نتایج اولین ارزیابی رسمی و کارشناسی اقتصاد مقاومتی نشان میدهد میانگین نمره اقتصاد مقاومتی 10 دستگاه منتخب برابر 18.3 است.
شبکه تحلیلگران اقتصاد مقاومتی به منظور رصد و پایش اقتصاد مقاومتی در کشور و در ادامه برگزاری سه همایش اقتصاد مقاومتی، «چهارمین همایش سالانه اقتصاد مقاومتی» را با موضوع «تقویت تولید داخلی و ایجاد اشتغال پایدار» با همکاری کمیته اقتصاد مقاومتی مجلس شورای اسلامی برگزار کرد . این همایش سالانه ،معتبرترین رویداد اقتصاد مقاومتی در سطح کشور بوده که در آن پایش مهمترین مسائل مرتبط با اقتصاد مقاومتی انجام میشود.
براین اساس، همایش سال جاری نیز ۲۹ بهمن ماه مصادف با سالروز ابلاغ سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی (روز اقتصاد مقاومتی) برگزاری شد .
عرضه اولین کتابچه استراتژیک در اقتصاد مقاومتی
در این همایش کتابچه «مسیر فرمانده اقتصاد ایران» عرضه شد. در این کتابچه که اولین محصول مکتوب در بررسی اقتصاد مقاومتی و اقدامات اجرایی آن در کشور است، ضمن نقد و بررسی اقدامات ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی، ارزیابی اقدامات ۱۰ دستگاه منتخب در چارچوب ۹۵ اقدام جهشی و اولویت دار، فرامین اقتصاد مقاومتی ، صورت گرفت .
همچنین در این کتابچه «چارچوب ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی» در تعریف پروژهها، مورد بررسی قرار گرفته تا مشخص شود اقدامات تعریف شده برای دستگاهها، تا چه میزان در راستای الگوی اقتصاد مقاومتی است.
البته در فصل اول کتابچه، به بررسی تاریخچه طرح گفتمان اقتصاد مقاومتی در کشور و مهمترین اقدامات انجام شده در این راستا طی ۷ سال اخیر پرداخته شده است.
همچنین اصول، سیاستهای ابلاغی و اقدامات پیشنهاد شده توسط رهبر انقلاب برای تحقق اقتصاد مقاومتی مطرح شده و این مباحث در چارچوبی تحت عنوان «دکترین اقتصاد مقاومتی» ارائه شده است.
در فصل دوم کتاب مذکور، اقدامات ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی طی ۲ سال اخیر مورد رصد و پایش قرار گرفته است. در این فصل ضمن بررسی ۳ ماموریت اصلی ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی به عنوان «فرمانده» اقتصاد ایران، اقدامات انجام شده توسط این ستاد از آغاز فعالیت تاکنون بررسی شده و نحوه نظارت و ارزیابی و گزارشهای عملکرد ارائه شده مورد بازبینی قرار گرفته است.
همچنین ۳ مورد از مهمترین اقدمات ستاد نظیر بستههای حمایت از توسعه صادرات غیرنفتی، مصوبات اشتغال و بسته رونق تولید و اشتغال ارزیابی شده است.در فصل سوم هم به عنوان مهمترین بخش از کتابچه، ۱۰ دستگاه اصلی کشور که نقش اثرگذار و قابل توجهی در تحقق اقتصاد مقاومتی دارند، به عنوان منتخب تعیین شده و پروژههای مصوب آنها در ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی مورد ارزیابی قرار گرفته است.
اقدامات جهشی و اولویت دار
بر پایه این گزارش درارزیابی مذکور ، برای هر یک از ۱۰ دستگاه منتخب، بر اساس چالشهای حوزه کاری در تحقق اقتصاد مقاومتی ، سیاستهای کلی و اقدامات پیشنهادی رهبرمعظم انقلاب در این زمینه، اقداماتی تحت عنوان «اقدامات جهشی و اولویت دار» برآمده از بررسیهای کارشناسی و کسب نظر از صاحب نظران، به همراه بیان استدلال در خصوص اهمیت و ارتباط آن با اقتصاد مقاومتی، ارائه شده است .
