سالی که گذشت شاخص بورس در یک کانال محدود نوسان کرد، نوسانی که تغییرات تحت تاثیر عوامل اقتصادی مانند قیمت دلار، اخبار و تغییرات سیاسی ناشی از توافق بود. وعدههای حمایتی و رفع مشکلات بورس در چند روز از سوی کاندیدای ریاست جمهوری راه به جایی نبرد.
سیاست دامنههای نامتقارن کنار گذاشته شد. دامنه نامتقارن پس از چندماه بی نتیجه ماند و به سیاست قبلی بازگشت. نیمی از چشم بازار به برجام بود و نیمی دیگر به تصمیمات دولت. با این حال در سوی دیگر بازار شاهد رشد قیمتهای جهانی و تاثیر پذیری مثبت از آن بودیم، با این حال در فرمول گذاری نهادهها تغییراتی رخ داد. یکی از موضوعات آزادسازی سنگ آهن بود هرچند این موضوع بطور کامل محقق نشد اما عرضههایی در بورس کالا آغاز شد و به نفع این صنعت شد. اما در قیمت گذاری محصولات پالایشی در نیمه سال تغییراتی رخ داد، از طرفی قیمت فروش را مجدد به مبنای مجلات برگرداند و قیمت صادراتی ایران را که با تخفیف بیشتری نسبت به مجلات میفروخت از مبنا خارج کرد و عملا به ضرر پالایشیها تمام شد. نوسانات دلار خود باعث نوسان در بازار بود و سهامهای کامودیتی محور به شدت تحت تاثیر آن قرار گرفتند.
مصوبات اجرا نشده
از بسته ۳+۷ دولت روحانی تقریبا چیزی اجرا نشدو مصوبات ۱۰ بندی دولت جدید با پیگیری وزیر اقتصاد و سازمان بورس اجرایی شد. قیمت گذاری خودرو از شورای رقابت گرفته شد، اما خودرو برخلاف انتظارات آزاد نشد. بورس در میانههای سال شاهد تغییرات مدیریتی بود و دولت جدید قائم مقام بورس کالا را به سمت ریاست سازمان برگزید. در دوران رونق کامودیتیها گاز به شدت گران شد به نحوی که واحدهای تولید کننده متانول و اوره با جهش شدید هزینه بهای تمام شده روبرو شدند که علت آن ارتباط فرمول به گاز اروپا بود. رشد گاز اروپا هرچند دلایل مختلفی برای آن گفته میشد اما دلیل آخر در اواخر سال و زمان حمله روسیه به اوکراین مشخص شد و این ریسک بازار را تحت تاثیر قرار داد.
انحصارها شکسته شد
در سالی که گذشت بزرگترین انحصار از بازار سرمایه برداشته و مجوز کارگزاری داده شد. مدیرعامل فرابورس پس از یک دهه تغییر کرد و مدیرعامل شرکت بورس پس از ماینیگ بیت کوین در ساختمان پرحاشیه بورس برکنار شد. این ساختمان یکبار هم پلمب شد. قطعی برق در تابستان و قطعی گاز در زمستان به پاشنه آشیل صنایع بورسی تبدیل شده است از سوی دیگر در تمامی سال به جز اندک روزهایی همواره شاهد خروج پول حقیقی بودیم.
پس از بیش از یکسال تلاش اولین صندوق پروژه راه اندازی شد و در کمتر از سه ماه بیش از ۵۰ درصد رشد کرد و عملا یک پروژه موفق در بورس شد. اولین معدن طلا به بازار سرمایه آمد و این نماد هم بیش از ۵۰ درصد رشد کرد. در حالیکه در فضای مجازی برخی از کانالها به شدت مخالف عرضههای اولیه بودند اما عرضههای اولیه سودآور بودند.
سرخابیها سرانجام عرضه شدند
یکی از عجیب ترین رویدادهای سال عرضه سهام پرسپولیس و استقلال بود که یکی از مبهمترین عرضههای تاریخ بورس محسوب میشود، کسب و کاری که سودآوری آن نامشخص و صورتهای مالی که ابهامات آن بسیار است و در حالت عادی چنین شرکتی شانسی برای پذیرش ندارد، اما این موضوع رخ داد و در مقابل با استقبال سرد سهامداران سرمایهگذاران روبهرو شد.
