نخستین سال اجرای برنامه هفتم پیشرفت می‌پردازد، تصویر روشنی از چالش‌های موجود در این حوزه ارائه داده است.

طبق این گزارش، در سال ۱۴۰۳ ظرفیت اسمی نیروگاه‌های کشور به ۹۴ هزار و ۵۷۹ مگاوات رسید که معادل ۳۴ درصد از هدف‌گذاری تعیین‌شده در قانون برنامه هفتم است. در این سال، ۸ واحد نیروگاه گازی با ظرفیت ۱۵۷۱ مگاوات، واحدهای گازی تولید پراکنده با ۲۰۲ مگاوات، نیروگاه‌های تجدیدپذیر با ۴۰۴ مگاوات و دو واحد نیروگاه برقابی با ۱۱ مگاوات به مدار تولید پیوستند. با وجود این افزایش، شکاف میان تولید و تقاضا همچنان رو به گسترش بوده است.

از منظر مصرف، بخش صنعت با سهم ۳۶ درصدی بزرگ‌ترین مصرف‌کننده برق در سال ۱۴۰۳ بوده و پس از آن بخش خانگی با ۳۲ درصد قرار دارد. مجموع مصرف برق کشور در این سال ۳۴۰ میلیارد کیلووات ساعت برآورد شده که نسبت به سال ۱۴۰۲ رشد ۲/۲ درصدی داشته است. هم‌چنین، حداکثر نیاز مصرف برق در اوج بار به ۸۰ هزار و ۶۴ مگاوات رسید که ۳,۹۷۹ مگاوات بیشتر از هدف تعیین‌شده در برنامه هفتم بوده است.

مرکز پژوهش‌ها تاکید کرده در تابستان ۱۴۰۳ بار تأمین‌نشده در اوج تقاضا به ۱۷ هزار و ۵۵۷ مگاوات رسیده، در حالی که هدف برنامه هفتم دستیابی به تراز مثبت ۱,۶۳۲ مگاوات بوده است. این ناترازی بیانگر فاصله چشمگیر میان اهداف و واقعیت عملکرد صنعت برق کشور است.

در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر نیز آمار چندان امیدوارکننده نیست. طبق گزارش، ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های تجدیدپذیر در سال ۱۴۰۳ معادل ۱۴۵۷ مگاوات بوده که فقط ۳/۶ درصد از هدف ۱۲ هزار مگاواتی برنامه هفتم را محقق کرده است.

از دیگر شاخص‌های قابل توجه، افزایش مصرف سوخت مایع در نیروگاه‌های حرارتی به دلیل ناترازی در تأمین گاز طبیعی است که موجب رشد ۱۷/۷ درصدی سهم سوخت مایع نسبت به سال گذشته شده است. همچنین، راندمان نیروگاه‌های حرارتی با اندکی بهبود به ۳۹/۵۶ درصد رسیده اما همچنان با هدف ۴۴ درصدی برنامه فاصله دارد.

در بخش اقتصاد برق، متوسط تعرفه برق صنایع در سال ۱۴۰۳ معادل ۶,۳۳۳ ریال بر کیلووات ساعت و برای بخش خانگی ۲,۲۳۱ ریال بوده است. در همین حال، سهم معاملات برق در بورس انرژی به ۲۹ درصد رسید که کم‌تر از نیمی از هدف ۶۰ درصدی تعیین‌شده در قانون برنامه هفتم است.

گزارش مرکز پژوهش‌ها جمع‌بندی می‌کند که در سال ۱۴۰۳ میزان تحقق اهداف برنامه هفتم پیشرفت در بخش برق به طور متوسط حدود ۵ درصد بوده است. این امر نشان می‌دهد اگر روند فعلی ادامه یابد، دستیابی به اهداف برنامه در پایان دوره با چالش‌های جدی روبه‌رو خواهد بود. از نگاه کارشناسان این مرکز، رشد اندک ظرفیت نیروگاهی به‌ویژه در حوزه تجدیدپذیرها و اعمال نشدن مدیریت مؤثر بر تقاضای فزاینده برق، مهم‌ترین موانع تحقق اهداف این بخش محسوب می‌شوند.