آیا خصوصی‌سازی گرانفروشی کرد

دولت با یک حرکت حساب شده به خوبی توانست از خون تازه‌ای که در رگ‌های بازار سرمایه به واسطه جذب نقدینگی‌های سرگردان ایجاد شد،برای جبران کسری بودجه‌اش و تأمین مالی بهره ببرد.

به گزارش صدای بورس،  البته این موضوع امری طبیعی است و همواره در همه جای دنیا دولت‌ها به فکر تأمین مالی خود از بازار سرمایه هستند.تا این جای کار کسی نمی‌تواند به دولت خرده بگیرد و او را از این کار منع کند اما موضوع از آن جایی بغرنج می‌شود که متوجه می‌شویم دولت در شرایط رونق بازار فرصت را مناسب دیده و با یک تیر چندین نشان به نفع خود زد، اما به محض اینکه اوضاع بازار سرمایه را بر وفق مراد ندید کم کم از ارتزاق از این بازار دست کشید و بازار سرمایه را که درست تا همین چند ماه پیش مورد تشویق‌ و حمایت‌ قرار داده بود، رها ساخت. 

توقف وخروج
 البته با ریزش شاخص که از اواسط مرداد ماه شروع شد و تقریبا دو ماه است که ادامه دارد؛ دیگر نه خبری از هندوانه‌هایی بود که دولت زیر بغل بازار سرمایه می‌گذاشت و نه حتی صحبتی از واگذاری‌های دولتی که توقف آن به خودی خود در ریزش شاخص نقش قابل تاملی داشت. شنیده می‌شود تمامی این مسائل شائبه‌ای را در بازار سرمایه ایجاد کرده که دولت تا جایی که می‌توانست از بازار سرمایه ارتزاق کرد و پس از آن که شرایط این بازار را باب میلش ندید از این بازار خروج کرد. 

انتقاد و عدم پاسخگویی
برخی از کارشناسان معتقدند رفتار دولت در ادامه ندادن به روند واگذاری‌ها حرکت درستی بوده چرا که بازار کشش چنین عرضه‌هایی را در شرایط ریزشی نداشته است، اما برخلاف این عقیده برخی نیز معتقدند اگر چنین رفتاری از سمت یک سرمایه‌گذار عادی انجام می‌شد هیچ ایرادی به آن وارد نبود منتها رفتار متفاوت دولت که در زمان رونق با تشویق، تبلیغات و واگذاری‌هایی که در پیش گرفته بود نقدینگی مردم را به سمت بازار سرمایه کشاند و پس از آن در زمان ریزش شاخص خیلی در برابر سهم‌های که در این مدت واگذار کرد پاسخگو نبود، انتقادهایی را در پی دارد.

افت قیمتی سهام واگذاری 
بررسی‌ آمار سازمان خصوصی سازی نشان می‌دهد که تعداد کل واگذاری‌های سازمان خصوصی‌سازی در شش ماهه نخست سال جاری (که در مقایسه با کل سال۹۸ بیش از ۲ برابر افزایش داشت ) ۲۵ واگذاری بوده است. البته مقایسه قیمت سهم شرکت‌ها در زمان واگذاری توسط این سازمان با قیمت این سهم‌ها(تا لحظه تنظیم این گزارش) نشان می‌دهد در حالی که در روزهای اخیر بازار از حالت ریزش شدید خود فاصله گرفته و سهم‌ها به سمت مثبت شدن رفته‌اند با این حال نیز قیمت سهم‌های واگذار شده نسبت به زمان فروش سهم توسط دولت، کاهش قابل توجهی داشته است. از میان ۲۵ واگذاری صورت گرفته در سال جاری تنها قیمت سهم ۷ واگذاری در شرایط فعلی نسبت به زمان واگذاری افزایش داشته است که از این شرکت‌ها می‌توان به بانک تجارت، بانک صادرات، بیمه اتکایی امین، پالایش نفت بندرعباس و پالایش نفت تبریز اشاره داشت که به ترتیب در پرتفوی ETFهای دولتی با نام‌های «دارایکم» و «پالایشی یکم» قرار دارند.  البته نوع ۱۵ واگذاری صورت گرفته در سال جاری تدریجی است و به جز شرکت تولید تجهیزات سنگین(هپکو) که یک واگذاری آن بابت رد دیون به تأمین اجتماعی بود مابقی جزو صندوق‌های ETFدولتی هستند.تقریبا ۶۰درصد از تعداد شرکت‌های واگذار شده در حال حاضر افت قیمتی را نسبت به زمان واگذاری نشان می‌دهند و مابقی شرکت‌ها نیز که افزایش قیمت داشته‌اند اغلب سهم‌هایی هستند که به صورت صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله واگذار شده‌اند. 