نفت نه تنها به رویای ۱۰۰ دلاری برگشت بلکه فراتر از آن رفت. روی ۴۰۰۰ دلار را دید و به روزهای خوش قبل نزدیک شد، آلومینیوم بالاترین قیمت تاریخی خود را شکاند و تا آستانه قیمت ۴۰۰۰ دلار هم پیش رفت. مس ده هزار دلار را رد کرد و طلا بالای ۲ هزار دلار تثبیت شد. اوره پرواز قابل توجهی داشت دوبار جهش کرد، بار اول در پاییز که شرکتهای داخلی در قیمتهای پایین محصولات خود را فروختند اوره ۸۰۰ دلاری کجا و فروشهای ۳۰۰ دلاری. هنوز دلایل این امر شفاف نشد اما مدیرعامل یکی از پتروشیمیهای اورهای مدعی بود که باعث رشد قیمت شده است اما در مورد دلیل ارزان فروشی در این دوره چیزی نگفته است.
یک بانک و سه رئیس
بانک مرکزی در یکسال سه رئیس به خود دید. همتی به کارزار انتخابات رفت و کمیجانی چند ماهی بر ریاست ساختمان میرداماد نشست، تا رئیس بورس دولت اصولگرای قبلی، رئیس بانک مرکزی در دولت اصولگرای جدید شود. صالح آبادی با تیم کامل خود آمد. مدیران بانکها کم تغییر بودند و عمدتا جابه جا شدند. دلار ثبات نسبی داشت و مرد آرام ملاصدرا این روزها در تلویزیون حاضر میشود. نرخ بهره صعودی شد، اما با وجود کاهش شتاب تورم، تورم کاهش چندانی نیافت و ایران بیشترین تورم را در دهه ۱۳۹۰ تجربه کرد. چالش تسعیر ارز نیمای بانکیها بالاخره مرتفع شد و مالیات ستانی از آنها نیز شفاف و براساس قیمت تسعیر شد.
قیمت گاز در بودجه بازار آذرماه را خونین کرد اما بعد از چند هفته با دخالت دولت و وزیر اقتصاد فرمولها تعدیل شدهرچند که به وضعیت سال قبل برنگشت. دعوای یوتیلیتی بین تامینکنندگان مرکزی یعنی مبین و بفجر همچنان ادامه دارد و به مرحله کارشناسی رسید.
اخبار جدیدتری در دست نیست. دولت در این سال، اوراق چندانی نفروخت، چرا که تقاضایی نبود. اما در نیمه نخست سال در پایه پولی همه کاری کرد. بازار مالیاتها هم داغ بود، مالیات از کالاهای خام، مالیات از سپردههای حقوقی، مالیات از خانهها و ماشینهای لوکس به پایههای مالیاتی دولت اضافه شده یا میشوند.
در رویدادی غیرمنتظره در هلدینگ خلیج فارس شاهد تجدید ارزیابی داراییها در پتروشیمی پارس بودیم. تغییرات مدیریتی در این هلدینگ حواشی زیادی داشت، اما عسگری از صدا و سیما به بزرگترین هلدینگ پتروشیمی کشور آمد.
تغییرات در وامید، پارسان، تاپیکو و صندوق نفت هم انجام شد. در شستا تغییرات در دولت قبل رخ داد و رضوانی فر که تابوی عرضه اولیه شستا را شکسته بود، به مدیریت تولیدکننده بیسکویت مادر یا همان غویتا رفت، شرکتی که بیش از یکدهه قبل از سوی والبر به بخش خصوصی واگذار شده بود. ارز ۴۲۰۰ حذف یا عدم حذف آن که خود رانت بزرگی در اقتصاد تبدیل شده است. در روزهای مختلف بر گروههای مختلف بر بازار تاثیرگذار بود. گروههای غذایی، روغن خوراکی زارعی و دارویی به شدت تحت تاثیر حذف ارز ۴۲۰۰ هستند و با انتشار اخبار مختلف با نوسان روبرو میشوند. در قیمت گذاری کالاها دنده معکوس گرفته شد، برخی از کالاها مانند لاستیک و روانکارها مجددا مشمول قیمت گذاری شده اند. اما برگ برنده در جیب سیمانیها بود و سیمان به بورس کالا رفت و رشد قیمتی قابل توجهی را ثبت کرد. سالی که گذشت، تنها یک برنده داشت و کسی جز رمز ارزها نبودند.
