۴ فروردین ۱۴۰۰ - ۱۱:۱۱

پای ریسک به درآمدثابت‌ها باز شد

سرانجام مبهم صندوق‌های سرمایه‌گذاری

نهاد ناظر در شرایط بحرانی بوده و سعی در احیای بازاردارد
سرانجام مبهم صندوق‌های سرمایه‌گذاری

چندی پیش بود که مصوبه سازمان بورس مبنی بر افزایش حد نصاب سرمایه‌گذاری صندوق‌های با درآمد ثابت در سهام به مدیران صندوق‌های سرمایه‌گذاری ابلاغ شد.

به گزارش صدای بورس طبق این مصوبه مقرر شده تا صندوق‌های سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت ملزم به سرمایه‌گذاری حداقل ۱۵درصد و حداکثر ۲۵درصد از ارزش کل دارایی‌های صندوق در سهام، حق تقدم سهام و قرارداد اختیار معامله سهام پذیرفته‌شده در بورس تهران یا بازار اول و دوم فرابورس ایران، گواهی سپرده کالایی پذیرفته شده در بورس و واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق‌های سرمایه‌گذاری هستند. بسیاری از کارشناسان معتقدند، صندوق‌های با درآمد ثابت ظرفیتی بدون ریسک هستند و این تصمیم عاملی برای افزایش ریسک این صندوق‌ها خواهد شد.

لطمه خواهیم خورد
ناصر کشاورزی، کارشناس بازار در خصوص افزایش حد نصاب سرمایه‌گذاری صندوق‌های با درآمد ثابت در سهام گفت: این مسئله که دست صندوق‌ها را باز بگذارند از جهاتی می‌تواند ریسک‌های موجود را افزایش دهد همچنین بازار در شرایطی است که با توجه به افت قیمت‌ها، ریسک خاصی در آن وجود ندارد و از لحاظ سهامدار و مشتریان خرد اینطور تداعی می‌شود که این تغییر و تصمیم برای بهبود وضعیت فعلی بازار است که این برداشت از تصمیم مذکور درست به نظر نمی‌رسد.
 کشاورزی افزود: قیمت‌های فعلی آنقدر ارزنده است که خود تحلیلگران سازمان وکارشناسان امر به این نتیجه رسیده اند که بازار از ریسک کمی برخوردار است، بنابراین افزایش ضریب درصد خرید نمی‌تواند ریسک خاصی را به صندوق‌ها تحمیل کند.
وی بیان داشت: طبق شواهد ریسک بازار نسبت به ۶ ماه گذشته بسیار کاهش یافته است و در حال حاضر با افت ۵۰ الی۶۰ درصدی قیمت‌ها در حقیقت، ریسک کمی در بازار وجود دارد که اگر بخواهند به آن دید بلند مدت و بررسی شده داشته باشند ریسکی نخواهد داشت. اما اگر بررسی‌ها صورت نگیرد و صرفا بخواهند شرایط فعلی بازار را تغییر دهند این اتفاق می‌تواند ریسک بالایی در بر داشته باشد و نمی‌تواند طرح مناسبی باشد.
کشاورزی تصریح کرد: در نهایت اگر طرح مصوب به صورت سنجیده شده اعمال نشود می‌تواند لطماتی به صندوق‌ها وارد کند زیرا بخش تخصصی بازار بر این صندوق‌ها نظارت دارد و اگر نتواند بازدهی لازم را در شرایط فعلی از بازار کسب کنند از باقی بازارها که تخصص ندارند چه انتظاری می‌توان داشت.
این کارشناس بازاراظهار داشت: در شرایط فعلی این کاهش قیمت‌ها پس از افزایش قیمت‌های ماه‌های ابتدایی سال طبیعی است، اگر بخواهیم به بازار با ثباتی برسیم باید چند متغیر کلان از جمله کاهش نرخ بهره و مالیات‌ها درخصوص شرکت‌های رو به رشد و سهامداران دستخوش تغییراتی شود تا نقدینگی کشور به سمت بازار سرمایه که خواستگاه اقتصادی هرکشور است، گسیل شود.

