با بیمه سهام چگونه سرمایه‌ خود را از ریزش بورس حفظ کنید؟

به گزارش صدای بورس،پس از تحولات سیاسی و نظامی حاکم بر منطقه و تاثیرپذیری اقتصاد و روند معاملات بازار سرمایه ایران از این رخداد، اعتماد سهامداران خرد بازار سرمایه بیش از پیش کاهش یافته و در این شرایط نوسانات این بازار روند رو به افزایشی را تجربه کرد و نگرانی‌ها نسبت به آینده بورس شدت گرفته، در این بین طرحی با عنوان بیمه سبد سهام از سوی صندوق تثبیت بازار سرمایه با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان بورس اوراق بهادار مطرح و از امروز به عنوان یکی از راهکارهای حمایتی از سرمایه‌گذاران خرد اجرا شده است.

این طرح که به‌طور ویژه با هدف کاهش ریسک سرمایه‌گذاری و بازگرداندن اعتماد عمومی به بازار شکل گرفته، تلاش دارد زیان احتمالی سهامداران در دوره‌های مشخصی از افت بازار را تا حدودی جبران کند.

در قالب این طرح، دولت یا نهاد سیاست‌گذار متعهد می‌شود در صورتی که ارزش پرتفوی سرمایه‌گذار طی یک بازه زمانی معین کاهش یابد، بخشی از این زیان را مطابق سازوکاری از پیش تعیین‌شده، جبران کند. البته این بیمه شامل همه سهام یا همه افراد نمی‌شود و عمدتاً برای سهامداران خرد و پرتفوی‌های خاص با شرایط مشخص در نظر گرفته شده است.

مزیت کلیدی بیمه سبد سهام، ایجاد حس امنیت روانی برای سرمایه‌گذارانی است که به دلیل تجربه‌های منفی گذشته، نسبت به بازگشت به بازار تردید دارند. همچنین این ابزار می‌تواند در کوتاه‌مدت موجب ثبات نسبی در بازار و کاهش فشار فروش شود.

با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند که موفقیت این طرح به نحوه اجرا، شفافیت مقررات و تأمین منابع مالی آن بستگی دارد. در غیر این صورت، بیمه سبد سهام نیز ممکن است صرفاً به یک ابزار تبلیغاتی تبدیل شده و اثربخشی محدودی داشته باشد.

البته باید توجه داشت طرح جدیدی نیست چرا که طرح بیمه سبد سهام پیش‌تر دو بار در بازار سرمایه اجرا شده است؛ نخستین‌بار در آبان ۱۴۰۱ هم‌زمان با افت شدید شاخص کل و کاهش اعتماد عمومی، و بار دیگر در مرداد ۱۴۰۳ به عنوان تلاشی برای بازگرداندن نقدینگی به بازار. هرچند این طرح‌ها در کوتاه‌مدت توانستند از شدت خروج سرمایه جلوگیری کنند، اما به دلیل نبود زیرساخت اجرایی مناسب، ضعف در اطلاع‌رسانی و عدم تداوم حمایت، اثربخشی آن‌ها محدود باقی ماند و نتوانستند به هدف بلندمدت خود در تقویت مشارکت پایدار سهامداران خرد دست یابند.

همیار چگونه سبد سهام را بیمه می‌کند؟

طرح «همیار» با هدف ایجاد اطمینان برای سرمایه‌گذاران حقیقی و کاهش ریسک بازار، از طریق انتشار اوراق اختیار فروش تبعی توسط صندوق تثبیت بازار سرمایه عملیاتی شده است. این اوراق به سهامداران اجازه می‌دهد در صورت افت قیمت سهام خود تا سررسید مشخص، سهم را با قیمتی تضمین‌شده به فروش برسانند. در واقع، این ابزار مانند بیمه‌نامه‌ای برای پرتفوی عمل می‌کند که از زیان‌های شدید در دوره‌های پرنوسان بازار جلوگیری می‌کند.

برای بهره‌مندی از این مزیت، سهامداران باید سبد خود را مطابق شرایط اعلام‌شده در طرح همیار، نزد کارگزاری‌ها یا سامانه‌های معاملاتی ثبت کنند. در ازای خرید این اوراق، بازدهی حداقلی مشخصی برای سهام مشمول تعیین می‌شود؛ به این معنا که حتی اگر قیمت سهم کاهش یابد، دارنده اوراق می‌تواند سهم خود را با قیمتی بالاتر از نرخ بازار به صندوق بفروشد.