البته این رویکرد، بر اساس فرموده رهبر انقلاب در شهریورماه سال ۱۳۹۵ اتخاذ شده است؛ ایشان در این زمینه فرمودند:«در اقتصاد مقاومتی آن چیزی که مورد انتظار است، یک کار جهشی است. ببینید، دستگاه و دولت، خب یک کارهای متعارفی دارد، کارهای معمولیای دارد در زمینههای اقتصاد در همه بخشهای مختلف این وزارتخانههای چندینگانه اقتصادی که دارد انجام میگیرد؛ این کارها که خب باید انجام بگیرد؛ [امّا] از جمله چیزهایی که در اقتصاد مقاومتی مورد نظر است، یک کار فوقالعاده است، یک کار جهشی است.»همچنین نتایج فصل سوم کتابچه حکایت از آن دارد که پروژههای مصوب هر یک از دستگاهها در ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی، تا چه میزان در جهت اقتصاد مقاومتی قرار دارد و جزو «اقدامات جهشی و اولویت دار» محسوب میشود. بر این اساس به هر یک از دستگاهها، یک نمره اختصاص داده شده است؛ هرچه این نمره به ۱۰۰ نزدیکتر بوده ، تطابق بیشتر پروژههای دستگاه با اقتصاد مقاومتی و توجه بیشتر به اولویتها در حوزه کاری دستگاه را نشان میدهد.
چگونگی ارزیابی 10 دستگاه منتخب
اگرچه در این کتابچه برای اولین بار در کشور، پروژههای مصوب ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی از منظر اولویت دار بودن و جهشی بودن مورد بررسی قرار گرفته ، اما به منظور ارزیابی پروژههای مصوب هر دستگاه در الگوی اقتصاد مقاومتی، 10 دستگاه به عنوان نمونه انتخاب شده است که 75 درصد از پروژههای مصوب ستاد را دارا هستند و در مجموع، 149 پروژه غیرتکراری دارند.
هرچند تمامی دستگاهها و قوای نظام باید در تحقق اقتصاد مقاومتی نقش آفرینی کنند، اما پر واضح است که بعضی دستگاهها، نقش مهم تر و ویژه تری در این زمینه دارند. همچنین که این انتظار نیز وجود داشته است که پروژههای دستگاههای منتخب، از میان مهمترین و اولویت دارترین اقدامات انتخاب شده باشد.
سپس در این چارچوب، پروژههای مصوب هر دستگاه سنجیده شده و در سه دسته «اقدامات جهشی و اولویت دار»، «اقدامات جاری و معمولی» و «اقدامات مبهم و کلی» قرار گرفته است.در واقع برای تحقق اقتصاد مقاومتی، ضروری است برای هر دستگاه به جای تعیین اقداماتی که طبق فرموده رهبر انقلاب «اقدامات جاری و معمولی» محسوب میشود و باید در شرایط عادی انجام شود، «اقدامات جهشی و اولویت دار» به عنوان پروژه تعریف شده باشد تا در مقاوم سازی اقتصاد تسریع شود . البته انجام «اقدامات جاری و معمولی» نیز قطعا مهم بوده و به زمینه سازی برای انجام «اقدامات جهشی و اولویت دار» اقتصاد مقاومتی میانجامد و در عمده موارد باید هم انجام شود، اما برای ارزیابی حرکت دستگاهها و ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی در مسیر تحقق اقتصاد مقاومتی، «اقدامات جهشی و اولویت دار» حائز اهمیت و لازمه بررسی است.
