احتمال توقف فعالیت شرکت‌های دارویی

به گزارش صدای بورس، به عنوان نمونه بازدهی صنعت دارو در سال ۱۳۹۸ معادل ۴۲۴ درصد بود که در مقابل آن بازار سرمایه در این سال معادل ۱۸۶ درصد بازدهی را محقق ساخت. البته در این روند، تأمین مسائل ارزی، زمانبری بالای وصول مطالبات، تأمین نقدینگی مورد نیاز و غیره بخشی از مشکلات برجسته صنعت دارو به شمار می‌آید. برای شفاف شدن برخی مسائل مذکور، فرصتی فراهم شد تا در گفت وگویی نظرات اکبر برندگی، مدیرعامل
گروه دارویی برکت را جویا شویم. 

 چالش‌ها و ضرورت‌های کنونی صنعت دارو چیست؟
 اقتصاد ایران در حال حاضر به دلیل آشفتگی بازار ارز وضعیت نابسامانی دارد. این امر در خصوص صنعت دارو و شرکت‌های فعال این صنعت در بازار سرمایه نیز صادق است. عمده ارز مورد نیاز شرکت‌های دارویی برای تأمین مواد اولیه (API) با ارز مرجع تخصیص داده می‌شود؛ لذا قیمت‌گذاری نیز بر اساس همین نرخ صورت می‌پذیرد. لیکن سایر نهاده‌های صنعت دارو از جمله مواد جانبی و ملزومات بسته‌بندی به قیمت ارز آزاد خریداری می‌شود. به نظر می‌رسد برای توسعه، بهبود و سرمایه‌گذاری جدید در صنعت دارو باید اصلاح قیمت‌ها همسو با شرایط اقتصاد کشور مدنظر قرار گیرد. پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، صنعت دارو از صنایع استراتژیک و مورد توجه در نظام جمهوری اسلامی ایران بود که با توسعه مناسب در طی این سال‌ها موجب تأمین نیازهای دارویی کشور با قیمت و کیفیت مناسب و کاهش وابستگی صنعت دارو به سایر کشورها شده است. عمده شرکت‌های فعال در این صنعت سودآور و دارای مزیت رقابتی هستند. از جمله نقاط قابل بهبود در این صنعت می‌توان به اصلاح قیمت‌گذاری دولتی، نیاز به اصلاح GMP خطوط تولیدی شرکت‌ها مطابق با استانداردهای جهانی، دوره وصول مطالبات بالا، مشکلات نقدینگی، تخصیص ارز و محدودیت‌های صادراتی اشاره داشت.

 تأمین نیازهای ارزی این صنعت به چه صورت بوده و آیا تمام مجموعه‌ها مشمول دریافت ارز ۴۲۰۰ شده اند؟ 
مواد اولیه مورد نیاز برای تولید محصولات در شرکت‌های دارویی به سه گروه کالایی ۱، ۲ و ۳ طبقه بندی می‌شوند. کالاهای گروه ۱ که سهم اندکی از مواد موثره مورد نیاز شرکت‌ها را تشکیل می‌دهند، ارز مرجع می‌گیرند. به سایر گروه‌ها، ارز نیمایی و آزاد تعلق می‌گیرد. انتظار می‌رود در آینده نزدیک با توجه به مشکلات عدیده بانک مرکزی در تأمین و تخصیص ارز مرجع به گروه ۱ در صنعت دارو، آزادسازی نرخ ارز همچون سایر صنایع در صنعت دارو نیز اتفاق بیفتد. البته در ادامه این تصمیم لازم است حمایت از اقشار آسیب پذیر جامعه با انتقال بودجه تخصیصی صنعت به بیمه‌ها صورت پذیرد.
 شرکت‌های دارویی در خصوص تأمین ارز با چه مشکلاتی روبه‌رو هستند؟
زمانبری بالای وصول مطالبات در صنعت دارو به خصوص طی یکی دو سال اخیر که با تشدید تحریم‌های ناجوانمردانه، افزایش نیز یافته، منجر به مشکلات عدیده‌ای در تأمین نقدینگی مورد نیاز برای شرکت‌های صنعت دارو شده است. با این حال شرکت‌ها از طرق مختلف چون بالا بردن حجم تسهیلات و اخذ اوراق از شرکت‌های پخش و غیره، نقدینگی لازم جهت خرید ارز را تأمین می‌کنند. اگرچه فرآیند تخصیص ارز توسط بانک مرکزی به دلیل مشکلات موجود در کشور ناشی از شرایط تحریمی بسیار کند و بعضاً با تأخیرهای طولانی انجام می‌پذیرد، اما تعامل شرکت‌ها با وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو و بانک مرکزی بسیار مناسب است و مسئولان در این مجموعه‌ها ضمن آگاهی از مشکلات موجود در صنعت، تمام تلاش خود را برای تأمین ارز مورد نیاز صنعت دارو و جلوگیری از کمبود دارو در کشور انجام می‌دهند. 