مدیریت سود سخت می‌شود
الهه ظفری، مدیر سرمایه‌گذاری صندوق افق ملت معتقد است: در واقع صندوق‌های درآمد ثابت برای افرادی طراحی شده است که از نظر شخصیتی حاضر به پذیرش ریسک بالا نیستند و تمایل به کسب بازدهی معقول با حداقل ریسک ممکن را دارند. در همین راستا مدیران این صندوق‌ها بر این اساس تصمیم به انتخاب و مدیریت دارایی‌های صندوق‌های درآمدثابت می‌گیرند تا جایی که با حداکثر ریسک گریزی؛ تمایل در محقق ساختن بازدهی ادامه دار و مطمئن دارند.
وی با اشاره به مصوبه افزایش حد نصاب سرمایه‌گذاری صندوق‌های درآمد ثابت گفت: این رویکرد باعث می‌شود که در شرایط نزولی بازار سهام، که از این دارایی (سهام) در صندوق‌های خود بهره نمی‌بردند،در بازارهای بسیار مطمئن و رو به رشد تمایل به افزایش سهم دارایی سهام در صندوق‌های خود یابند. حتی در این گونه موارد نیز برای انتخاب سهام از فاکتورهای بسیار سخت گیرانه‌ای برای انتخاب سهم پیروی کنند و اصولا سهام شرکت‌های بزرگ با کمترین ریسک ممکن را مد نظر قرار دهند.
ظفری اظهار داشت: در شرایط فعلی بورس و به دلیل ریزش قابل توجه قیمت‌ها، در کنار پتانسیل‌های بالای بنیادی که برای شرکت‌ها در سال آینده پیش‌بینی می‌شود در یک نگاه کلی اتخاذ این تصمیم ریسک خاصی را به صندوق‌ها تحمیل نکند. اما به ذاته افزایش سهم یک دارایی ریسکی در این صندوق‌ها باعث دور شدن آنها از ماهیت اصلی شکل‌گیری آنها است و مدیریت سود را برای این صندوق‌ها سخت تر خواهد کرد.علاوه بر این، تصمیم‌گیری در مورد ارزندگی سهام و احتمال کسب بازدهی در حیطه اختیارات تخصصی مدیر این صندوق‌ها و با توجه به مدل مشتریان هر صندوق بوده و نباید حالت دستوری از طرف قانون‌گذار داشته باشد.
مدیر سرمایه‌گذاری صندوق افق ملت گفت: همچنین تغییر ترکیب دارایی‌ها در این صندوق‌ها می‌تواند برای مدیر صندوق مشکلاتی به همراه داشته باشد چراکه با توجه به دو منبع دردسترس این صندوق‌ها برای افزایش حدنصاب سهام، نیاز به انتقال پول از سپرده‌ها برای افزایش سقف سهام و یا از بخش فروش اوراق است که بسته به استراتژی ریسک پذیری هر صندوق می‌تواند انتخاب متفاوتی باشد.هرچند که به نظر می‌رسد معمولا انتخاب کاهش سقف اوراق اولویت مدیران صندوق‌ها بوده است تا خروج نقدینگی صندوق از سپرده‌های بانکی آن. بر این اساس نهاد قانون‌گذار در شرایطی بحرانی قرار گرفته است و سعی دارد تا بهترین تصمیمات را برای احیای مجدد بورس اتخاذ کند. اما به نظر می‌رسد در ریشه یابی وضعیت کنونی بیشتر از اینکه به اصل موضوع و نیاز حقیقی بازار پرداخته شود در حال جبران نقدینگی بازار با فشار بر نهادهای مالی در کوتاه مدت و با اثرگذاری پایین است.

مدیران صندوق‌ها به چالش می‌خورند
محمد بختیار نصرآبادی، کارشناس ارشد بازار گفت: طبق مصوبه جدید در خصوص صندوق‌های بادرآمد ثابت،‌ صندوق‌ها باید تا پایان اسفند ماه ۱۴۰۰ در هر فصل نسبت به افزایش ۳ واحد درصد در نصاب موضوع این مصوبه در مقایسه با وضعیت فعلی (تاریخ ابلاغ این مصوبه) و تا میزان حداقل نصاب مجاز سرمایه‌گذاری در سرفصل یاد شده اقدام کنند،‌ بنابراین از این جهت که برای اجرای این مصوبه زمان اختصاص داده شد بسیار اقدام مناسبی است.
وی معتقد است: صندوق درآمد ثابت تقریبا ۳۰۰ هزار میلیارد تومان منابع بازار را در اختیار دارد،‌اگر فرض کنیم همه صندوق‌ها ۳ درصد افزایش یابند می‌شود ۹ هزار میلیارد تومان منابع ایجاد شده،بدین معنی که صندوق‌ها باید تا آخر اسفند ۹ هزار میلیارد تومان خریداری کنند، اگر همه صندوق‌ها ۱۰ درصد بالاتر بیایند تقریبا رقمی حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان از بازار حمایت می‌شود که قابل توجه است.
نصرآبادی ادامه داد:‌ در یک زمانی اجبار شد صندوق‌ها اقدام به فروش سهام خود کنند و زمانی دیگر نیز اعلام کردند صندوق‌های با درآمد ثابت می‌توانند پرتفوی سهامی خود را صفر کنند، این اقدامات منجر شد تا صندوق‌های با درآمد ثابت برای اینکه ریسک خود را در خصوص بازدهی سهام بپوشانند،تمام پرتفوی خود را بفروشند خصوصا صندوق‌های بورسی که با مشتریانی مواجه بودند که به نقدشوندگی و درآمد ثابت صندوق‌هایشان اهمیت می‌دادند، اما با مصوبه فعلی این صندوق‌هاباید مجدد اقدام به خرید کنند که اتفاق خوبی برای بازار است.
 این کارشناس در خصوص نکات این مصوبه بیان داشت: از دید مدیریت صندوق‌ها،سرمایه‌گذار در اصل صندوق با درآمد ثابت خواسته است، که با صندوق مختلط و سهامی متفاوت است.حال اگر مدیران اقدام به خرید ۲۵ درصد سهامی کنند این صندوق به صندوق مختلط یا سهامی تبدیل می‌شود، در اصل مشتریان صندوق با درآمد ثابت خریده اند تا ریسک خود را پوشش دهند اما این مسئله که عددی را تعیین واجبار می‌کنیم می‌تواند مدیران صندوق‌ها را با چالش‌هایی مواجه کند. این روند در زمان مثبت بودن بازار می‌تواند چالش‌هایی در خصوص هموار سازی و کنترل سود ایجاد کند امادر زمان منفی بودن بازار پاسخگویی به سرمایه‌گذار برای مدیران صندوق‌ها دشوار خواهد بود. نصر آبادی تاکید کرد: نکته سوم چالش برای مدیران صندوق و البته مدیران سرمایه‌گذاری صندوق خواهد بود، اینکه زمانی که حتی ۵ درصد منابع صندوق با درآمد ثابت به خرید سهم تخصیص پیدا می‌کند، موضوع تمرکز مدیران سرمایه‌گذاری از انتخاب بهترین گزینه‌های درآمد ثابت به انتخاب بهترین سهام تغییر پیدا می‌کند، چرا که عملا در مقابل نوسان سهام، حتی اثر ۹۵درصد بخش درآمد ثابت قابل توجه نخواهد بود.