به طور مثال درصورتی که ارزش سبد سهام در ۱۷ تیرماه سال ۱۴۰۴ معادل ۱۰۰ میلیون تومان باشد با نرخ تضمین ۲۰ درصد در سرسید سال بعد، ارزش سبد سهام حتی در صورتی که کاهش یافته باشد معادل ۱۲۰ میلیون خواهد شد.

این اوراق را می‌توان از پنل معاملاتی آنلاین با نماد همیار، یک ورق به ارزش ۱ ریال خریداری کرد اما باید توجه داشت که اگر در سال آینده از بیمه سهام استفاده شود، نمی‌توان تا یک سال تغییری در سبد سهام بیمه شده ایجاد کرد و خرید و فروش یا جابه‌جایی سهم در سبد سهام، موجب ابطال مزایای این طرح خواهد شد اما خرید و فروش سهام جدید مانعی نخواهد داشت.

رسالت صندوق تثبیت بازار سرمایه

در همین راستا روح الله شریفیان، رییس هیات عامل صندوق تثبیت بازار سرمایه، در گفت‌وگو با سنا بیان کرد: در جلساتی که با هماهنگی هیات امنای صندوق برگزار شد، رسالت صندوق حمایت از بازار سرمایه است و در گام نخست، از سهامداران حقیقی بازار سرمایه حمایت شده و علاوه بر بیمه سبد سهام سهامداران حقیقی، صندوق تثبیت در گام بعدی با تامین مالی از طریق شبکه بانکی، منابع جدیدی را به بازار سرمایه تزریق خواهد کرد تا از شرکت‌های بورسی و فرابورسی که در جریان نوسانات اخیر آسیب دیده‌اند، حمایت شود.

مدیرعامل صندوق تثبیت بازار سرمایه با تاکید بر نقش این صندوق در بهبود فضای کسب‌وکار افزود: هدف اصلی صندوق،حفظ ثبات بازار و اطمینان‌بخشی به سرمایه‌گذاران است، چرا که گردش سرمایه در بازار سرمایه، به شرکت‌های بزرگ اقتصادی کشور مرتبط است و حفظ این سرمایه‌ها، به معنای حمایت از اقتصاد ملی است.

شریفیان در پایان ابراز امیدواری کرد با اجرای این طرح‌های حمایتی، اعتماد سرمایه‌گذاران حقیقی به بازار سرمایه تقویت شود و روند بازگشت ثبات به معاملات بورس سرعت بگیرد.

سخن آخر.....

طرح بیمه سبد سهام، هرچند در ظاهر ابزاری حمایتی برای جبران بخشی از زیان سهامداران خرد است، اما در واقع بخشی از رویکرد جدید سیاست‌گذار برای مدیریت انتظارات و کاهش رفتارهای هیجانی در بازار سرمایه به شمار می‌رود. تجربه‌های قبلی نشان داده که اجرای این طرح بدون زیرساخت مناسب، شفافیت اطلاعات و تداوم منابع مالی نمی‌تواند به بازدهی بلندمدت منجر شود.

در صورتی که این ابزار با مکانیزم‌های دقیق قیمت‌گذاری، شمولیت گسترده، و اطلاع‌رسانی درست همراه باشد، می‌تواند به عنوان یک سپر روانی برای فعالان خرد عمل کرده و ضمن افزایش مشارکت، نقش مهمی در ثبات نسبی بازار ایفا کند. با این حال، کارشناسان تأکید دارند که بیمه سبد سهام، نباید جایگزین اصلاحات ساختاری در بازار شود؛ بلکه باید به عنوان مکملی برای سایر سیاست‌های تقویتی در نظر گرفته شود.

به بیان دیگر، تضمین بازدهی، جایگزین تحلیل‌پذیری بازار نمی‌شود و همچنان تقویت زیرساخت‌های بازار، شفافیت در سیاست‌گذاری و حمایت اصولی از حقوق سرمایه‌گذاران، مهم‌ترین عوامل پایداری اعتماد در بازار سرمایه خواهد بود که باید مورد توجه سیاستگذاران و مدیران سازمان قرار گیرد.

سپهر طاهری خبرنگار