تدابیری قابل تامل و هوشمندانه
در این زمینه رهبر انقلاب در شهریورماه سال 1394 فرمودند:
«بعضی از کارهایی که گزارش شده، مربوط به بندهای اقتصاد مقاومتی نیست، اگرچه حالا ارتباط داده شده امّا کارهای جاری دستگاهها است؛ بالاخره دستگاهها یک کارهای جاری دارند و اینها را به شما گزارش کردند که این کارها را ما کردیم؛ اینها آمده جزو کارنامه دستگاهها در زمینه اقتصاد مقاومتی؛ درحالیکه این نیست. بعضی از کارها هم ارتباطی اصلاً به بندهای اقتصاد مقاومتی ندارد؛ این مقدار کافی نیست.» آیت الله خامنه ای همچنین در شهریورماه سال 1395 اظهار داشتند: «در اقتصاد مقاومتی آن چیزی که مورد انتظار است، یک کار جهشی است.
ببینید، دستگاه و دولت، خب یک کارهای متعارفی دارد، کارهای معمولیای دارد در زمینههای اقتصاد در همه بخشهای مختلف این وزارتخانههای چندینگانه اقتصادی که دارد انجام میگیرد؛ این کارها که خب باید انجام بگیرد؛ [امّا] از جمله چیزهایی که در اقتصاد مقاومتی مورد نظر است، یک کار فوقالعاده است، یک کار جهشی است.»
شفاف سازی ابعاد ارزیابی
این گزارش میافزاید که بر اساس نتایج ارزیابی دستگاههای منتخب در این فصل، اینکه هر دستگاه چه میزان پروژهها را اجرا کرده، در چه مرحله ای قرار دارد و چرا بعضی از پروژهها در سال جدید حذف شده است، مورد بررسی قرار نگرفته و اصل بر پیشبرد کارها گذاشته شده است. هرچند تاکنون گزارشی در این خصوص توسط ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی ارائه نشده است.البته در این ارزیابی، میزان انطباق پروژههای تعریف شده 10 دستگاه اصلی اقتصادی کشور با اقتصاد مقاومتی و جهشی و اولویت دار بودن آن بررسی شده است.
بنابراین، در قسمت پایانی هر بخش مرتبط با هر دستگاه، دو عدد به صورت درصد ارائه شده است. درصد اول نشان میدهد که چه نسبتی از «اقدامات جهشی و اولویت دار» اقتصاد مقاومتی، به صورت پروژه مصوب ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی در دستور کار دستگاه مورد نظر قرار دارد و در واقع چند درصد از اقدامات اصلی، مورد توجه دستگاه قرار گرفته است؛ درصد دوم نیز نشان میدهد که این پروژهها که در چارچوب «اقدامات جهشی و اولویت دار» دستگاه قرار میگیرد، چه نسبتی از کل پروژههای مصوب هر دستگاه در ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی را تشکیل میدهد و مشخصا، چند درصد از اقدامات دستگاه به آن معطوف شده است.
میزان تطبیق پروژهها با مفاهیم اقتصاد مقاومتی
بر این اساس، امتیاز هر یک از 10 دستگاه منتخب، برآمده از حاصلضرب دو عدد مذکور به عنوان نمره اقتصاد مقاومتی (از 100) در جدول شماره یک ارائه شده و دستگاهها با این شاخص رتبهبندی شده اند:
این نمره نشان میدهد که پروژههای مصوب هر یک از دستگاهها در ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی، تا چه میزان در جهت اقتصاد مقاومتی قرار دارد و جزو «اقدامات جهشی و اولویت دار» محسوب میشود. هرچه این نمره به 100 نزدیکتر باشد، تطابق بیشتر پروژههای دستگاه با اقتصاد مقاومتی و توجه بیشتر به اولویتها در حوزه کاری دستگاه را نشان میدهد.
ضرورت بازتعریف فعالیتها
البته میانگین نمره 10 دستگاه منتخب بر اساس ارزیابی صورت گرفته در این فصل، برابر با 18.3 بوده است و لذا، 5 دستگاه بالاتر از حد میانگین و 5 دستگاه پایین تر از حد میانگین بوده اند. همچنین وزارت جهاد کشاورزی به عنوان شاگرد اول اقتصاد مقاومتی با نمره 43.4 از 100 در صدر جدول قرار دارد.این نتایج نشان میدهد که ضروری است ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی، اقداماتی به منظور بازتعریف فعالیتهای خود انجام داده و پروژههای مهم و اولویت دار اقتصاد مقاومتی را جایگزین بعضی پروژههای فعلی برای هر دستگاه کند.