 صنعت دارو برای فعالیت پویای خود در شرایط کنونی به چه قیمت ارزی نیاز دارد؟
همان طور که بیان شد، انتظار می‌رود آزادسازی نرخ ارز در صنعت دارو در آینده نزدیک اتفاق بیفتد و قیمت‌گذاری محصولات دارویی شرکت‌ها متناسب با آن افزایش یابد.. در غیر این‌صورت با ادامه روند فعلی و تأخیرهای موجود در تخصیص ارز به دلیل کمبود منابع ارزی کشور، شرکت‌ها قادر نخواهند بود مواد اولیه مورد نیاز خود را تأمین کنند، بنابراین توقف فعالیت شرکت‌های دارویی بسیار محتمل خواهد بود.

 با توجه به رکود چند وقت اخیر بازارسرمایه، بازدهی صنعت دارو در این مدت چطور بود؟
بازدهی صنعت دارو در سال ۱۳۹۸ معادل ۴۲۴ درصد بود که در مقابل آن بازار سرمایه در این سال معادل ۱۸۶ درصد بازدهی داشت. در سال جاری و در ادامه افت کلی بازار سرمایه، شرکت‌های صنعت دارو نیز دچار اصلاح قیمت‌ها شدند؛ لذا بازدهی صنعت دارو در شش ماهه نخست سال جاری معادل ۶۰ بود. این درحالی است که بازدهی شاخص کل بورس در این مدت معادل ۲۱۱ درصد شد. 

 ا گر شاهد رشد یا ریزش سهام شرکت‌های دارویی بوده ایم، چه دلایلی داشت؟ 
بخشی از اصلاح قیمت شرکت‌های دارویی به دلیل افزایش قیمت سهم شرکت‌های بورسی صنعت دارو در نتیجه هیجانات حاکم بر بازار سرمایه طی یک‌سال گذشته بود. دلایلی همچون گزارشات عملکردی مطلوب شرکت‌های صنعت دارو در یک‌سال گذشته و خصوصاً سال ۱۳۹۸، همچنین زمزمه آزادسازی نرخ ارز در این صنعت و متعاقب آن اعمال افزایش نرخ بر روی محصولات دارویی که منجر به افزایش فروش و سودآوری شرکت‌ها شد اقبال فعالان بازار سرمایه را به این صنعت، رونق داد. البته ریزش‌های اخیر اتفاق افتاده در صنعت دارو همگام با روند کلی اصلاح و ریزش شاخص بود و منجر به تعدیل مناسب قیمت سهام اکثر شرکت‌های این صنعت شد.

 خبرهایی منتشر شده که قرار است ارز ۴۲۰۰ صنعت دارویی حذف شود، آثار مثبت و یا منفی این تصمیم چیست؟ 
تخصیص ارز مرجع به صنعت دارو در سالیان اخیر در راستای سیاست حمایت از مصرف کنندگان اجرا شده است. طی چند سال اخیر به دلیل تفاوت فاحش بین نرخ ارز مرجع و ارز آزاد، قیمت داروهای تولیدی ساخت داخل با توجه به تخصیص ارز مرجع، بهای تمام شده پایین و سوبسیدهای پرداختی به شرکت‌های دارویی در قیاس با نمونه‌های مشابه خارجی آن‌ها، بسیار رقابتی بود. لذا این اتفاقات مسیر قاچاق دارو به خارج از کشور را هموار ساخت. البته باوجود آزادسازی ارز برای تأمین برخی مواد و اقلام مورد نیاز برای تولید محصولات دارویی توسط وزارت بهداشت، همچنان قیمت‌گذاری متناسب با این افزایش هزینه‌ها برای محصولات شرکت‌ها اعمال نمی‌شود، این موضوع موجب تحمیل فشارهای ناشی از کمبود نقدینگی و حرکت شرکت‌های صنعت به سمت اخذ تسهیلات و پذیرش بار هزینه‌های مالی ناشی از آن شده است. از طرف دیگر با آزادسازی نرخ ارز می‌توان از قاچاق داروی ایرانی به کشورهای منطقه ممانعت داشت. این امر با مدیریت صحیح دولت و جلوگیری از ایجاد فشار بر روی مصرف کننده، نتایج بسیار خوبی برای شرکت‌های دارویی و همچنین صنعت حیاتی داروی کشور به همراه خواهد داشت.

