لیلی شهیر / یکی از مسایلی که از آغاز شکل‌گیری بورس انرژی به دلیل ماهیت کالایی آن تاکنون مطرح بوده، ادغام آن با بورس‌ کالاست تا این بورس که بسیاری از محصولات پالایشگاهی از بورس‌کالا به آن منتقل شد، به عنوان رینگ داخلی بورس‌کالا به فعالیت بپردازد؛ اما این اقدام عملی نشد و بورس انرژی به زعم تاکید بسیاری از کارشناسان با سازوکاری ابتدایی‌تر و ضعیف‌تر از بورس کالا و به صورت مجزا کار خود را آغاز کرد و ادامه داد.

در این راستا مدیرعامل شرکت کارگزاری باهنر، ادغام بورس‌ها را بنا بر ضرورت‌های ایجاد شده، امری طبیعی و به نفع مصالح ملی عنوان کرد که در همه جای دنیا هم اعمال می‌شود. به اعتقاد او همان طور که بورس کشاورزی در بورس کالا ادغام شد؛ در مورد بورس انرژی هم باید این اقدام انجام شود. بررسی معاملات آتی ارز، کالاهای موجود در بورس کالا، راه اندازی تالارفرعی به عنوان ضرورتی اجتناب ناپذیر وغیره در کنار محور اصلی موضوع ادغام بورس‌ها از دیگر مواردی است که سید محمود حسینی پور به بررسی آنها پرداخت.

  ادغام بورس‌ها قدمی در راه کاهش هزینه‌ها

سید محمود حسینی پور، مدیر کارگزاری باهنر در خصوص مواردی که ادغام را  ضروری می‌کند،گفت: اقدامات موازی در دو بورس مشابه به خصوص در شرایط رکودی کنونی امری هزینه‌بر است. رکود حاضر بخش‌های گسترده‌ای اعم از شرکت‌های تولیدی و بازارهای مالی را فراگرفته که ادغام موسسات و شرکت‌ها به جهت حذف هزینه‌های موازی آنها تا حدودی راهگشاست. با انجام چنین ادغامی با نظر سازمان بورس و اوراق بهادار، هزینه‌ها در اموری مانند ارائه گزارشات ماهانه، گواهی کفایت و حق دسترسی سالانه به سیستم معاملات یکی شده و کاهش می‌یابد. وی افزود: البته اگر زمانی درآمد شرکت‌های کارگزاری آنقدر زیاد شد که گسترش فیزیکی بازارها موجب ایجاد اشتغال شود، موضوع متفاوت است؛ اکنون اما شاید بتوان گفت 90 درصد از کارگزاری‌ها از معاملات بورس‌ انرژی در زیان هستند. به این معنی که اگر هزینه‌های بورس انرژی اعم از نیروی انسانی و... را از درآمد‌های بورس انرژی کسر کنیم به دلیل هزینه‌های بالا (حق دسترسی بیشتر)، کارمزد کمتر و حجم معاملات ناچیز منفی خواهد شد، یعنی عملا این حوزه سودی برای کارگزار ندارد و کارگزاران صرفا فقط برای تبلیغات که بگویند ما همه مجوز‌ها را داریم در این حوزه فعالیت می‌کنند.

 حسینی‌پور در بخش دیگری از سخنان خود  به موضوع  بورس کالا  پرداخت و با تاکید بر اینکه همه معاملات کالایی باید در بورس‌کالا انجام شود،‌گفت: از طرفی بورس‌کالا به دلیل سابقه و درآمد بیشتری که دارد به شکل بهتری می‌‌تواند در بخش‌های مختلفی چون آموزش سرمایه‌گذاری کند و سیستم خود را ارتقا ببخشد. مدیر کارگزاری باهنر با اشاره به اینکه حجم معاملات بورس انرژی به نسبت بورس کالا تنها 5 در صد است، افزود: بورس اوراق بهادار به طور حتم باید هزینه دسترسی کمتری از کارگزاران دریافت کند، در حالی که  هم  اکنون 10 میلیون تومان هزینه دسترسی سالانه از سوی بورس‌کالا اخذ می‌شود اما بورس انرژی مبلغ 20 میلیون تومان از هر کارگزاری با عنوان دسترسی به سامانه معاملات دریافت می‌کند.

