با انتشار و اجرایی شدن دستورالعمل افشای اطلاعات شرکتهای ثبت شده نزد سازمان مقرر شد از 9/10/1396 مبنای اعلام سود (زیان) خالص هر سهم (EPS) براساس آخرین سود (زیان) محقق شرکتها در سال مالی گذشته باشد؛ لذا محاسبه نسبت P/E برای هر شرکت نیز براساس سود (زیان) خالص هر سهم خواهد بود.
گفتنی است این تغییرات و سایر تغییرات دیگر در این دستورالعمل و دستورالعمل پذیرش، عرضه و نقل و انتقال اوراق بهادار و نیز دستورالعمل انجام معاملات در فرابورس از ماهها قبل از طرف سازمان بورس مورد نظرخواهی فعالان بورس قرار گرفته بود. در این خصوص نکات زیر قابل ذکر است:
1- فلسفه وجودی این تغییرات کاهش مدت زمان توقف نمادهای معاملاتی و افزایش نقدینگی معاملات است و از این حیث اقدام مناسبی است و به جای گزارش EPS مقرر شده گزارش تفسیری مدیریت ارائه شود که شامل گزارشی از صورتهای مالی و دیگر دادههای آماری ناشر است که به باور مدیریت شرکت، به فهم و درک بیشتر سهامداران شرکت از وضعیت مالی فعلی و آینده تغییرات در وضعیت مالی و نتایج عملیات شرکت کمک خواهد کرد.
ضوابط تهیه و انتشار گزارش تفسیری مدیریت بیانگر جزئیات فراوان و نکات مهمی است که معمولا در صورتهای مالی وجود ندارد؛ زیرا اطلاعات صورتهای مالی تمامی اطلاعات موردنیاز استفادهکنندگان را جهت اتخاذ تصمیمات اقتصادی فراهم نمیآورد و این صورتها عمدتا بیانگر آثار مالی رویدادهای گذشته است و دربرگیرنده معیارهای غیرمالی عملکرد، یا چشماندازها و برنامههای آتی نیست.
از همینرو نگاهی اجمالی به این ضوابط حاکی از آن است که در صورت اجرای صحیح آنها وضعیت بورس تحلیلیتر خواهد شد. ازجمله این ضوابط میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اثرات جاری و احتمالی روندها و ریسکها بر شرکت و صورتهای مالی آن
- ارائه اطلاعات درخصوص کیفیت و تنوع درآمدها و جریانهای نقدی شرکت
- ارائه اطلاعاتی درخصوص عملکرد، وضعیت مالی، چشمانداز آتی و اخبار خوب و بد شرکت
- کاهش حجم شکایات علیه شرکت
- بیان مهمترین معیارها و شاخصهای عملکرد برای ارزیابی عملکرد در مقایسه با اهداف اعلام شده
- بیان پروژهها و طرحهایی که هنوز درآمد عملیاتی برای شرکت ایجاد نکردهاند اما درحال بررسی هستند و ارائه چشمانداز و اطلاعات آیندهنگر.
این اطلاعات در کلیه مقاطع گزارشگری باید برای پایان دورههای مالی جاری و در مقطع گزارشگری دوره 9 ماهه برای حداقل 6 ماه آینده نیز بهروزرسانی شود.
غیر از موارد فوق ضوابط گزارشگری و مواردی که باید اطلاعرسانی شود مشتمل بر 16 صفحه است که در بسیاری از موارد از شایعات جلوگیری میکند و مسئولیت مدیران را نیز در قبال ارائه یا عدم ارائه اطلاعات درپی خواهد داشت اما مهمترین ایراد آن جزئیات بسیار زیاد موجود در این گزارشگری است که عملا استفاده از آن با مشکل مواجه خواهد شد.
2- مهمترین ایراد، زمان و نحوه اجرای بد دستورالعمل اخیر بود به نحوی که در روز شنبه 09/10/96 اطلاعات EPS سال آتی شرکتها حذف و EPS محقق شده سال گذشته جایگزین شد و بلافاصله در روز یکشنبه 10/10/96 بهطور کلی اطلاعات مربوط به EPS از TSE حذف شد. بهتر بود این رویه اول به صورت آزمایشی و پایلوت در چند نماد با درجه اطلاع رسانی و شفافیت بالا یا مثلا ابتدا در مورد شرکتهای تابلو اول اعمال میشد و چند گزارش تفسیری مدیریت توسط این ناشران منتشر و بازخورد آن مشخص میشد و سپس به کلیت بازار تعمیم داده میشد.
3- ایراد دیگر با توجه به موارد مذکور و جزئیات بسیار زیاد گزارش تفسیری مدیریت، هرچند در عمل EPS گزارش به بازار اعلام نمیشود اما عصاره اطلاعات موجود در گزارش تفسیری مدیریت اثر خود را در EPS شرکت نمایان میسازد و لذا بیم آن میرود در ساختار گزارشدهی موجود که در طول سالیان دراز در بدنه مالی شرکتها شکل گرفته عملا EPS برآوردی در غیاب سازوکار بازدارنده، در اختیار دارندگان اطلاعات نهانی قرار گیرد و رانت اطلاعاتی ایجاد کند و باز با توجه به ساختار معیوب آییننامه معاملات بورس و سقف 250 میلیون ریالی سالیانه معاملات سهام برای اعضای حقیقی و نمایندگان اشخاص حقوقی عضو هیأت مدیره و مدیرعامل و کارکنان شرکتهای کارگزاری مانعی برای افشای موارد مربوط به استفادهکنندگان از اطلاعات نهانی خواهد بود.
در یک کلام دستورالعمل جدید حاوی نکات مثبت زیادی است و لیکن در زمان بدو به روش نامناسبی اجرایی شده است.
همچنین بهتر است فعالان بازار سرمایه در نظرسنجیهایی که صورت میگیرد فعالانه مشارکت کرده و نظر دهند نه اینکه پس از اجرا، نقش اپوزیسیون در مقابل اقدامات اصلاحی را ایفا کنند.
- شماره ۲۳۱ هفته نامه اطلاعات بورس - صفحه۲