صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله در سالهای اخیر به یکی از مهمترین ابزارها برای سرمایهگذاری در بازارهای مالی تبدیل شدهاند و رشد مناسبی نیز از نظر تعداد و ارزش داراییهای تحت مدیریت در بورسهای دنیا داشتهاند.
عمده مشکلات بر سر راه توسعه ETFها را میتوان به مواردی چون اختلاف زیاد بین خالص ارزش دارایی و قیمت پایانی، شاخصی نبودن صندوقهای قابلمعامله، تهاتری(غیرنقدی) نبودن صدور و ابطال صندوقهای قابل معامله، بالا بودن دامنه مظنه خرید و فروش بازارگردان و انحصاری بودن بازارگردانی دراین صندوقها موانع توسعه ETFها در مقایسه با معیارهای جهانی اشاره کرد. باید گفت اکثر صندوقهای قابل معامله در بورسهای توسعهیافته دنیا، بهصورت شاخصی فعالیت میکنند و صندوقهای با مدیریت فعال سهم کوچکی از بازار صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله را در اختیار دارند. در مقابل در بازارسرمایه ایران بیشتر صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله غیرشاخصی و با مدیریت فعال هستند. منظور از مدیریت فعال این است که مدیریت این صندوقها طبق روند و شرایط پرتفوی صندوقها، بهطور مکرر پرتفو را تغییر میدهند. براین اساس برخی مزایای این صندوقها مد نظر قرار میگیرد.
- صرفهجویی هزینهای به دلیل قابل معامله بودن واحدهای آن در بورس: تمام هزینههای مربوط به ثبت و شناسایی هویت خریدار یا فروشنده، دریافت و بررسی مستندات، پاسخ به درخواستهای خرید و فروش و سایر هزینهها، بر عهده کارگزار است و مدیر صندوق در این زمینه هزینه کمتری متحمل میشود.
- سهولت دسترسی : به دلیل اینکه صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله مانند سهام معامله میشوند، فرآیند سرمایهگذاری در آنها نیز نظاممند است که این امر موجب افزایش نقدشوندگی و امکان معامله واحدهای سرمایهگذاری در بازارهایی میشود که در آنها همه سرمایهگذاران میتوانند صرف نظر از میزان سرمایه یا افق زمانی سرمایهگذاری، بهطور شفاف و با حمایتهای قانونی نهادهای حاکمیتی با یکدیگر داد و ستد کنند.
- شفافیت: بیشتر مدیران صندوق، اطلاعات اصلی پرتفوی خود را روزانه از طریق وبسایت صندوق نمایش میدهند.
- کارایی مالیاتی: گردش کمتر پرتفوی به دلیل مدیریت دارایی غیرفعال و دوم امکان بازخرید (ابطال) غیرنقدی (تهاتری) که شناسایی سود یا زیان سرمایهای را در مقایسه با صندوقهای سرمایهگذاری پایین نگه میدارد.
- از تمام دفاتر کارگزاریها و سامانه آنلاین معاملات قابل معامله است.
- ارزش خالص داراییها آن به لحظه محاسبه و به اطلاع سرمایهگذاران میرسد.
- سرمایهگذاری در ETF و خروج از آن بسیار آسان است.
البته در این روند معایبی هم وجود دارد.
در بعضی از کشورها به دلیل اثرگذاری تعداد محدودی از شرکتهای بزرگ در محاسبه شاخص، سرمایهگذاران با خرید صندوقهای قابل معامله از فرصتهای بالقوه ناشی از رشد شرکتهای متوسط و کوچک محروم میشوند. قیمت واحدهای صندوقهای سرمایهگذاری قابل معامله بر اساس عرضه و تقاضا تعیین میشوند که اگر این قیمت اختلاف قابلتوجهی با خالص ارزش داراییهای صندوق داشته باشد میتواند ریسک خرید گران و فروش ارزان را برای سرمایهگذاران ایجاد کند.
همچنین قیمتگذاری پیوسته صندوقهای سرمایهگذاری برای سرمایهگذاران با افق زمانی سرمایهگذاری بلندمدت مزیت محسوب نمیشود و به این ترتیب صندوقهای قابلمعاملهای که حجم معاملات آنها کم است، از مزیت نقدشوندگی بالا برخوردار نیستند. تفاوت میان خالص ارزش داراییها (NAV) و قیمت بازاری هر واحد سرمایهگذاری ریسک مهمی است که میتواند سرمایهگذاران را تهدید کند. این امر با توجه به عدم صدور و ابطال تهاتری و شاخصی نبودن بیشتر صندوقهای سرمایهگذاری قابل معاملهگریبان سرمایهگذاران بازارسرمایه ایران را گرفته است.
- فریبا پویانفر-کارشناس مدیریت دارایی تأمینسرمایه امین
- شماره ۳۰۹ هفته نامه اطلاعات بورس-صفحه ۱۵
نظر شما