رونق عرضه‌های جدید
ایمان مقدسیان، کارشناس بازار سرمایه در گفت‌وگویی، برخی مسائل پیرامون عملکرد سازمان خصوصی در واگذاری‌های صورت گرفته را مطرح کرد.

 روند عرضه‌های سازمان خصوصی‌سازی را چطور ارزیابی می‌کنید؟
سازمان خصوصی‌سازی برای عرضه‌های خود باید سازوکاری مشخص داشته باشد.در واقع این سازوکار می‌تواند به نوعی در پیوند با بازارگردانی بوده که به تازگی برای سهم‌های مختلف درنظر گرفته شده است. 

 سازمان خصوصی‌سازی چطور می‌تواند با واگذاری‌های خود بازارگردانی نیز انجام دهد؟
لازم است که برای سازمان خصوصی‌سازی ، قاعده و دستورالعملی تعریف شود که تنها انجام عرضه‌هایش در زمان‌های مثبت بازار نباشد. همچنین سازمان خصوصی‌سازی باید درصدی از در آمد عرضه‌هایی که انجام می‌دهد را طبق قاعده‌ای که برای این امر مشخص می‌کند به صندوق تثبیت بازگرداند تا صندوق تثبیت نیز بتواند مقادیری که سازمان خصوصی‌سازی در درصدهای مثبت به فروش رسانده به طور مثال۱۰ تا ۲۰ درصد آن را برای روزهای منفی به عنوان منابعی در نظر بگیرد که از همان سهم‌هایی که این سازمان به فروش رسانده است بتواند حمایت قیمتی به عمل آورد. این موضوع علاوه بر اینکه می‌تواند به تعادل بازار کمک کند، به نفع طرفین بازار است و نقدشوندگی را هم در بازارهای صعودی و هم در بازارهای نزولی حفظ خواهد کرد.این سیاست که سازمان خصوصی‌سازی تنها در بازارهای صعودی عرضه‌های را انجام می‌دهد و بعد از آن بازار سرمایه را رها کند، این مسئله می‌تواند نقاط منفی را به همراه داشته باشد که تاثیرات منفی این موضوع را به وضوح در دو سه ماه اخیر مشاهده کردیم.

 اغلب شاهدیم قیمت سهام عرضه شده افت کرده، علت چیست؟
بعضی از سهم‌هایی که سازمان خصوصی‌سازی در قیمت‌های بالا عرضه کرده بود در شرایط حال حاضر خریداری ندارد. اگرچه در فاصله‌ زمانی تیر و مرداد که بازار رونق داشت و عرضه‌ها انجام شد ، اما در شرایط کنونی که نقدشوندگی بازار با چالش‌هایی مواجه شده، باید عرضه‌های جدید خصوصی سازی صورت می‌گرفت. همچنین در این روند برخی از سهم‌ها که توسط سازمان خصوصی سازی عرضه شد می‌توانست در زمان‌های مناسب‌تری عرضه شود تا قیمت سهم‌ها تا حدی بالا نرود که پس از آن با افت مواجه شود. به همین دلیل باید به ازای فروش‌های سازمان خصوصی‌سازی بخشی از مبالغ فروش به بازار برگردد و چنین نباشد که تمام مبالغ از بازار خارج شود.