واپسین روزهای سال ۱۴۰۰
در سومین هفته اسفندماه؛ بازار روز اول خود را با رشد ۵/۱ درصدی شروع کرد و به سطح یک میلیون و ۲۹۸ هزار واحد رسید. ارزش معاملات خرد حدود ۳۶۰۰ میلیارد تومان و ۴۲ میلیارد تومان ورود نقدینگی حقیقی ثبت شد. بازار نوسانی و روبه بالایی داشتیم و صنایع برجامی و کامودیتی محور با تقاضا روبرو بودند.
با انتشار خبر مثبت از وین و سفر گروسی به تهران باعث خوش بینی بازار به روند آینده شد و از طرفی به دلیل تنش میان روسیه و اوکراین بازارهای جهانی با رشد همراه بودند و اوره به ۸۳۸ دلار و متانول به ۳۹۰ دلار رسید.
در دومین روز هفته با افزایش دو درصدی به رقم یک میلیون و ۳۲۲ هزار واحد رسید. ارزش معاملات ۴۵۰۰ میلیارد تومان و ۲۹۰ میلیارد تومان ورود نقدینگی حقیقی به بازار را شاهد بودیم. اغلب صنایع دلاری و ریالی با تقاضا همراه بودند و خبر حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی در صورت تعیین کالابرگ الکترونیکی، بار دیگر بر گروه غذایی و زراعی و دارویی تاثیر گذاشت و با هجوم خریداران همراه شد.
در سومین روز هفته با رشد ۲۰.۳۲۴ هزار واحدی به کانال یک میلیون و ۳۴۲ هزار واحد رسید. ارزش معاملات خرد حدود ۴۹۰۰ میلیارد تومان و ۱۵۰ میلیارد تومان ورود نقدینگی حقیقی را داشتیم. دو موج عرضه و تقاضا در بازار شاهد بودیم. تقاضایی که ناشی از افزایش قیمت نفت و کامودیتیها بود و عرضههایی ناشی از اخبار ضد و نقیض برجامی بود. جهش قیمت نفت به ۱۳۰ دلار باعث استقبال پالایشیها شد. خبری از سیگنالهای منفی روسیه به مذاکرات باعث از بین رفتن خوش بینی در میان سرمایه گذاران شد.
در چهارمین روز هفته گذشته شاخص کل با کاهش حدود نیم درصدی به کانال یک میلیون و ۳۳۶ هزار واحد رسید. ارزش معاملات خرد ۳۶۰۰ میلیارد تومان و خروج نقدینگی حدود ۳۰۰ میلیارد تومان بود. بازار با فشار عرضه گروههای برجامی همراه شد ولی گروههای فلزی و پالایشگاهی و معدنی تحت تاثیر بازارهای جهانی با افزایش تقاضا همراه بود. ابهام در برجام از مهمترین دلایل تشدید
عرضهها بود.
در آخرین روز هفته پیش با افزایش تقاضا در گروههای پالایشی و خودرویی ثبت شد. برگشت باقری به وین تاثیر به سزایی در تقویت بازار داشت. انتشار خبری مبنی بر اینکه دور جدید مذاکره بین روسیه و اوکراین برگزار شده است، شاهد واکنش منفی کامودیتیها به این اخبار بود. بازار سهام این روزها تحت تاثیر عوامل خارجی و ریسکهای ان قرار گرفته است، درخواستهای روسیه مبنی بر معافیت تحریمی یا تضامین از آمریکا در خصوص مبادلات این کشور و همچنین بازارهای جهانی با نوسانات خود باعث عدم اطمینان سرمایه گذاران شده است.
- ندا کریمی - کارشناس بازار سرمایه
نظر شما