تشکیل جلسات نقد و بررسی با حضور کارگزاری‌ها

این کارشناس بازارسرمایه اقدامات بورس‌کالا را جهت رشد این بازار مثبت ارزیابی و پیشنهاد کرد: برای بهبود بیشتر شرایط بهتر است تا جلساتی بین بورس‌کالا و کارگزاران و عرضه‌کنندگان برای مذاکره و بررسی و نقد در راستای پیشرفت شرایط این بازار فراهم شود تا از همه ابعاد، رشد مناسب‌تری پیدا کند. حسینی پور همچنین به رشد ابزارهای بازار مشتقه در بورس کالا اشاره کرد و گفت: به نظر می‌رسد به جز معاملات آتی سکه طلا که از جمله اقدامات مثبت بورس کالا بوده است برای برخی کالاهایی که برای انجام معاملات در بازار مشتقه انتخاب شدند، گزینش مناسبی انجام نشده است. از این کالاها می‌توان به زیره و مس اشاره کرد که به دلیل آشنایی نداشتن کافی عرضه‌کنندگان برای انجام این معاملات در بورس‌کالا و نیز گردش مالی پایین این کالاها در بورس کالا، رونق چندانی در این بازار نداشتند. او در خصوص این پرسش که در حال حاضر عرضه چه کالایی در بورس‌ کالا می‌تواند موفق‌تر باشد، پاسخ داد: به طور مثال ذرت در مورد کالاهای کشاورزی بیشتر از بقیه کالاها خریدار دارد؛ از آنجا که در مرغداری‌ها سویا 20 درصد و ذرت حدود 75 درصد از خوراک طیور را تشکیل می‌دهد، بنابراین مصرف و نیاز ذرت بیشتر است و طبیعی است که بیشتر خریداری شود. با توجه به این موضوع  اگر محصول پرتقاضایی مانند ذرت به صورت آتی در بازار مشتقه عرضه شود، بسیار مناسب‌تر از محصولی مانند سویاست، همچنین پوسته کیتینی ذرت موجب می‌شود که خسارات کمتری در انبار ایجاد شود.

معاملات آتی ارز انتظاری نه چندان بعید

دیگر موضوعی که چند وقتی است از طرح آن می‌گذرد، موضوع انجام معاملات آتی ارز در بورس‌کالاست. این موضوع تقریبا در اواسط سال گذشته و بعد از ابلاغیه بانک مرکزی درباره ضوابط عملیات خرید و فروش ارز به نرخ آزاد در بانک‌ها، قوت بیشتری گرفت اما هنوز این معاملات شکل نگرفته است. مدیر کارگزاری باهنر به این  موضوع هم اشاره و ضمن مثبت ارزیابی کردن معاملات سکه در بازار مشتقه بورس‌کالا گفت: امید است در آینده قراردادهای آتی ذرت و همچنین قرارداد آتی ارز هم از طریق بورس‌کالا معامله شوند که البته اقداماتی هم در این راستا انجام گرفته ولی پیگیری‌های بیشتری نیاز دارد.

از شیرمرغ تا جان آدمیزاد همه در بورس‌های‌کالایی!

انجام معاملات در حوزه‌های کالایی متفاوت از دیگر اقدامات اخیر بورس‌کالاست که  در راستای توسعه فعالیت خود  انجام داده  است، از جوجه یک روزه گرفته تا خودروی کم متقاضی سراتو همگی در این  بازار معامله  می‌شود. در این میان پرسش مهمی که مطرح می‌شود، اینکه به طور کلی چه کالاهایی توان ورود به بورس کالا و عرضه شدن را دارند. سید محمود حسینی پور در پاسخ به این پرسش تصریح کرد: در بورس‌های جهانی محدودیتی برای ورود کالا‌ها به بورس‌کالا برای انجام معاملات وجود ندارد، البته به طور سیستماتیک گفته می‌شود کالا‌هایی که وارد بورس‌کالا می‌شوند نباید فسادپذیر باشند، در این شرایط اما در بورس‌های کالایی پیشرفته دنیا مانند بورس هلند، «گل» که فسادپذیری زیادی دارد هم معامله می‌شود؛ بنابراین چنین شرطی حکم کلی ندارد. در شرایط کنونی بورس‌کالا، برخی کالا‌ها بستر مناسبی برای معاملات ندارند به عبارت  واضح‌تر انبارهای مناسب برای انجام  این  کار وجود ندارد.

سلامت جوجه‌های یک روزه مهم است

این کارشناس بازار کالا در ارزیابی خود از عرضه جوجه یک روزه در بورس کالا تصریح کرد: مشکل فسادپذیری و تشخیص نوع و نژاد و بیماری این جوجه‌های یک روزه مقداری مشکل زاست، زیرا عوامل زیادی در کیفیت جوجه یک روزه تاثیرگذار است، در حالی‌که نمی‌توان برای همه جوجه‌هایی که عرضه می‌شوند، یک نوع کیفیت را در نظر گرفت. همچنین بیماری‌های موجود در این خصوص باید مورد بررسی قرار بگیرند؛ بعضی از این بیماری‌ها در حدود 5 هفتگی بروز می‌کند که ممکن است تلفات زیادی ایجاد کند، بنابراین باید دید چطور می‌شود این مورد را در نظر گرفت و رعایت کرد؛ ضمن آنکه برای جوجه یک روزه بعضی از شرکت‌های تولید‌کننده مشتریان آماده خرید برای ماه‌های آینده وجود دارد در حالی که برای بعضی دیگر اساسا مشتری زیادی وجود ندارد، بنابراین کنترل‌های کیفی بورس کالا می‌تواند کار ساز باشد.

تالار فرعی، اقدام شایسته بورس کالا

در پایان حسینی پور راه اندازی تالار فرعی را یکی دیگر از اقدامات خوب بورس‌کالا دانست و گفت: در این شرایط هر کالایی که پذیرش نشده است، می‌تواند در این تالار به صورت موقت پذیرش شده و در بازار فرعی معامله شود، بنابراین گوشت مرغ و گوشت قرمز و بسیاری از کالای دیگر در این بازار قابل معامله است.