95 اقدام جهشی و اولویت دار پیشنهادی به ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی
باتوجه به مسایلی که مطر ح شد اقدامات جهشی و اولویت دار پیشنهادی به ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی برای هر یک از 10 دستگاه منتخب، به صورت تیتروار بیان میشود
وزارت جهاد کشاورزی:
1- افزایش تولید داخلی محصولات غذایی اساسی با استفاده سیاستهای تضمین خرید
2- افزایش تولید داخلی نهادههای اساسی محصولات غذایی
3- توسعه کشت دیم به منظور استفاده از آبهای تجدیدپذیر در تولید غذا
4- تولید سالانه 200 هزار تن ماهی تیلاپیا در مناطق مرکزی کشور
5- تولید سالانه 1 میلیون تن ماهی در قفس با فعال سازی ظرفیت تولید از طریق آب دریا
6- ایجاد سامانه جامع کشاورزی با یکپارچه سازی سامانههای موجود و اعطای دسترسی عمومی به کشاورزان
7- اجرای عملیات آبخیزداری و آبخوانداری به منظور افزایش بهرهوری در استفاده از منابع آبی و خاکی
8- تشکیل نهادهای تأمین کننده کشاورزی به منظور افزایش بهرهوری در زمینهای کوچک
9- توسعه صنایع تکمیلی و تبدیلی به منظور افزایش بهرهوری در محصولات کشاورزی
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی:
1- ایجاد سازوکار سرمایهگذاری منابع صندوقهای بازنشستگی در پروژههای زیربنایی و اختصاص سهام به افراد
2- تفکیک صندوق بیمه تأمین اجتماعی از صندوق بازنشستگی
3- اصلاح قواعد بیمه قراردادهای پیمانکاری در قانون تأمین اجتماعی
4- پیگیری اصلاح قانون کار با هدف بهبود فضای کسب و کار و افزایش منافع کارگران و کارفرمایان
5- ایجاد سازوکار بیمه کردن کارگران در سایر صندوقهای بیمهای
6- برنامه ریزی برای توانمندسازی اجتماعی از مسیر ایجاد بازار برای مشاغل دهکهای پائین
7- ایجاد سامانه جامع ظرفیت مناطق برای ایجاد اشتغال با توجه بهویژگیهای هر منطقه
8- ایجاد سامانه واحد برای کلیه خدمات اجتماعی
سازمان برنامه و بودجه و سازمان اداری و استخدامی کشور:
1- راه اندازی سریع سامانههای مرتبط با گسترش دولت الکترونیک
2- ایجاد سامانه انتشار برخط و شفاف مناقصات، مزایدات و قراردادهای دولتی
3- اصلاح نظام مدیریت استانی با اختصاص درصدی از درآمد استانها به همان استان
4- ایجاد نظام اجرای پروژههای عمرانی از طریق قراردادهای BOT و ایجاد صندوق پروژه
5- ایجاد سامانه برخط پروژههای عمرانی به همراه طرح توجیهی و
درصد پیشرفت
6- جایگزینی سریع نظام بودجه ریزی هزینه ای با نظام بودجه ریزی عملیاتی
7- ارائه لایحه قانون بودجه ریزی عمومی طبق اصل 52 قانون اساسی
8- ایجاد سازوکارهای نظارت مردم بر دستگاههای اداری و سازمانهای دولتی و حاکمیتی
وزارت صنعت، معدن و تجارت:
1- ایجاد سامانه خرید کالا و خدمات دولتی
2- کاهش صادرات کالاهای کم فرآوری شده با قاعدهگذاری در بورس کالا
3- در نظر گرفتن زمان 6 ماهه برای اعمال تغییرات قوانین صادراتی
4- برنامه ریزی برای جهت موانع غیرتسهیلاتی تولیدکنندگان با هدف افزایش صادرات غیرنفتی کشور