 اعمال این تصمیم در شرایط فعلی چه تبعاتی خواهد داشت؟ 
افزایش نرخ محصولات دارویی که لاجرم به دنبال آزادسازی نرخ ارز در صنعت دارو اتفاق خواهد افتاد، منجر به بالا رفتن نسبی هزینه‌های بیماران و مصرف کنندگان دارو در کشور می‌شود البته مدیریت صحیح دولت از طرق مختلف چون اعمال سهم بیمه بیشتر بر روی داروها در کاهش این فشارها حتماً تأثیرگذار خواهد بود.

 وضعیت شرکت‌های دارویی تا پایان سال را چگونه پیش‌بینی می‌کنید؟ 
مشکلات نقدینگی، تخصیص ارز، نقل و انتقال بانکی، کاهش تعداد منابع خرید مواد اولیه از خارج در صورت ادامه و یا تشدید تحریم‌ها، افزایش دوره وصول مطالبات شرکت‌ها به دلیل کمبود نقدینگی در دولت، عدم اقبال شرکت‌های دارویی به اصلاح خطوط دارویی و اخذ مجوزهای GMP از مراجع بین المللی، توقف صادرات دارو به دلیل عدم اعطای مجوز از طرف دولت و غیره از مسائلی پیش رو خواهد بود. 

  تأمین نیاز داخل و صادرات محصولات دارویی در هلدینگ برکت چگونه است؟
هم اکنون مجموعه برکت همچون سال‌های گذشته توان بالقوه بسیار مطلوبی برای صادرات محصولات خود در کشورهای منطقه و خارج از منطقه دارد. اضافه نمودن چند کشور هدف صادراتی در این مجموعه گواه این ادعاست. اما در یک‌سال گذشته و به دلیل عدم صدور مجوز صادرات علیرغم ثبت محصولات در کشورهای هدف، انتظار ما برای صادرات تحقق نیافت. بر این اساس در نیمه دوم سال جاری تمهیداتی در این خصوص اندیشیده شده است.

 مباحث سوددهی، بازدهی و غیره در هلدینگ برکت چه وضعیتی دارد؟
رشد فروش و سودآوری شرکت‌های گروه برکت در بازه شش ماهه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته در رتبه اول صنعت دارو در مقایسه با سایر گروه‌های بورسی دارویی قرار گرفته است. همچنین دپوی مناسب مواد اولیه در انبار شرکت‌ها برای تولید دارو به مدت متوسط ۷ ماه آینده در شرکت‌های دارویی مجموعه انجام پذیرفت. همکاران ما در شرکت‌ها به صورت مستمر پیگیر تخصیص ارز برای خرید بیشتر مواد اولیه مورد نیازشان هستند. وضعیت بازدهی شرکت‌های زیر مجموعه در شش ماهه نخست سال جاری مطلوب بود. بر این اساس سعی داریم بر اساس دستورات ابلاغی سازمان بورس، علیرغم ریزش‌های اخیر قیمت سهام شرکت‌ها با بازارگردانی مناسب آن‌ها رونق را به سهم‌های مجموعه برگردانیم. به نظر می‌آید در شش ماهه دوم سال جاری با خبرهای خوب و امیدوارکننده بیشتری توفیق خدمت بیشتر به هموطنان و سهامداران مجموعه را داشته باشیم. 

منبع: هفته نامه اطلاعات بورس شماره ۳۷۷