سیر صعودی شاخص بر موج فلزی‌ها

از ابتدای امسال تا پایان آذرماه  شاخص بورس در حدود 23 درصد افزایش ارزش را تجربه کرد در حالی است که در مدت مشابه سال قبل شاخص در حدود 0.1 درصد نیز کاهش ارزش داشته است. ازجمله صنایعی که می‌توان آن‌ها را موتور محرک افزایش شاخص دانست، صنعت فرآورده‌های نفتی با رشد 74 درصد و فلزات اساسی با رشد 73 درصدی است. این دو صنعت در مدت مشابه سال قبل به ترتیب با کاهش 9.5 درصد و افزایش 24 درصد همراه بوده‌اند. باروی کار آمدن ترامپ در آمریکا و سیاست‌های اتخاذی از سوی او، موجبات رشد ادامه‌دار فلزات اساسی در بازارهای جهانی ایجاد شد و از سوی دیگر، عدم کاهش تقاضا برای کمودیتی‌ها از سوی چین و رشد تقاضای کشورهای درحال‌توسعه‌ای مانند هند، موجب شده که رشد قیمت فلزات ادامه داشته و یا آنکه با پایدار شدن و عدم کاهش قیمت، در کنار افزایش نرخ ارز در داخل ایران و درنهایت افزایش سودآوری شرکت‌ها، زمینه افزایش قیمت به همراه  شاخص کل ایجاد شود. به‌طوری‌که بسیاری از شرکت‌ها ازجمله فولاد مبارکه، پیش‌بینی سودآوری خود را از حدود 30 تومان به 55 تومان افزایش داد.

درخشان‌ترین سهام 96

در بخش پالایشگاهی نیز، با توجه به روند افزایش قیمت نفت که از حدود 35 دلار به حدود 60 دلار و بیشتر از آن رسیده و افزایش حاشیه تصفیه نفت خام یا همان Crack Spread نیزموجب شده که پالایشگاه‌ها در اواخر سال گذشته و امسال با سودآوری‌های بیشتری همراه شوند. یکی از دلایلی که شاید بتوان برای افزایش Crack Spread عنوان کرد جدایی از افزایش جهانی آن، ارائه قیمت‌گذاری از سوی وزارت نفت و همچنین فروش بهتر نفت خام از سوی دولت پس از لغو تحریم‌ها ناشی از برجام است. فروش بهتر نفت نیاز دولت به کاهش حاشیه تصفیه نفت خام را کمتر کرده است. باید توجه داشت که عرضه‌کننده و قیمت‌گذاری ماده اولیه صنعت پالایشگاهی، دولت است و از طرفی مهم‌ترین خریدار و همچنین تعیین‌کننده قیمت محصولات این شرکت‌ها نیز دولت است.

یکی دیگر از صنایعی که به‌طورکلی با رشد ارزش همراه شده ، تولید کانه‌های فلزی است. این صنعت نیز حرکتی مشابه صنعت فلزات اساسی دارد، رشد قیمت در فلزاتی مانند سرب و روی و همچنین فولاد، موجب شده که شرکت‌های تولیدکننده سنگ‌آهن و کنسانتره‌های سرب و روی نیز با افزایش سودآوری همراه شوند. این صنعت در طی 9 ماهه سال 1395 رشدی در حدود 17.9 درصد داشته در حالی که در مدت مشابه امسال حدود 46 درصد رشد ارزش را تجربه کرده است.

مهم‌ترین صنعت بازار سرمایه ایران، پتروشیمی است که در  9 ماهه سال گذشته، با کاهش 6 درصدی همراه شده بوده، اما از اواخر سال گذشته، همگام با افزایش قیمت ارز و محصولاتی مانند متانول، شاهد رشد ارزش بودیم که این رشد امسال نیز ادامه داشته است و درنهایت موجب شدکه در  9 ماهه امسال، 23 درصد به ارزش این صنعت افزوده شود. عاملی که موجب رشد شده ، افزایش قیمت نفت و درنتیجه افزایش در قیمت جهانی محصولات به همراه رشد قیمت ارز بوده است. در حال حاضر قیمت متانول به بالاتر از 400 دلار رسیده است. در کنار این رشد متانول، شاهد رشد قیمت اتیلن نیز بوده‌ایم که این خود باعث شده است که قیمت محصولاتی مانند پلی‌اتیلن نیز با افزایش هرچند نه به همان میزان، همراه شود.