5- حمایت از تشکیل شرکتهای مدیریت صادرات با هدف توانمندسازی تولیدکنندگان داخلی
6- افزایش تعرفه واردات کالاهای دارای مشابه داخلی در یک زمانبندی یکساله
7- استفاده از ابزار ممنوعیت واردات برای حمایت از تولید داخلی کالاهای اساسی اولویت دار
8- انعقاد قراردادهای تجاری دو جانبه با کشورهای همسایه و همسو
9- برنامه ریزی برای شناسایی و حمایت از حوزههای پیشران اقتصادی
10- حمایت از راه اندازی مراکز مشترک تحقیق و توسعه در صنعت خودرو به منظور کاهش مونتاژکاری
وزارت نفت:
1- راه اندازی بورس نفت به منظور روزآمد کردن روشهای فروش و اثرگذاری در تعیین قیمت
2- افزایش ظرفیت پالایشی نفت در کشور تا رسیدن به نقطه عدم صادرات نفت خام
3- یکسان سازی سهم شرکت ملی نفت از فروش داخلی و خارجی
4- افزایش ظرفیت پالایشگاههای میعانات گازی در کشور تا رسیدن به نقطه عدم صادرات میعانات گازی
5- واقعی سازی قیمت خوراک جهت افرایش تولیدات پتروشیمی با ارزش افزوده بالا در کشور
6- تعیین تکلیف پروژههای نیمه تمام خط اتیلن غرب و بخشهای مرکزی و شمالی کشور
7- سرمایهگذاری در پروژههای جدید تولید نفت و گاز از میادین مشترک
8- انعقاد قراردادهای بلندمدت و اجرای قراردادهای موجود به منظور صادرات پیوسته گاز به کشورهای همسایه
9- فعال سازی ظرفیت ترانزیت (سوآپ) نفت و گاز جهت تقویت جایگاه کشور به عنوان قطب انرژی منطقه
10- تزریق گاز و آب به مخازن جهت حفظ و توسعه ظرفیت تولید نفت و گاز کشور به صورت صیانتی
11- اصلاح نظام قیمتگذاری گاز با استفاده از مدل IBT
12- اجرای طرح فرآورش کامل گازهای همراه و جلوگیری از سوزانده شدن آن
13- ایجاد سازوکار تأمین مالی قراردادهای کلان نفتی از طریق بازار سرمایه
14- ایجاد سازوکار انتقال فناوری در پروژههای مشترک نفت و گاز با شرکتهای خارجی
وزارت راه و شهرسازی:
1- نوسازی و بهسازی سالانه 200 هزار واحد مسکن روستایی
2- نوسازی و بهسازی سالانه 500 هزار واحد مسکن شهری
3- راه اندازی سامانه ملی املاک و اسکان کشور
4- ارائه لایحه مالیات بر عایدی سرمایه و پیگیری تصویب آن از طریق مجلس
5- ایجاد سازوکار واگذاری پروژههای عمرانی نیمه تمام از طریق قراردادهای BOT
6- راه اندازی سامانه هوشمند کنترل قطار در شبکه ریلی کشور
7- تکمیل خط ریلی چابهار- سرخس
8- برنامه ریزی جهت تولید ریل پیشرفته ملی برای سرعتهای بالای 250 کیلومتر بر ساعت
9- راه اندازی شرکتهای لیزینگی برای تولید واگن در داخل کشور
10- توسعه بندر چابهار و تکمیل زیرساختهای آن
وزارت نیرو:
1-ایجاد بازار بدهی به منظور تهاتر بخشی از بدهیهای وزارت نیرو
2- اصلاح نظام قیمتگذاری برق با اجرای مدل IBT به منظور حذف یارانه پرمصرفها
3- ارائه تضامین دولتی به سرمایهگذاران داخلی در خرید برق به منظور ساخت نیروگاه از طریق قراردادهای BOT
4- واگذاری پروژههای آب و برق کشور به شرکتهای داخلی به منظور استفاده از حداکثر توان داخلی