راهکارهایی برای عرضه مطلوب
دولت با فروش صندوق‌های دولتی خود علاوه بر اینکه مالکیت سهام‌های خود را به طور غیرمستقیم همچنان در دست دارد، می‌تواند مقدار زیادی از کسری بودجه دولت را جبران کند به همین دلیل مثبت بودن بازار در زمان عرضه صندوق‌ها برای دولت منفعت بیشتری می‌تواند داشته باشد.دولت هم مانند سایر شرکت‌هایی که قصد دارند سهامشان را برای بار اول در بازار سهام عرضه کنند، به دنبال این است که بتواند سهام شرکت خود را در بهترین شرایط ممکن از نظر قیمتی و اینکه مورد استقبال بیشتری قرار بگیرد ، به فروش برساند.پس طبیعی است که عرضه‌هایش را در بازار مثبت انجام ‌دهد تا مورد استقبال مردم بیشتری قرار گرفته و تعداد شرکت کننده‌های آن نیز بیشتر شود.
 نمی‌توان از دولت که از این کار به دنبال منفعتی برای خود است انتظار این را داشته باشیم که در بازار منفی و با قیمت کمتری اقدام به عرضه کند.با وجود تمامی این مسائل تنها موضوع قابل بحث در مورد عرضه‌های دولتی این است که باید ارزش‌گذاری سهام به شکل صحیحی صورت بگیرد. در واقع تنها به این دلیل که بازار مثبت است دولت نباید با ارزش‌گذاری ناصحیح سهم را با قیمت خیلی بالا به مردم عرضه کند. 
موضوع دیگر در بهبود عملکرد دولت این است که می‌تواند به نوعی بهتر عمل کرده و از مدیریت این شرکت‌ها تا حدودی خارج شود. به طور مثال دولت برای عرضه صندوق‌های پالایشگاهی و دارایکم مدیریتش را به شکل غیرمستقیم در این سهم‌ها حفظ کرده است. اگرچه دولت سهامش را در این شرکت‌ها عرضه می‌کند ولی کنترل مدیریتی، حفظ صندلی هیأت مدیره و حق رای را همچنان در دست خود دارد.از طرف دیگر نقدینگی که می‌تواند با فروش آن صندوق‌ها به دست آورد حجم خیلی بالایی است به همین دلیل اگر دولت بتواند با ترفندهایی نظیر اینکه بازار سهام را برای مردم قابل اطمینان‌تر کند، تعداد شرکت‌کننده‌ها را بالاتر ببرد و سهم‌هایی با جذابیت بیشتری را در صندوق‌هایش قرار دهد راهکارهای مناسبی برای عرضه‌های خود ایجاد می‌کند. 

درایت بیشتر برای تعمیق بازار
امین رنجبر، مدیرعامل سبدگردان آبان گفت: با توجه به شرایط بازار در دو ماه گذشته و اصلاح عمیق بازار طی این مدت، عمده نهادهای تصمیم‌گیر در حوزه بازار سرمایه درصدد ایجاد سازوکارهای حمایتی در راستای کاهش شتاب نزول بازار بوده‌اند.همچنین آنچه طی هفته‌های گذشته بیش از پیش اهمیت پیدا کرد ، حفظ اعتماد سرمایه‌گذاران تازه وارد و ایجاد زمینه‌هایی برای جلوگیری از خروج نقدینگی از بازار بوده است.
رنجبر افزود: طبیعتا در چنین شرایطی سیاست‌ها معطوف به خرید سهام به منظور افزایش سطح نقدشوندگی بازار شده و هر اقدامی که به سمت عرضه سهام در بازار قدرت دهد می‌تواند تلاش‌های صورت گرفته را تحت‌الشعاع قرار دهد. البته از روند معاملات پیداست بازار همچنان در حال تلاش برای حفظ تعادل بوده و با قاطعیت نمی‌توان در خصوص تغییر روند بازار از نزولی به صعودی اظهار نظر کرد، به همین دلیل اقدام دولت و خصوصی سازی مبنی بر توقف عرضه‌هایش در شرایط فعلی دور از انتظار نیست. رنجبر تصریح کرد: باید به محض رویت نشانه‌های قوی مبنی بر ایجاد روند صعودی در بازار، این بار دولت با درایت بیشتر به عرضه سهام شرکت‌های جدید به تعمیق بازار کمک کند تا از ایجاد حباب‌های احتمالی نیز جلوگیری به عمل آید.

منبع: هفته نامه اطلاعات بورس شماره ۳۷۲

کد خبر 419284

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 6 =