3 صنعت رو به نزول بورسی

ازجمله صنایعی که اوضاع مناسبی نداشته‌اند، صنعت خودرو و ساخت قطعات است، هرچند این صنعت در 9 ماهه امسال با رشدتنها 5 درصدی همراه بود امادر قیاس با مدت مشابه که کاهش 25 درصدی داشت، اوضاع بهتری دارد. در این صنعت، باوجود افزایش قیمت و معرفی محصولات جدید، همچنان می‌توان گفت که سودهای پیش‌بینی‌شده باقیمت سهام همخوانی ندارد و این می‌تواند نشانه ، دیده شدن اثر افزایش سودآوری‌های آتی در قیمت‌های فعلی و حتی بیش واکنشی نسبت به آینده باشد.

صنعت دیگری که امسال از اوضاع مناسبی برخوردار نبوده، صنعت بانکداری است. همچنان نماد بسیاری از بانک‌ها ازجمله صادرات و پاسارگاد و غیره متوقف است. نماد بانک ملت و تجارت که در سال گذشته بازگشایی شدند، موجبات کاهش ارزش 10 درصدی در 9 ماهه سال قبل را ایجاد کردند هرچند در طی مدت مشابه امسال، این صنعت تغییر چندانی نداشته است. علت اصلی اوضاع نا به سامان در این صنعت، اقدامات بانک مرکزی و اصرار به اصلاح صورت‌های مالی و شناسایی ذخیره برای تسهیلات معوق شده و همچنین ارائه صورت‌های مالی از سوی آن‌ها بر اساس استانداردهای بین‌المللی است. به‌عنوان‌مثال، بر اساس توافق‌نامه بازل یک، بانک‌ها باید کفایت سرمایه‌ای در حدود 8 درصد داشته باشند و این در حالی است که بهترین بانک در ایران، کفایت سرمایه‌ای در حدود 4 درصد دارد که این نشان از فاصله بسیار بانک‌های ایرانی با استانداردهای جهانی است.

اما یکی از صنایعی که در طی دو سال اخیر، به‌طور مداوم با کاهش ارزش همراه شده ، صنعت انبوه‌سازی است. این صنعت در 9 ماهه سال گذشته حدود 13.5 و در طی مدت مشابه امسال 7 درصد کاهش ارزش داشته است. علت عمده را می‌توان رکود در بازار املاک و مستغلات دانست و البته ناگفته نماند که برنامه کسب‌وکار در شرکت‌هایی که در این صنعت مبادرت به فعالیت می‌کنند به نحوی است که با چرخه صنعت انبوه‌سازی، به‌شدت دچار نوسان می‌شوند و یا آنکه حتی از دوران رونق نیز، به نحو احسن بهره نمی‌برند.

به‌طورکلی شاخص بورس تهران همان‌طور که گفته شد، در طی 9 ماهه امسال با رشدی 23 درصد همراه شده این رشدکه به‌صورت مداوم بوده ،نشان‌دهنده وجود عقلانیت در کلیت بازار و کمتر بودن رفتار هیجانی است. به‌طورکلی می‌توان گفت، بازار در طی 9 ماهه فعلی، فرصت کسب سود برای افرادی که حاضر به پذیرش ریسک بالا و ورود به سهم‌های کوچک نبوده‌اند را ایجاد کرده است. رشد قیمت ارز در کنار رشد قیمت در کمودیتی‌هایی مانند فلزات و نفت، موجب افزایش سودآوری شرکت‌ها شده‌اند و می‌توان انتظار داشت، این رشد در برخی موارد ادامه داشته باشد.

• شماره ۲۳۰ هفته نامه اطلاعات بورس - صفحه ۴