5- تجهیز خطوط انتقال و توزیع به ادوات کم مصرف با فناوریهای جدید به منظور کاهش تلفات فنی
6- تأمین یارانه خرید تجهیزات با فناوری مدرن به منظور پیک سایی
7- تبدیل نیروگاههای گازی به سیکل ترکیبی به منظور افزایش بازده تولید
8- برنامه ریزی جهت صادرات 10 هزار مگاوات ظرفیت مازاد برق در فصل زمستان به همسایگان شمالی
9- برنامه ریزی جهت افزایش پروژههای آب و برق شرکتهای ایرانی در عراق به 8 میلیارد دلار
10- برنامه ریزی جهت افزایش مبادلات برقی با کشورهای منطقه برای تبدیل شدن به قطب برق منطقه
وزارت امور اقتصادی و دارایی:
1- ایجاد سازوکار درآمدزایی مناطق آزاد بر اساس میزان تولید، صادرات و انتقال فناوری
2- توسعه صندوقهای پروژه به منظور تأمین مالی پروژههای اولویت دار از طریق سرمایههای عمومی
3- ایجاد سازوکار شفاف برای سرمایهگذاری خارجی با در نظر گرفتن قواعد مشخص
4- افزایش تعداد دستگاههای ایکس ری پرسرعت در گمرکات ورودی کشور
5- اصلاح مقررات لازم به منظور جلوگیری از فروش کالاهای مکشوفه قاچاق در بازار داخلی
6- برنامه ریزی ویژه برای اصلاح سریع شاخصهای بهبود فضای کسب و کار
7- ارائه لایحه دریافت مالیات از سود سپردههای بانکی
8- ارائه لایحه دریافت مالیات از معاملات کوتاه مدت در بورس
9- ایجاد سامانه جامع مدیریت منابع و مصارف دستگاههای دولتی
10- اصلاح طرح هدفمندی یارانهها به منظور واقعی سازی قیمت حامل های انرژی
بانک مرکزی:
1- ایجاد سازوکار مقابله با پدیده درب گردان به منظور استقلال بانک مرکزی از شبکه بانکی
2- ایجاد سازوکار نظارت موثر بر بانکها به منظور کاهش تخلفات بانکی
3- ایجاد نظام رتبهبندی در نظام بانکی و اعمال سیاستهای تنبیهی و تشویقی بر اساس آن
4- طراحی فرآیندی شفاف برای ادغام و انحلال بانکها
5- انعقاد پیمان پولی با کشورهای طرف تجاری برای انجام مبادلات ارزی با کمترین هزینه
6- استفاده از پیام رسان داخلی به جای سوئیفت در مبادلات بین المللی
7- راه اندازی بورس ارز به منظور مدیریت صحیح نرخ ارز
8- کاهش سهم دلار از داراییهای خارجی
9- ایجاد سازوکار هدایت نقدینگی به سمت فعالیتهای مولد و پیشران اقتصادی
10- قاعدهگذاری برای واگذاری داراییهای منجمد توسط بانکها
11- تکمیل سامانه صیاد و ایجاد نظام اعتبارسنجی به منظور افزایش اطمینان استفاده از چک در معاملات
12- ایجاد سامانه اطلاعات مالی صرافیها و رصد و ارزیابی فعالیت آنها
وزارت امور خارجه:
1- ایجاد سازوکار پیگیری و به نتیجه رساندن مذاکرات و تفاهم نامههای مالی و تجاری بین المللی
2- ایجاد سامانه رسیدگی به مشکلات و شکایات بازرگانان ایران در کشورهای خارجی
3- استفاده از ظرفیت تعاملات گسترده سیاسی با کشورهای عراق و سوریه به منظور ارتقاء همکاریهای اقتصادی
4- تدوین سند دیپلماسی اقتصادی کشور و نقشه راه عملیاتی آن به منظور دستهبندی کشورهای طرف تجاری
- ویژه نامه اقتصاد مقاومتی ماهنامه بازار و سرمایه - تحلیل




نظر شما