راه‌های جایگزین اتخاذ شود
محسن بهشتی نامدار، مدیر واحد تأمین مالی کارگزاری بانک رفاه: سال‌هاست که فعالان بازار، مدیران نهادهای مالی، خبرگان بازار سرمایه، از سازمان بورس و اوراق بهادار این پرسش را مطرح می‌کنند که چرا صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت باید در سهام شرکت‌ها سرمایه‌گذاری کنند؟ صندوق‌های با درآمد ثابت به دنبال ثبات در پرداخت نرخ بازده مشخص به سرمایه‌گذاران خود هستند، که این مهم با سرمایه‌گذاری ریسکی مانند سهام کاملا بیگانه است. در بازارهای جهانی، افرادی در صندوق‌های با درآمد ثابت سرمایه‌گذاری می‌کنند که کاملا با فضای ریسک و دارایی ریسکی بیگانه هستند، در برخی جوامع به این نوع صندوق‌ها به عنوان کمکی به سطوح پایین جامعه نگاه می‌شود. افراد عواید بازنشستگی، پس‌اندازهای خرد و بزرگ خود را با هدف دریافت‌هایی مشخص در مواعد زمانی از قبل تعیین شده در این صندوق‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند.
در بورس ایران تا سال ۱۳۹۶، صندوق‌های صرفا در اوراق بهادار با درآمد ثابت حضور داشتند که با توجه به نوع سرمایه‌گذاری ایشان، امکان ثبات پرداخت بازده در محدوده نرخی مشخص وجود داشت، اما از دوره یاد شده تاکنون و پس از الزام کلیه صندوق‌ها به خرید سهام شرکت‌ها از بازار سرمایه، ثبات نرخ بازده پرداختی به مشتریان بسیار سخت شده که فضای سرمایه‌گذاری با ریسک پایین را کاملا دچار ریسک‌های گوناگونی نموده است.
در سال ۱۳۹۹ با توجه به رشد بازار سرمایه در ابتدای سال و نیز افول آن در ادامه راه، بارها نصاب سرمایه‌گذاری در سهام شرکت‌ها توسط صندوق‌های با درآمد ثابت از طرف سازمان بورس و اوراق بهادار تغییر کرد و حتی در برهه‌ای سرمایه‌گذاری نکردن نیز مجاز شد. اکنون این نوع صندوق‌ها با توجه به اینکه منابع بسیار زیادی را از مشتریان خود دریافت داشته‌اند، به ابزاری برای کنترل بازار سهام از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار تبدیل شده‌اند.
اما صحیح ترین تصمیم در خصوص این صندوق‌ها، کمک به سرمایه‌گذاری در اقتصاد در سطح کلان است. همچنین آسان نمودن تأمین مالی از بازار سرمایه برای پیشبرد طرح‌های توسعه شرکت‌ها از طریق انتشار اوراق بهادار با درآمد ثابت در قالب صکوک و عقود اسلامی از جمله اهداف است، تا مدیران صندوق‌ها با توجه به نرخ بازده اوراق صکوک و تأمین مالی صورت گرفته و نیز توجه به سوابق نکول یا انجام تعهد مدیران شرکت‌های سرمایه‌پذیر و با توجه به صرفه و صلاح مشتریان خود در پیشبرد امر سرمایه‌گذاری در اقتصاد سهیم شده و به کنترل تورم کمک کنند. در مجموع الزام صندوق‌های با درآمد ثابت به خرید سهام همواره اشتباه بوده و باید راه‌های جایگزین برای کنترل بازار سهام اتخاذ شود.

فاطمه مشایخی
منبع: هفته نامه اطلاعات بورس شماره ۳۹۳

کد خبر 430315

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 10 =